Những sản phẩm mới của thị trường chứng khoán

Những sản phẩm mới của thị trường chứng khoán

Trong nhiều năm, nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán Việt Nam chủ yếu quen với hoạt động mua – bán chứng khoán cơ sở giao ngay. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển và mở rộng của thị trường, các hình thức giao dịch ngày càng đa dạng hơn – từ giao dịch ký quỹ đến các sản phẩm phái sinh.

Thời gian tới, danh mục sản phẩm và cơ chế giao dịch trên thị trường được kỳ vọng sẽ tiếp tục mở rộng, gắn liền với sự phát triển của hạ tầng công nghệ thông tin hiện đại và những nỗ lực thúc đẩy toàn diện từ cơ quan quản lý cũng như các thành viên thị trường; qua đó, đáp ứng tốt hơn nhu cầu đầu tư và quản trị rủi ro của nhà đầu tư.

Năm 2025, một trong những điểm nhấn nổi bật của thị trường chứng khoán là việc đưa hệ thống công nghệ thông tin mới (hệ thống KRX) chính thức vào vận hành từ tháng 5. Việc đưa hệ thống KRX vào vận hành là tiền đề để triển khai các sản phẩm mới và đa dạng hóa danh mục đầu tư.

Theo đó, nâng cấp, xây dựng thêm sản phẩm mới cho thị trường chứng khoán đang là một trong những kế hoạch trọng tâm của ngành chứng khoán. Năm 2026, Các Sở Giao dịch và Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ (VSDC) được giao nhiệm vụ đề xuất, xây dựng các sản phẩm mới, bộ chỉ số mới, thị trường mới nhằm nâng cao sức hấp dẫn của thị trường đối với nhà đầu tư.

Với chủ trương này, hàng loạt sản phẩm đang được nghiên cứu triển khai. Cơ quan quản lý sẽ nghiên cứu triển khai các loại trái phiếu mới như trái phiếu phát triển cơ sở hạ tầng, trái phiếu bền vững và trái phiếu xanh.

Thị trường giao dịch tín chỉ carbon cũng được xây dựng và kỳ vọng là điểm nhấn đột phá, dự kiến trở thành kênh đầu tư mới vào năm 2026, giúp mở rộng không gian phát triển cho thị trường vốn.

Song song đó, thị trường phái sinh cũng dự kiến sẽ sôi động hơn, bên cạnh hợp đồng VN100 đã ra mắt tháng 10/2025, dự kiến sẽ có nhiều sản phẩm mới cho thị trường phái sinh như hợp đồng quyền chọn, phái sinh trên các tài sản cơ sở khác như phái sinh vàng…. Hệ thống các chỉ số cơ sở làm tài sản cho thị trường phái sinh cũng sẽ được đa dạng hóa thông qua sự hợp tác với các tổ chức cung cấp chỉ số quốc tế.

Nhằm cải thiện cơ cấu nhà đầu tư, thị trường sẽ chú trọng phát triển các sản phẩm quỹ hưu trí và các loại hình quỹ đầu tư chỉ số (ETF) đa dạng hơn để thu hút sự tham gia của các nhà đầu tư cá nhân không chuyên thông qua các định chế này; hay nghiên cứu triển khai các loại chứng chỉ lưu ký niêm yết (DR) để hỗ trợ các doanh nghiệp chất lượng trong nước tiếp cận và thu hút dòng vốn quốc tế.

Thị trường quỹ cũng được định hướng phát triển để tạo ra kênh đầu tư an toàn, chuyên nghiệp. Theo đề án phát triển ngành quỹ, mục tiêu tới năm 2030, tổng giá trị tài sản ròng (NAV) của các quỹ đầu tư chứng khoán đạt 5% GDP và tăng trong các năm tiếp theo để đạt mức tăng 2 con số vào năm 2035. Số lượng nhà đầu tư nắm giữ chứng chỉ quỹ đạt 2.5 triệu nhà đầu tư đến năm 2030 và tăng trong các năm tiếp theo để đạt 5 triệu nhà đầu tư vào năm 2035.

Một trong những câu chuyện được nhắc nhiều gần đây là việc thị trường cổ phiếu thiếu hàng hóa mới cũng như quá cô đặc, các cổ phiếu lớn chủ yếu thuộc nhóm ngân hàng, bất động sản. Nhiều nhóm ngành được nhà đầu tư tổ chức, quỹ ngoại quan tâm thì chỉ có vài cổ phiếu nổi trội. Theo đó, nhiều giải pháp đang được đưa ra, kỳ vọng sẽ gỡ nút thắt cho bài toán này. Năm 2026, thị trường được kỳ vọng sẽ đón nhận nguồn hàng từ các thương vụ IPO lớn, qua làn sóng IPO và niêm yết của doanh nghiệp ở nhiều ngành nghề.

Song song đó, Chính phủ đã giao Bộ Tài chính xây dựng quy định riêng cho các doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và khoa học công nghệ. Dự kiến sẽ có những bảng giao dịch riêng với điều kiện niêm yết đặc thù, tập trung vào dự án và khả năng sinh lời trong tương lai thay vì yêu cầu phải có lãi ngay tại thời điểm niêm yết. Như vậy, nhiều nhóm ngành có tiềm năng như công nghệ hoặc các công ty khởi nghiệp tăng trưởng nhanh sẽ có thể lên sàn, tạo thêm cơ hội lựa chọn cho nhà đầu tư.

Xa hơn, tiến trình vận hành Cơ chế bù trừ trung tâm (CCP) sẽ được xúc tiến để kịp vận hành vào năm 2027. CCP đóng vai trò là tổ chức đứng giữa các bên giao dịch để đảm bảo việc thanh toán diễn ra thông suốt, ngay cả khi có rủi ro phát sinh. Cơ chế này là điều kiện cần và đủ để triển khai các tiện ích giao dịch hiện đại như giao dịch không ký quỹ trước (non-prefunding), giao dịch trong ngày và cơ chế bán chứng khoán chờ về. Đây là một trong những tiêu chí mà các tổ chức xếp hạng quốc tế và các nhà đầu tư lớn đặc biệt chờ đợi, vì nó giúp đảm bảo an toàn tài sản theo đúng tiêu chuẩn toàn cầu.

Tựu trung, năm 2026 sẽ mở ra cánh cửa tới một thị trường chứng khoán đầy đủ và đa dạng. Nhà đầu tư được cung cấp lựa chọn hàng hóa và công cụ đa dạng trên thị trường chứng khoán là tiền đề thu hút cả dòng vốn nội lẫn dòng vốn ngoại.

Chí Kiên

FILI

– 13:00 17/02/2026