“Ông Tây tóc dài” yêu chứng khoán Việt

1. Tại lễ khai trương phiên giao dịch đầu tiên của cổ phiếu Dragon Capital (mã DCV), ông Dominic Scriven đã kể lại những ngày đầu đến Việt Nam đầy bỡ ngỡ.

Năm 1992, Dominic Scriven đến Hà Nội với ý định ban đầu khá giản dị: học tiếng Việt. Nhưng chỉ sau một năm, khi chứng kiến những chuyển động đầu tiên của công cuộc Đổi mới, ông nhận ra Việt Nam không chỉ là một điểm đến văn hóa thú vị, mà còn là một nền kinh tế đang mở ra cơ hội hiếm có trong lịch sử. Thay vì quay về Anh, hay sang Hồng Kông (Trung Quốc) như kế hoạch ban đầu, ông đã gắn bó với Việt Nam từ đó tới nay.

Quyết định ấy, nhìn lại, không đơn thuần là sự liều lĩnh của tuổi trẻ, mà là sự lựa chọn có tính chiến lược: chọn gắn bó với một nền kinh tế còn rất sơ khai nhưng có dư địa tăng trưởng dài hạn, nếu được xây dựng đúng cách.

Khi làm việc cho một ngân hàng Hồng Kông có văn phòng tại Việt Nam, Dominic sớm nhận ra khoảng trống lớn nhất của nền kinh tế không nằm ở sản xuất hay thương mại, mà ở thị trường vốn. Ý tưởng lập quỹ đầu tư vào Việt Nam nảy sinh rất sớm, dù lúc đó thị trường chứng khoán còn chưa tồn tại, khung pháp lý về thị trường này gần như bằng không.

Năm 1994, Dominic cùng các cộng sự thành lập Dragon Capital. Thời điểm đó, Việt Nam chưa có thị trường chứng khoán, mới chỉ có đề án sơ khai do TS. Trần Du Lịch – chuyên gia kinh tế tham gia xây dựng. Chính việc được trực tiếp đọc, góp ý và chuyển ngữ đề án này sang tiếng Anh đã củng cố thêm niềm tin của Dominic rằng Việt Nam sớm muộn cũng cần một thị trường vốn hiện đại và ai kiên nhẫn đi cùng từ đầu sẽ hiểu thị trường này sâu nhất.

Quỹ đầu tiên của Dragon Capital ra đời năm 1995, với quy mô 16,4 triệu USD, không quá nhỏ ở thời điểm đó, nhưng việc giải ngân là một thách thức thực sự bởi các quy định pháp lý chủ yếu phục vụ nhà đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), Luật Công ty chưa đề cập vai trò nhà đầu tư ngoại, cổ phần hóa mới chỉ ở giai đoạn thí điểm.

Ba thương vụ đầu tiên của Dragon Capital – góp vốn vào ngân hàng thương mại cổ phần, mua trái phiếu chuyển đổi REE và một doanh nghiệp xi măng cổ phần hóa – đều là những thương vụ chưa có tiền lệ tại Việt Nam.

“Cái gì cũng là thí điểm, may mà tôi biết tiếng Việt để cùng đối tác thuyết phục các cơ quan quản lý”, Dominic từng chia sẻ. Nhưng chính giai đoạn ấy đã hình thành một DNA rất rõ của Dragon Capital: Đi cùng thị trường từ lúc chưa hoàn thiện, chấp nhận rủi ro thể chế để xây nền móng dài hạn.

2. Năm 2000, thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức khai trương với hai mã cổ phiếu đầu tiên. Với Dragon Capital, đây không chỉ là một sự kiện thị trường, mà là sự xác nhận cho niềm tin đã được ươm mầm suốt gần một thập kỷ.

Tất cả những gì Dragon Capital triển khai, nghĩ tới, chú trọng đều liên quan đến thị trường vốn Việt Nam.

Ông Dominic Scriven, Chủ tịch Dragon Capital

Kể từ đó, thị trường chứng khoán Việt Nam trải qua nhiều chu kỳ khắc nghiệt: cú sốc năm 2008 (ảnh hưởng của khủng hoảng tài chính toàn cầu giai đoạn), bong bóng và suy giảm (2010 – 2011) và gần đây là những biến động lớn hậu đại dịch Covid-19 (2020). Hơn 25 năm gắn bó với thị trường chứng khoán Việt Nam, vị doanh nhân “tóc đuôi ngựa” như cách gọi thân mật của nhiều nhà đầu tư và Dragon Capital không tránh khỏi những thăng trầm, nhưng quy mô và vai trò của quỹ đầu tư này ngày càng lớn, song hành cùng sự trưởng thành của thị trường. Đến nay, Dragon Capital tư vấn và quản lý tổng tài sản khoảng 128.000 tỷ đồng (tương đương 4,9 tỷ USD).

“Tất cả những gì Dragon Capital triển khai, nghĩ tới, chú trọng đều liên quan đến thị trường vốn Việt Nam. Các sản phẩm phục vụ nhà đầu tư nước ngoài trước đây giờ phục vụ cả nhà đầu tư trong nước như các quỹ có thời gian đầu tư lâu dài, hay các chứng chỉ quỹ thanh khoản cao như ETF đều nhằm vào thị trường cổ phiếu”, ông Dominic cho biết.

Xung quanh những “đồn đoán” về mục tiêu lên sàn của Dragon Capital, ông giãi bày: “Nhiều anh chị em trong Công ty nghe người ta nói DC lên sàn là để rút vốn, nhưng thực tế, công ty quản lý quỹ không cần vốn, thậm chí vốn nhiều còn khó khăn. Bởi thế, Công ty không phát hành cổ phiếu mới và công ty quản lý quỹ cũng không được phép phát hành trái phiếu”.

Ông kể, một khách hàng Việt Nam muốn triển khai chương trình hưu trí cho doanh nghiệp mình, song họ e ngại “20 năm nữa sẽ ra sao, các anh có còn ở đây không?”.

“Bằng hành động đưa cổ phiếu Công ty lên sàn, chịu các chế tài về công bố thông tin và quản trị minh bạch, chúng tôi muốn trả lời rằng, Công ty không chỉ phục vụ những người hiện nay, một số ít nhà đầu tư mà hướng đến cả các thế hệ sau. Đây là cam kết lâu dài, cam kết với tương lai”, ông nhấn mạnh.

Không chỉ có niềm tin vào triển vọng dài hạn của thị trường chứng khoán Việt Nam, Dominic còn quan niệm, thị trường chứng khoán là một cấu phần quan trọng của nền kinh tế, cần được nuôi dưỡng, bảo vệ và phát triển bằng tư duy dài hạn, chứ không phải bằng những vòng quay vốn ngắn hạn.

3. Nhiều năm nay, giới đầu tư đã quen thuộc với hình ảnh một ông Tây cao lớn, tóc dài, nói tiếng Việt rất sõi trả lời phỏng vấn truyền hình, báo chí về thị trường chứng khoán Việt Nam. Không ai khác, người đó chính là Dominic Scriven. Ông cũng thường xuyên có mặt tại sự kiện của ngành chứng khoán, của các doanh nghiệp lớn trên sàn. Dragon Capital chính là đơn vị đồng hành, tài trợ cho Giải thưởng Báo cáo thường niên (nay là Cuộc bình chọn Doanh nghiệp niêm yết) – sự kiện thường niên do hai sở giao dịch chứng khoán HOSE và HNX cùng Báo Tài chính – Đầu tư phối hợp tổ chức suốt gần hai thập kỷ qua. Đây là sáng kiến nhằm thúc đẩy các doanh nghiệp niêm yết công bố thông tin minh bạch, quản trị doanh nghiệp xuất sắc và phát triển bền vững.

Đi cùng thị trường chứng khoán Việt Nam, cùng nhiều doanh nghiệp trong hơn hai thập kỷ qua, một trong những trăn trở lớn nhất của Dominic Scriven là câu chuyện chuyển giao thế hệ. Ông quan sát thấy ở nhiều doanh nghiệp Việt, lãnh đạo cấp cao ở lứa tuổi trên 70, song quá trình chuyển giao lãnh đạo lại diễn ra quá chậm. Theo ông, để quá trình chuyển giao thế hệ tại doanh nghiệp diễn ra “mượt mà”, tránh được những cú “xóc nảy” thì không chỉ là sự chuyển giao quyền lực mà phải đảm bảo tính kế thừa về giá trị văn hóa doanh nghiệp, triết lý kinh doanh. Một cách rất tốt, theo ông, là doanh nghiệp buộc phải trở thành công ty đại chúng, chịu sự giám sát của thị trường. Niêm yết, vì thế, không chỉ là công cụ tài chính, mà là công cụ quản trị và chuyển giao.

Sau hơn 30 năm ở Việt Nam, Dominic Scriven không còn nhìn mình như một nhà đầu tư nước ngoài đơn thuần. Cam kết của ông và Dragon Capital không nằm ở lời nói, mà ở việc đặt chính tổ chức của mình vào cấu trúc thị trường, chấp nhận minh bạch, chấp nhận giám sát, chấp nhận chuyển giao để cùng thị trường chinh phục những cột mốc phát triển mới.