Rủi ro địa chính trị và thuế quan trở lại, thị trường tài chính toàn cầu chao đảo

Chứng khoán Mỹ và đồng đô la đã sụt giảm trong phiên giao dịch hôm thứ Ba (20/1) sau khi Tổng thống Trump gợi ý khả năng khởi động lại căng thẳng thương mại với châu Âu liên quan đến kế hoạch tiếp quản Greenland – động thái được cho là có thể ảnh hưởng đến sự gắn kết của liên minh chính trị và quân sự vốn đã hỗ trợ an ninh phương Tây trong nhiều thập kỷ.

Bitcoin đã giảm xuống dưới 90.000 USD lần đầu tiên kể từ ngày 9/1, đồng thời với sự sụt giảm của cổ phiếu, trái phiếu kho bạc Mỹ dài hạn và trái phiếu chính phủ Nhật Bản khi sự biến động lan rộng khắp các thị trường nợ.

Tác động tới thị trường của động thái này đã gợi nhắc lại diễn biến thị trường sau thông báo về thuế quan vào tháng 4/2025, khi các nhà đầu tư né tránh tài sản của Mỹ.

“Các nhà đầu tư toàn cầu đang xem những mối đe dọa này là nghiêm trọng…Tôi từng cho rằng sau ngày 2/4/2025, nhiều nhà đầu tư sẽ giảm bớt việc bán tháo và cố gắng bắt đáy, nhưng dường như điều đó không xảy ra lần này”, Jack Ablin, đồng sáng lập và giám đốc chiến lược đầu tư tại Cresset Capital cho biết.

Peter Tuz, Chủ tịch của Chase Investment Counsel ở Charlottesville cho biết, diễn biến thị trường gợi nhớ đến năm ngoái.

“Vào năm ngoái, thị trường đạt đỉnh vào cuối tháng 1, đầu tháng 2. Sau đó, khi tin tức về thuế quan xuất hiện trên các trang báo, thị trường đã điều chỉnh khá mạnh…Tôi hy vọng nó sẽ không diễn ra kịch tính như vậy”, ông cho biết.

Mặc dù Tổng thống Trump đã thể hiện sự linh hoạt về thuế quan khi thị trường chịu áp lực nặng nề, các nhà đầu tư lo ngại rằng có thể cần nhiều biến động hơn nữa trước khi tình hình ở Greenland được giải quyết. Trong khi đợt bán tháo khiến các nhà đầu tư lo ngại vì nó lan rộng trên nhiều loại tài sản.

Với việc chỉ số S&P 500 giảm 2,1% trong phiên giao dịch ngày 20/1 – mức giảm mạnh nhất trong một ngày trong hơn ba tháng – dường như không có nhà đầu tư nào mua vào khi giá giảm. Ba năm liên tiếp đạt lợi nhuận hai chữ số đã đẩy định giá thị trường lên mức cao ngất ngưởng, khiến cổ phiếu dễ bị tác động mạnh trước những tin xấu.

“Sự sụt giảm mạnh của Bitcoin phản ánh sự tháo chạy rộng rãi khỏi các tài sản rủi ro trên thị trường vĩ mô truyền thống do nguy cơ áp thuế của Nhà Trắng đối với các quốc gia châu Âu cũng như những căng thẳng địa chính trị liên quan đến Greenland… Sự tăng giá của vàng và bạc cũng như sự suy yếu của đồng đô la đều nhấn mạnh câu chuyện về dòng vốn tháo chạy tìm nơi an toàn do lập trường cứng rắn của Mỹ gây ra”, Shiliang Tang, đối tác quản lý của Monarq Asset Management cho biết.

Trong khi đó, quan điểm cứng rắn của các lãnh đạo chủ chốt tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) đang diễn ra ở Davos đã nhấn mạnh tốc độ xấu đi nhanh chóng của mối quan hệ giữa các đồng minh truyền thống của Mỹ, làm rung chuyển thị trường tài chính, đẩy giá trị đồng đô la xuống và thúc đẩy nhu cầu đối với các tài sản trú ẩn an toàn như kim loại quý.

Giá vàng giao ngay tăng 2,4% lên mức kỷ lục 4.878,22 USD/ounce vào thứ Tư (21/1), trong khi bạc biến động quanh mức 95 USD/ounce sau khi đạt mức cao kỷ lục vào ngày trước đó.

“Tình hình ở Nhật Bản đang làm dấy lên nỗi lo ngại về sự mất giá do thị trường gây ra ở phần còn lại của thế giới…Đợt tăng giá của vàng dựa trên niềm tin. Hiện tại, niềm tin đã bị lung lay, nhưng chưa sụp đổ. Nếu nó sụp đổ, đà tăng sẽ tiếp tục kéo dài hơn nữa”, Daniel Ghali, chiến lược gia hàng hóa cấp cao tại TD Securities nhận định.

Vàng đang được kỳ vọng sẽ nhận được thêm sự hỗ trợ từ hoạt động mua vào của ngân hàng trung ương. Ngân hàng Quốc gia Ba Lan đã phê duyệt kế hoạch mua thêm 150 tấn, trong khi ngân hàng trung ương Bolivia đã nối lại việc mua vào dự trữ ngoại hối theo các quy định mới được ban hành vào tháng 12/2025.

Bên cạnh đó, các nhà đầu tư cũng sẽ theo dõi phiên điều trần trước Tòa án Tối cao liên quan đến nỗ lực của Tổng thống Trump nhằm sa thải Thống đốc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Lisa Cook. Tòa án Tối cao Mỹ đang xem xét liệu tổng thống có quyền cách chức một thành viên Hội đồng Fed trong khi bà vẫn đang vướng vào các cáo buộc pháp lý về gian lận thế chấp mà bà phủ nhận.