Tài khoản chứng khoán bùng nổ về số lượng có đi kèm với thanh khoản?

Tài khoản chứng khoán bùng nổ về số lượng có đi kèm với thanh khoản?

Thanh khoản thị trường liên tiếp lập kỷ lục, số lượng tài khoản chứng khoán cũng đã vượt mốc 12 triệu – cao hơn cả mục tiêu năm 2030 của Chính phủ. Tuy nhiên, phía sau con số ấn tượng ấy là nghịch lý rằng tài khoản tăng rất nhanh nhưng giá trị giao dịch bình quân trên mỗi nhà đầu tư lại giảm mạnh.

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang chứng kiến giai đoạn tăng điểm và giao dịch sôi động nhất lịch sử. Sau khi thiết lập cột mốc chưa từng có 32.8 ngàn tỷ đồng/phiên hồi tháng 11/2021, thanh khoản sàn HOSE mất hơn 3 năm để phá vỡ, thậm chí phá sâu kỷ lục với 49.5 ngàn tỷ đồng/phiên vào tháng 8/2025.

Trong bối cảnh đó, số lượng tài khoản chứng khoán trên thị trường chính thức vượt mốc 12 triệu vào tháng 1/2026 vừa qua. Lưu ý rằng, mục tiêu theo Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán được Chính phủ phê duyệt chỉ là 11 triệu tài khoản vào năm 2030.

Tuy vậy, tốc độ tăng số lượng tài khoản chứng khoán lại đang cao hơn rất nhiều so với thanh khoản thị trường, minh chứng rõ nét thông qua sự thay đổi của tỷ lệ giá trị giao dịch bình quân trong tháng trên số lượng tài khoản cuối mỗi tháng, theo thống kê trong 10 năm qua.

Tháng 11/2021, tỷ lệ này từng vượt mức 8 triệu đồng/tài khoản/phiên, tuy nhiên gần đây chỉ còn 2 – 3 triệu đồng/tài khoản/phiên. Dù đã có sự cải thiện dần trong thời gian gần đây, số liệu này vẫn cho thấy một thực tế rằng số lượng tài khoản tăng rất nhanh nhưng quy mô giao dịch trên từng tài khoản lại không tương xứng.

Nguồn: Người viết tổng hợp

Cuộc đua mở tài khoản và “khoảng trống” của dòng tiền thực

Chị Gấm, một chuyên viên môi giới nhiều năm kinh nghiệm, cho rằng hiện tượng này phần nào đến từ chính sách thúc đẩy mở tài khoản của các công ty chứng khoán.

Theo đó, việc “chạy KPI” mở tài khoản đi kèm hàng loạt chính sách thông thoáng và nhiều ưu đãi đã khiến số lượng tăng mạnh nhưng không phản ánh đúng mức độ tham gia thực tế, trong khi các chỉ tiêu tăng quy mô tài sản ròng (NAV) hay gia tăng giao dịch thực chất mới là thước đo quan trọng.

Chỉ tiêu số lượng tài khoản “active” cũng vì thế không còn nhiều ý nghĩa. Việc một tài khoản được tính là “active” khá dễ, bằng cách nộp tiền vào và đặt lệnh, dù khớp hay không, rồi rút tiền ra cũng có thể được ghi nhận là có hoạt động.

“Nếu mở 100 tài khoản và thực hiện thao tác kỹ thuật như vậy, tỷ lệ “active” có thể đạt 100% nhưng không mang nhiều ý nghĩa thực chất. Ngược lại, một tài khoản có vốn 10 – 20 tỷ đồng và giao dịch thường xuyên, phát sinh phí đều đặn sẽ có giá trị hơn rất nhiều” – chị chia sẻ.

Anh Kiên, một nhà đầu tư lâu năm trên thị trường, đại diện cho thực tế chung của rất nhiều nhà đầu tư khác, sở hữu nhiều tài khoản chứng khoán mà phần lớn trong đó luôn ở trạng thái không giao dịch.

Ngoài một vài tài khoản chính thường xuyên đăng nhập và đặt lệnh, anh Kiên mở thêm tài khoản tại nhiều công ty khác chủ yếu để đọc thêm nhiều báo cáo nhằm phục vụ cho quá trình đầu tư, hoặc để chớp lấy các gói ưu đãi ngắn hạn.

Theo ông Trương Hiền Phương, Giám đốc cấp cao môi giới tại Công ty Chứng khoán KIS Việt Nam, nguyên nhân cốt lõi của việc thanh khoản thị trường tăng không tương xứng với số lượng tài khoản đến từ việc rất nhiều tài khoản không phải do nhà đầu tư có nhu cầu giao dịch, mà đến từ việc các công ty chứng khoán “chạy KPI”, triển khai nhiều chương trình thúc đẩy mở tài khoản.

Một nguyên nhân khác là tỷ trọng nhà đầu tư tổ chức trên thị trường ngày càng tăng và họ thường giao dịch theo chiến lược dài hạn và ít khi “trading”. Dù mức độ tác động hiện tại không quá lớn, nhưng cần được chú ý trong bối cảnh cơ quan quản lý đã ban hành đề án tái cấu trúc nhà đầu tư nhằm gia tăng nhà đầu tư chuyên nghiệp và pháp nhân.

Số tài khoản chứng khoán tăng mạnh, nhưng thanh khoản lại không theo kịp – Ảnh minh họa

Tâm lý và hành vi của nhà đầu tư đã ít nhiều thay đổi

Nhiều câu chuyện đáng chú ý cũng được chỉ ra để lý giải cho việc số lượng tài khoản tăng nhanh hơn thanh khoản thị trường.

Ở góc độ môi giới, chị Gấm cho biết, tâm lý nhà đầu tư ngày càng thận trọng và thiên về quan sát hơn là giải ngân, trong bối cảnh chỉ số liên tục lập các vùng đỉnh cao lịch sử nhưng tài khoản cá nhân lại sinh lời ít, thậm chí thua lỗ.

Sự cần thiết của việc cẩn trọng ở vùng điểm cao là bài học thực tế đã được kiểm chứng. Theo anh Phương, nhà đầu tư mở tài khoản mạnh mẽ thường rơi vào những giai đoạn thị trường sôi động, nhưng đến lúc thực sự muốn giao dịch lại là lúc thị trường giảm điểm; mà đặc tính của chứng khoán Việt Nam là mỗi khi điều chỉnh thì thường giảm rất sâu. Điều này khiến nhà đầu tư dù đã mở tài khoản nhưng lại hạn chế giao dịch.

Vĩ mô nhiều bất định cũng được đồng tình là một trong những tác nhân. Anh Tín, Trưởng Phòng Môi giới tại một công ty chứng khoán top đầu thị phần, cho rằng sự xuất hiện dày đặc của các biến số “thiên nga đen” khiến chiến thuật giao dịch liên tục trở nên rủi ro cao. Do đó, thay vì mạo hiểm trong những con sóng ngắn với xác suất thắng thấp, nhiều nhà đầu tư chọn cách đứng ngoài quan sát hoặc chỉ giải ngân vào các mã cổ phiếu có nền tảng cơ bản cực mạnh.

Áp lực chi phí vốn cũng là nguyên nhân quan trọng. Trong bối cảnh lãi suất margin có xu hướng tăng, việc vay mượn để lướt sóng ngắn hạn không còn là cuộc chơi dễ dàng. Nhà đầu tư bắt đầu cân nhắc kỹ lưỡng hơn về bài toán lợi nhuận và chi phí, dẫn đến việc kiểm soát đòn bẩy một cách chủ động và kỷ luật hơn thay vì tất tay như giai đoạn trước.

Anh Tín còn chỉ ra một câu chuyện đã, đang và sẽ còn nở rộ hơn nữa trong tương lai, đó là sự chuyển dịch tư duy sang “chứng khoán là lương hưu”.

Đáng chú ý nhất là sự nâng cao về kiến thức đầu tư trong cộng đồng, thay vì coi chứng khoán là sòng bạc để “đánh nhanh rút gọn” thì một bộ phận lớn người dân đang dần coi đây là kênh tích lũy tài sản dài hạn. Việc mở tài khoản rồi để đó, mua gom định kỳ các cổ phiếu đầu ngành để hướng tới mục tiêu hưu trí hay tự do tài chính đã khiến số lượng tài khoản “tĩnh” tăng lên, phản ánh một thị trường đang dần tiến tới sự bền vững và chuyên nghiệp hơn.

Huy Khải

FILI

– 11:19 10/03/2026