Thị trường chứng khoán Việt Nam trong tháng 3/2026 ghi nhận diễn biến tiêu cực khi áp lực bán gia tăng, đặc biệt ở nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn. Kết thúc tháng, VN-Index dừng tại 1.674,49 điểm, giảm 10,95% so với tháng trước, trong khi chỉ số VN30 còn giảm sâu hơn, tới 11,25%. Diễn biến này cho thấy nhóm cổ phiếu dẫn dắt thị trường đang chịu áp lực điều chỉnh mạnh hơn so với nhóm vốn hóa vừa và nhỏ.
Thanh khoản trên thị trường cơ sở cũng phản ánh rõ sự dịch chuyển của dòng tiền. Giá trị giao dịch bình quân của nhóm VN30 trong tháng đạt khoảng 16.242 tỷ đồng/phiên, giảm nhẹ 3,62% so với tháng trước. Đồng thời, tỷ trọng giao dịch của nhóm này tiếp tục thu hẹp, chỉ còn 53,7%, giảm đáng kể so với mức 61,2% trong tháng đầu năm. Điều này cho thấy dòng tiền đang có xu hướng rời khỏi nhóm cổ phiếu lớn.
Trong bối cảnh đó, dòng tiền có dấu hiệu chuyển dịch mạnh sang thị trường chứng khoán phái sinh. Theo số liệu từ Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội, khối lượng giao dịch bình quân hợp đồng tương lai chỉ số VN30 trong tháng 3 đạt hơn 303.000 hợp đồng mỗi phiên, tăng hơn 33% so với tháng trước. Đặc biệt, phiên giao dịch ngày 10/3 ghi nhận mức thanh khoản cao nhất tháng với hơn 404.000 hợp đồng được trao tay.
Dù khối lượng giao dịch tăng mạnh, giá trị giao dịch bình quân lại giảm khoảng 22%, xuống còn 56.396 tỷ đồng/phiên. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc chỉ số cơ sở giảm trong kỳ, khiến giá trị danh nghĩa của các hợp đồng tương lai cũng giảm theo.
Một chỉ báo quan trọng khác là khối lượng hợp đồng mở (OI) tiếp tục gia tăng, đạt 37.185 hợp đồng vào cuối tháng 3, tăng hơn 16% so với tháng trước.
Ở các sản phẩm khác, hợp đồng tương lai chỉ số VN100 cũng ghi nhận tăng trưởng tích cực, dù quy mô còn nhỏ. Trong khi đó, các hợp đồng tương lai trái phiếu Chính phủ kỳ hạn 5 năm và 10 năm tiếp tục không phát sinh giao dịch.
Xét theo cơ cấu nhà đầu tư, giao dịch tự doanh của các công ty chứng khoán có xu hướng giảm nhẹ, trong khi khối ngoại tăng cường sự hiện diện. Tỷ trọng giao dịch của nhà đầu tư nước ngoài đạt hơn 4,13%, nhích nhẹ so với tháng trước, cho thấy sự quan tâm ổn định của dòng vốn ngoại đối với thị trường phái sinh.
Khi thị trường cơ sở biến động mạnh hoặc giảm sâu, dòng tiền có xu hướng tìm đến các công cụ linh hoạt hơn như chứng khoán phái sinh. Khác với cổ phiếu truyền thống, phái sinh cho phép nhà đầu tư kiếm lợi nhuận ngay cả khi thị trường đi xuống thông qua việc mở vị thế bán (short), đồng thời sử dụng đòn bẩy tài chính để gia tăng hiệu quả đầu tư.
Tuy nhiên, chính đặc điểm đòn bẩy cao cũng khiến thị trường này tiềm ẩn rủi ro lớn hơn. Việc dòng tiền gia tăng mạnh trên thị trường phái sinh trong tháng 3 vì vậy không chỉ phản ánh cơ hội đầu tư trong giai đoạn biến động, mà còn cho thấy tâm lý thận trọng của nhà đầu tư đối với xu hướng ngắn hạn của thị trường cơ sở.
Nguồn: https://kinhtechungkhoan.vn/thi-truong-rung-lac-manh-dong-tien-chuyen-huong-sang-chung-khoan-phai-sinh-1439117.html
