Thị trường vốn tư nhân đã qua giai đoạn “mong manh” nhất

Thống kê thị trường vốn tư nhân Việt Nam cho thấy, giá trị các thương vụ từ mức 170 triệu USD trong năm 2024 đã tăng gấp đôi vào năm 2025, lên khoảng 350 triệu USD, trải dài trên các lĩnh vực AI, giáo dục, y tế và xe điện. Trong khi đó, số lượng thương vụ giảm mạnh từ thời điểm đỉnh cao vào năm 2021 là 108 xuống còn gần 40 thương vụ ở hiện tại.

Trong giai đoạn tới, TVS dự báo ba xu hướng lớn sẽ tiếp tục định hình thị trường vốn tư nhân Việt Nam, bao gồm: sự hồi phục có chọn lọc của dòng vốn Venture Capital (VC – vốn đầu tư mạo hiểm) và Private Equity (PE – quỹ đầu tư tư nhân), sự tập trung ngày càng rõ nét vào các ngành có động lực dài hạn, và triển vọng thoái vốn được cải thiện nhưng vẫn đòi hỏi “vốn kiên nhẫn” từ nhà đầu tư.

Chia sẻ tại diễn đàn Founder Codex 2026, ông Nguyễn Hòa Chung, Giám đốc Điều hành Khối Đầu tư Tư nhân TVS cho rằng, năm 2025 đánh dấu giai đoạn phục hồi của thị trường vốn tư nhân Việt Nam, khi tổng giá trị đầu tư VC và PE tăng hơn gấp đôi so với năm 2024, trong khi số lượng thương vụ vẫn duy trì ở mức thấp. Nhà đầu tư chuyển trọng tâm từ tăng trưởng nóng sang hiệu quả sử dụng vốn, lộ trình lợi nhuận, và năng lực thực thi của doanh nghiệp, với kỷ luật đầu tư cao hơn và quy mô thương vụ lớn hơn.

“Các nhà đầu tư đang chọn lọc kỹ hơn. Họ không thoải mái khi đầu tư vào các công ty không có mô hình kinh doanh rõ ràng hoặc không có lộ trình thoái vốn rõ ràng, cũng như không có lộ trình sinh lời rõ ràng”, ông Chung nói.

Thị trường đang có những dấu hiệu trưởng thành rõ rệt qua ba yếu tố: Kỷ luật (chuyển từ “tăng trưởng bằng mọi giá” sang hiệu quả vốn và kinh tế đơn vị), Chọn lọc (vốn vẫn có nhưng chỉ dành cho các nhà sáng lập chất lượng cao với khả năng thực thi đã được chứng minh), và Đa dạng hóa (sự kết hợp giữa các ngành cơ bản như y tế, giáo dục và các ngành mới nổi như xe điện, AI).

Bên cạnh đó, quy mô các vòng vốn cũng cho thấy sự dịch chuyển rõ nét sang các thương vụ growth stage – giai đoạn tăng trưởng. Trong bối cảnh thanh khoản toàn cầu vẫn thận trọng, nhà đầu tư gia tăng yêu cầu về kỷ luật tài chính, quản trị doanh nghiệp, và hiệu quả vận hành. Thị trường VC nói riêng, và vốn đầu tư tư nhân được đánh giá là đã “chạm đáy” chu kỳ và đang bước vào giai đoạn tái định giá dựa trên nền tảng thực chất hơn.

Có nhiều minh chứng cho thấy các quỹ đầu tư ngoại thận trọng hơn, và thậm chí rút vốn khỏi thị trường Việt Nam, tuy nhiên, sự xuất hiện của các quỹ mới như Thinkzone Global Minds Fund, các quỹ chuyên ngành (ví dụ: Touchstone Green Transition Fund chuyên về công nghệ khí hậu (climate tech), GenAI Fund chuyên về trí tuệ nhân tạo tạo sinh (generative AI)), cho thấy hệ sinh thái vốn tư nhân đang bước vào giai đoạn phát triển đa dạng và chuyên môn hóa.

“Điều đó có nghĩa là các nhà đầu tư vẫn có niềm tin dài hạn vào thị trường Việt Nam. Chúng ta cũng thấy sự xuất hiện của tín dụng tư nhân, cũng như cho vay mạo hiểm (Venture Debt), chẳng hạn là OCB thông qua quan hệ đối tác với Genesis. Họ đã triển khai vốn khá tích cực trong 12 tháng qua và TVS đã làm điều đó trong hai năm qua. Đến nay, chúng tôi đã giải ngân khoảng 20 triệu USD qua các thương vụ nợ mạo hiểm”, ông Chung tiết lộ.

Dòng vốn tập trung vào các ngành có động lực dài hạn

Theo TVS, dòng vốn đầu tư tư nhân tại Việt Nam tập trung vào các lĩnh vực hội tụ đồng thời ba yếu tố: động lực chính sách rõ ràng, nhu cầu thị trường dài hạn và khả năng tạo dòng tiền bền vững.

Trong đó, y tế và chăm sóc sức khỏe tiếp tục được đánh giá là lĩnh vực giàu tiềm năng trong trung và dài hạn. Chi tiêu y tế tại Việt Nam dự kiến tăng từ khoảng 22 tỷ USD năm 2022 lên gần 30 tỷ USD vào năm 2026, trong bối cảnh dân số già hóa nhanh và hệ thống y tế công lập chịu áp lực lớn. Công suất vận hành của nhiều bệnh viện công hiện ở mức 80-150%, trong khi mật độ bác sĩ chỉ khoảng 9/10.000 dân. Khoảng cách giữa nhu cầu và năng lực cung ứng mở ra dư địa tăng trưởng đáng kể cho khu vực y tế tư nhân.

Các lĩnh vực gắn với chuyển dịch xanh và hạ tầng bền vững như xe điện và năng lượng sạch tiếp tục thu hút dòng vốn, như Dat Bike huy động 26 triệu USD được dẫn dắt bởi FCC cùng sự tham gia của Jungle Ventures và TVS. Kinh tế xanh được xem là một trong các trụ cột hút vốn dài hạn khi vừa hưởng lợi từ quy mô thị trường nội địa, vừa được thúc đẩy bởi các cam kết chính sách như mục tiêu Net Zero 2050.

Song song đó, mảng tiêu dùng với dư địa tăng trưởng lớn, được thúc đẩy bởi quy mô dân số gần 100 triệu người và tầng lớp trung lưu đang mở rộng nhanh, đã thu hút các khoản đầu tư đáng kể, tiêu biểu như Coolmate với vòng gọi vốn 20 triệu USD từ Vertex Growth và Cool Japan.

Giáo dục và đào tạo, đặc biệt là giáo dục tư nhân và edtech, cũng thu hút sự quan tâm của nhà đầu tư. Nhu cầu giáo dục chất lượng cao gia tăng theo thu nhập của hộ gia đình, trong khi hệ thống công lập vẫn chịu áp lực về quy mô và nguồn lực. Thực tế thị trường đã ghi nhận những thương vụ tiêu biểu như Galaxy Education gọi vốn 10 triệu USD, phản ánh niềm tin của nhà đầu tư vào nhu cầu ổn định và tiềm năng dài hạn của giáo dục, đặc biệt phù hợp với các chiến lược growth equity và M&A.

Bên cạnh đó, AI và hạ tầng số nổi lên như một trong những trụ cột thu hút vốn dài hạn. AI được dự báo có thể đóng góp khoảng 120 tỷ USD cho nền kinh tế Việt Nam vào năm 2040, trở thành một trong những động lực tăng trưởng quan trọng bên cạnh các ngành truyền thống. Các thương vụ tiêu biểu trong lĩnh vực này như AI Hay gọi vốn 10 triệu USD, NamiTech gọi vốn 4 triệu USD cho thấy nhà đầu tư ưu tiên những giải pháp công nghệ có khả năng nâng cao năng suất và hiệu quả vận hành, thay vì chạy theo xu hướng ngắn hạn.