Trước khi Vingroup vào làm thép, tỷ phú Trần Đình Long từng tuyên bố “mất dây thần kinh sợ”

“Hòa Phát không sợ cạnh tranh, chưa sợ cái gì cả. Tôi mất dây thần kinh sợ rồi” là câu trả lời “đanh thép” của Chủ tịch HĐQT Trần Đình Long trước lo ngại từ phía cổ đông về dự án mới của Xuân Thiện sẽ làm thị trường thêm cạnh tranh tại ĐHĐCĐ thường niên 2025 hồi giữa tháng 4.

Lời khẳng định cho thấy sự tự tin của “vua thép” ở lĩnh vực sở trường nơi mà Hòa Phát là “anh cả” dẫn đầu về thị phần thép xây dựng và ống thép. Thế nhưng, chưa đầy một năm qua, ngành thép đã trở nên “chật chội” hơn rất nhiều với sự xuất hiện của loạt “đại gia”. Không chỉ có Xuân Thiện, tỷ phú Phạm Nhật Vượng cũng đã nhảy vào làm thép, trở thành đối thủ tiềm tàng với Hòa Phát.

Tháng 6/2025, Xuân Thiện khởi công dự án thép xanh Nam Định tại huyện Nghĩa Hưng, công suất 9,5 triệu tấn thép một năm, tổng vốn 98.000 tỷ đồng, diện tích hơn 400 ha. Dự án sử dụng điện, khí thiên nhiên, tiến tới sử dụng hydro xanh để hoàn nguyên thép, thay thế cho công nghệ luyện thép truyền thống bằng than cốc, nhằm giảm thiểu phát thải C02 và bảo vệ môi trường.

Theo tiến độ dự kiến, sản phẩm thép đầu tiên ra lò vào tháng 6/2028. Tổ hợp dự án sẽ hoàn thành vào tháng 6/2030. Sản phẩm của các nhà máy chủ yếu là thép chất lượng cao như: thép kháng thời tiết, thép đúc tấm khổ lớn siêu dày đủ điều kiện để cung cấp cho ngành cơ khí chế tạo, đóng tàu biển, sản xuất cột điện gió, thân vỏ ôtô, chế tạo vũ khí, làm tổ hợp khung cứng cho nhà cao tầng (trên 25 tầng)… đáp ứng nhu cầu trong nước và xuất khẩu.

Đến đầu tháng 10, Vingroup tuyên bố gia nhập lĩnh vực luyện kim và thành lập VinMetal với vốn điều lệ 10.000 tỷ đồng, tập đoàn của tỷ phú Phạm Nhật Vượng nắm 98%. Chỉ khoảng một tháng sau khi thành lập, VinMetal tăng vốn lên 15.000 tỷ đồng, khẳng định quyết tâm của ông Phạm Nhật Vượng với lĩnh vực này.

Ngày 19/12, Vingroup khởi công Nhà máy sản xuất thép VinMetal Hà Tĩnh với tổng mức đầu tư gần 80.000 tỷ đồng, quy mô sử dụng đất hơn 461ha. Dự án có công suất giai đoạn đầu khoảng 5 triệu tấn mỗi năm. Quy mô dự án rất khủng, tổng mức đầu tư gần bằng “quả đấm thép” Dung Quất 2 của Hòa Phát.

VinMetal định hướng sản xuất các dòng thép dân dụng phục vụ xây dựng, thép cuộn cán nóng (HRC), thép cường độ cao và thép hợp kim đặc chủng phục vụ xe điện và hạ tầng giao thông tốc độ cao. Thép đặc chủng, chất lượng cao phục vụ công nghiệp cũng là những dòng sản phẩm mà Hòa Phát, Xuân Thiện nhắm đến.

Không làm một mình, tỷ phú Phạm Nhật Vượng còn “gọi hội” với cái bắt tay cùng Pomina – đối thủ cũ của Hòa Phát. Theo chủ trương, Vingroup sẽ cho Pomina vay vốn lưu động với lãi suất 0% trong tối đa 2 năm và ưu tiên lựa chọn doanh nghiệp này làm nhà cung cấp cho các dự án thuộc hệ sinh thái.

Ở thời điểm hiện tại, khó có thể đánh giá chính xác tác động từ 2 nhà máy thép quy mô khủng của Xuân Thiện và Vingroup đến ngành thép nói chung và Hòa Phát nói riêng. Không rõ sự xuất hiện của những đại gia lắm tiền, nhiều của có làm “vua thép” Trần Đình Long sợ hay không nhưng chắc chắn sẽ khiến cuộc cạnh tranh trong ngành thép thêm phần khốc liệt.

Đánh giá riêng về việc hợp tác giữa Vingroup và Pomina, KBSV cho rằng rủi ro ngắn – trung hạn với tác động tiêu cực lên kết quả kinh doanh của Hòa Phát là tương đối hạn chế nhờ (1) thị phần dẫn đầu trong mảng xây dựng (ước tính đạt xấp xỉ 38%) và (2) lợi thế về quy mô giúp chi phí sản xuất được tối ưu, gia tăng năng lực cạnh tranh về giá so với các đối thủ.

Vị thế nhà sản xuất thép số 1 ĐNÁ của Hòa Phát

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt, Hòa Phát đang không ngừng củng cố vị thế nhà sản xuất thép số 1 Đông Nam Á. Tháng 12/2025, tập đoàn ghi nhận sản lượng bán hàng thép xây dựng và các loại thép cuộn chất lượng cao đạt 585.000 tấn, tăng 52% so với cùng kỳ năm 2024 và là mức kỷ lục từ trước đến nay.

Lũy kế cả năm 2025, Tập đoàn Hòa Phát sản xuất 11 triệu tấn thép thô, tăng 26% so với năm 2024. Bán hàng HRC, thép xây dựng, thép cuộn chất lượng cao và phôi thép lần đầu tiên trong lịch sử đạt 10,6 triệu tấn trong một năm, tăng 31% so với năm trước.

Trong đó, thép xây dựng, thép chất lượng cao ghi nhận 4,8 triệu tấn, tăng 8% so với năm ngoái. Với sản phẩm HRC, Hòa Phát đã cung cấp cho thị trường 5 triệu tấn, tăng 73% so với năm 2024. Theo báo cáo của Hiệp hội thép Việt Nam phát hành tháng 12/2025, HRC của Hòa Phát chiếm 60% sản lượng sản xuất và bán hàng của sản phẩm này tại Việt Nam.

Tập đoàn Hòa Phát hiện là nhà sản xuất thép lớn nhất Đông Nam Á với công suất 16 triệu tấn từ cuối năm 2026. Trong đó, 60% là các loại thép công nghệ cao, phục vụ các ngành công nghiệp cơ khí chế tạo, sản xuất ô tô, đóng tàu, dầu khí, đồ gia dụng, kết cấu thép, năng lượng. Hiện tại, Hòa Phát là doanh nghiệp Việt Nam duy nhất đầu tư sản xuất được thép cuộn cán nóng HRC.

Đáng chú ý, Hòa Phát đang quyết liệt triển khai dự án Nhà máy sản xuất thép ray và thép đặc biệt tại Dung Quất. Dự án đã được khởi công ngày 19/12 và dự kiến nhà máy sẽ ra sản phẩm thép ray vào năm 2027, phục vụ các dự án đường sắt trọng điểm của Việt Nam và xuất khẩu ra thị trường quốc tế. Hòa Phát hiện là doanh nghiệp duy nhất tại Việt Nam tham gia lĩnh vực này.

Theo thông tin mới nhất, Chính phủ vừa ban hành quy định về việc giao nhiệm vụ, đặt hàng cũng như tiêu chí lựa chọn các tổ chức, doanh nghiệp Việt Nam tham gia cung cấp dịch vụ, hàng hóa công nghiệp đường sắt. Với 8 tiêu chí được đưa ra, Hòa Phát được đánh giá là một trong những doanh nghiệp “sáng cửa” nhất trong việc đảm nhận sản xuất ray thép đường sắt.

Theo BVSC, với công suất thiết kế 700.000 tấn/năm, nhà máy ray thép đường sắt của Hòa Phát sẽ cung cấp dòng sản phẩm công nghệ cao, giá trị lớn, đáp ứng nhu cầu đặc thù đang thiếu hụt trong nước, đồng thời tạo thêm động lực tăng trưởng cho tập đoàn. Trong kịch bản tiêu thụ khoảng 70% công suất thiết kế (tương đương 500.000 tấn/năm), dự án này sẽ bắt đầu đạt điểm hòa vốn. Xa hơn, Hòa Phát đặt mục tiêu cung cấp khoảng 10 triệu tấn thép cho loạt công trình đường sắt trọng điểm trong nước.