Làn sóng IPO thứ ba: Liệu có cơn gió ngược?

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi để hình thành làn sóng IPO, niêm yết và cổ phần hóa thứ ba. Thực tế, danh sách doanh nghiệp có kế hoạch triển khai ngày một dày hơn. Tuy nhiên, khi nguồn cung gia tăng, giá trị khan hiếm và sức hấp thụ của thị trường trước mắt bỗng trở thành bài toán không dễ tìm lời giải.

Nhiều yếu tố mở đường cho làn sóng thứ ba

Thị trường chứng khoán Việt Nam vừa trải qua hành trình 2025 đầy đáng nhớ – không chỉ bùng nổ điểm số với việc tăng hơn 40% để chinh phục hàng loạt cột mốc mới, thanh khoản cũng đột phá và ghi nhận mức bình quân 26,450 tỷ đồng/phiên. Thị trường sôi động luôn là một trong những nền tảng quan trọng kích thích các thương vụ IPO và niêm yết xuất hiện.

Đi cùng với hành trình đó, hàng loạt chính sách hỗ trợ quá trình IPO và niêm yết của doanh nghiệp diễn ra thuận lợi, nhanh chóng hơn và tiết giảm chi phí. Trong đó, Nghị định 245 đã rút ngắn thời gian xử lý hoạt động IPO và niêm yết còn 30 ngày (thay vì 90 ngày như trước đây).

Ngoài ra, các chính sách thúc đẩy kinh tế tư nhân được thể hiện rõ qua Nghị quyết 68, hay Nghị quyết 79 mới công bố giúp tái định vị vai trò trụ cột của khu vực kinh tế Nhà nước, song song với các chính sách thúc đẩy kinh tế nói chung được kỳ vọng giúp gia tăng tiềm năng tăng trưởng của các doanh nghiệp, kéo theo nhu cầu huy động vốn trên thị trường chứng khoán.

Câu chuyện được FTSE Russell thông báo nâng hạng vừa qua cũng góp phần vào hành trình đó, mở ra cơ hội thu hút dòng vốn hàng tỷ USD, thúc đẩy chiều sâu thị trường và nhu cầu IPO. Việc hướng đến thị trường Mới nổi bậc cao FTSE Russell và Mới nổi MSCI trong tương lai cũng được kỳ vọng là điểm sáng ủng hộ hoạt động IPO cất cánh.

Sau các thương vụ IPO kết hợp niêm yết của Chứng khoán Kỹ Thương (TCX), Chứng khoán VPBank (VPX), Chứng khoán VPS (VCK) cuối năm 2025, thị trường chứng khoán được kỳ vọng sẽ bước vào giai đoạn bùng nổ.

Theo thống kê, hàng loạt thương vụ đang nhận được nhiều kỳ vọng trong thời gian tới. Có thể kể đến Chứng khoán Kafi, Điện Máy Xanh, Hạ tầng Gelex hay xa hơn còn có Highlands Coffee, Golden Gate, Bách Hóa Xanh, Be Group…

Từ góc nhìn này, giới đầu tư đang kỳ vọng sẽ có làn sóng IPO, niêm yết, cổ phần hóa thứ ba trong những năm tới – khi dòng vốn ngoại quay trở lại, nền tảng thị trường tốt hơn và môi trường kinh tế tư nhân cũng như Nhà nước được thúc đẩy rõ ràng hơn.

Theo báo cáo thị trường IPO Đông Nam Á 2025 của Deloitte, thị trường IPO Việt Nam, dù có số lượng thương vụ không lớn, vẫn nằm trong top 3 khu vực về giá trị vốn huy động từ IPO và vốn hóa thị trường IPO (chưa tính đến thương vụ VCK).

Hai thương vụ bom tấn trong lĩnh vực dịch vụ tài chính (TCX và VPX), với tổng giá trị huy động đạt 1 tỷ USD đã cao gấp 27 lần so với năm 2024. Tương tự, vốn hóa thị trường IPO đạt 7.7 tỷ USD, cao gấp 57 lần so với năm 2024. Điều này mở đường cho một chu kỳ tăng trưởng mới của thị trường IPO Việt Nam sau nhiều năm trì trệ kể từ 2018.

Hay trong bài viết được hãng kiểm toán này đăng tải trên website ngày 18/11/2025 cho biết, thị trường IPO của Việt Nam đang bước vào một chu kỳ mới với nguồn cung thương vụ chất lượng cao trải rộng trên các lĩnh vực tài chính, bất động sản, bán lẻ, nông nghiệp và công nghệ.

Nhưng “pipeline” trước mắt đã bị tác động đáng kể

Có thể thấy bức tranh IPO, niêm yết, cổ phần hóa trong thời gian tới đang rất sáng và được đặt nhiều kỳ vọng sẽ tạo thành làn sóng mới. Tuy nhiên, với dày đặc những cái tên đang chờ đợi thời cơ chín muồi thì liệu giá trị khan hiếm – yếu tố quan trọng quyết định đến sự thành công của “deal” – có bị ảnh hưởng?

Theo ông Ngô Hoàng Long – Giám đốc Khối Nghiên cứu VPX, sự bùng nổ IPO trong quý 4/2025 đã tác động tiêu cực đến “pipeline” IPO (tạm dịch: nguồn các thương vụ đang chuẩn bị) đầu năm 2026. Việc nguồn cung cổ phiếu mới tăng mạnh trong thời gian ngắn đã khiến sức hấp thụ của thị trường suy giảm, buộc nhiều doanh nghiệp phải tạm hoãn kế hoạch sang các thời điểm thuận lợi hơn.

Yếu tố có thể thực sự kích hoạt lại “pipeline” không nằm ở số lượng, mà ở chất lượng và tính khan hiếm của doanh nghiệp lên sàn. Thị trường cần một doanh nghiệp giữ vị thế dẫn đầu rõ rệt trong ngành chỉ có hai hoặc ba doanh nghiệp chi phối, qua đó tạo ra giá trị khan hiếm đối với nhà đầu tư.

Những thương vụ như vậy có khả năng thiết lập lại chuẩn định giá, khơi thông dòng vốn dài hạn và khôi phục niềm tin của thị trường đối với các đợt IPO tiếp theo, từ đó mở lại “cửa sổ” IPO một cách bền vững hơn cho giai đoạn 2026 trở đi.

Từ quan điểm này, có thể thấy việc làn sóng IPO thứ ba được đặt nhiều kỳ vọng và sở hữu nhiều điều kiện thuận lợi để có thể xảy ra, nhưng chính sự dồi dào đó lại hoàn toàn có thể gây ra tác dụng ngược không mong muốn.

Mặt khác, khi nhìn lại các thương vụ đáng chú ý của quý 4/2025 vừa qua, tỷ lệ tham gia trong từng đợt đã giảm dần. TCX mở đầu với lượng đăng ký gấp 2.5 lần lượng chào bán, nhưng đến VPX và VCK thì chỉ nhỉnh hơn khoảng 4% và 9% khối lượng chào bán.

Hơn nữa, một thách thức cho nhà đầu tư tham gia các thương vụ IPO nằm ở câu chuyện hậu niêm yết, mà ba ông lớn ngành chứng khoán vừa lên sàn gần đây là minh chứng. Cụ thể, TCX liên tục gặp khó và giao dịch dưới giá lên sàn, chỉ thực sự bứt phá trở lại trong những ngày đầu năm 2026. Trong khi đó, VPX và VCK ghi nhận các mức điều chỉnh sâu, lần lượt giảm 12% và 23% tính đến thời điểm kết phiên 13/02/2026.

Bỏ qua các câu chuyện khó khăn chung của diễn biến cổ phiếu ngành chứng khoán, việc những cái tên mới lên sàn hứng chịu kết quả không như kỳ vọng, dù được quảng bá rất rầm rộ trước đó, đã và đang khiến nhà đầu tư sớm bước vào trạng thái gồng lỗ và không khỏi băn khoăn trước các thương vụ tiếp theo.