Grant Thornton Việt Nam: Nghị định 57 mở cơ hội tiếp cận các tài sản có vị thế độc quyền quốc gia

Grant Thornton Việt Nam: Nghị định 57 mở cơ hội tiếp cận các tài sản có vị thế độc quyền quốc gia

Theo Grant Thornton Việt Nam, Nghị định 57 về sắp xếp lại phần vốn Nhà nước tại doanh nghiệp mở ra khả năng tiếp cận các tài sản có vị thế độc quyền hoặc bán độc quyền tự nhiên trong hệ sinh thái logistics quốc gia.

Nghị định 57/2026/NĐ-CP ban hành ngày 12/02/2026 đặt ra khuôn khổ cụ thể cho việc cổ phần hóa, thoái vốn và tái cấu trúc phần vốn Nhà nước tại doanh nghiệp. Mục tiêu là nâng hiệu quả sử dụng vốn, mở rộng khả năng huy động nguồn lực ngoài ngân sách và tăng sức cạnh tranh cho khu vực doanh nghiệp có vốn Nhà nước.

Phạm vi áp dụng của Nghị định bao trùm từ doanh nghiệp do Nhà nước sở hữu toàn bộ vốn đến các đơn vị mà Nhà nước nắm trên 50% vốn điều lệ, cùng những tổ chức, cá nhân có liên quan.

Riêng trong lĩnh vực chuỗi cung ứng, vận tải và bưu chính, 6 doanh nghiệp được xem là có ý nghĩa đặc biệt trong lộ trình sắp xếp lại gồm Tổng Công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines, HVN), Tổng Công ty Hàng hải Việt Nam (VIMC, MVN), Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam (VNR), Tổng Công ty Cảng Hàng không Việt Nam (ACV), Tổng Công ty Đầu tư Phát triển Đường Cao tốc Việt Nam (VEC) và Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT).

Theo Grant Thornton Việt Nam, đây là những mắt xích trung tâm trong mạng lưới kết nối của quốc gia, trải từ hàng không, hàng hải đến đường sắt, cao tốc và viễn thông. Họ đang quản lý các tuyến vận tải và hệ thống phân phối phủ khắp cả nước, tạo nền tảng cho hoạt động lưu thông hàng hóa, hành khách và dữ liệu.

Có thể hình dung đây là những “mạch máu” của nền kinh tế. Vì vậy, việc thay đổi cơ cấu sở hữu tại các đơn vị này không chỉ ảnh hưởng đến từng doanh nghiệp mà còn tác động đến cách toàn bộ hệ thống logistics vận hành.

“Việc tái cấu trúc vốn tại nhóm này đồng nghĩa với việc mở ra khả năng tiếp cận các tài sản có vị thế độc quyền hoặc bán độc quyền tự nhiên trong hệ sinh thái logistics quốc gia“, hãng tư vấn nhận định, “Trong điều kiện bình thường, cơ hội tham gia vào các tài sản này là rất hạn chế“.

Do đó, lần sắp xếp này được xem là một cửa sổ chiến lược có tính thời điểm, mở ra khả năng tham gia vào cấu trúc hạ tầng trọng yếu chứ không chỉ dừng ở một thương vụ riêng lẻ.

Grant Thornton Việt Nam cho rằng Nghị định 57 mở ra cơ hội tiếp cận các tài sản hạ tầng then chốt trong chuỗi cung ứng quốc gia

Theo đơn vị này, điểm then chốt của chính sách mới là triển khai theo từng bước thay vì thực hiện đồng loạt.

Cụ thể, giai đoạn 2026-2027 tập trung rà soát tài sản, xử lý tồn đọng tài chính và hoàn thiện phương án chuyển đổi. Chưa xuất hiện nhiều giao dịch quy mô lớn, nhưng đây là thời điểm quan trọng để nhà đầu tư tìm hiểu cấu trúc tài sản, đánh giá tiềm năng và chuẩn bị chiến lược tham gia. Những bên tiếp cận sớm thường có lợi thế về thông tin và khả năng tham gia định hình hợp tác.

Sang 2027-2028, quá trình chào bán và chuyển nhượng bước vào cao điểm. Khi phương án được phê duyệt và dữ liệu minh bạch hơn, cạnh tranh tăng lên rõ rệt. Sự khác biệt giữa người chuẩn bị từ trước và người vào sau bắt đầu thể hiện. Bên đã nghiên cứu kỹ có thể ra quyết định nhanh và linh hoạt hơn, trong khi bên đến muộn chủ yếu phải cạnh tranh bằng giá.

Từ 2028-2030, trọng tâm chuyển sang cải tổ vận hành và nâng cao hiệu quả. Giá trị dài hạn không nằm ở việc nắm giữ cổ phần đơn thuần, mà ở khả năng cải thiện quản trị, tối ưu nguồn lực và kết nối các mắt xích trong toàn chuỗi cung ứng. Nói cách khác, lợi ích lớn nhất không đến từ việc “mua được phần vốn”, mà từ việc tham gia sâu vào quá trình thay đổi sau chuyển đổi.

“Lộ trình theo các giai đoạn này tạo ra sự khác biệt rõ ràng giữa nhà đầu tư chủ động và nhà đầu tư phản ứng“, Grant Thornton Việt Nam đánh giá.

Cơ hội dành cho người hành động sớm

Mordor Intelligence dự báo thị trường logistics Việt Nam có thể tăng từ 52 tỷ USD năm 2025 lên 71.8 tỷ USD vào năm 2030, tương đương tốc độ tăng trưởng kép 6.67% mỗi năm. Tổng kim ngạch thương mại duy trì trên 180% GDP và giải ngân FDI hằng năm khoảng 20-23 tỷ USD cho thấy nhu cầu vận chuyển và lưu thông hàng hóa mang tính dài hạn. 

Theo hãng tư vấn, giai đoạn 5 năm tới có thể trở thành chu kỳ tái cấu trúc mang tính thể chế của ngành logistics và chuỗi cung ứng Việt Nam. 4 yếu tố đang hội tụ gồm quy mô thị trường đủ lớn, dòng vốn FDI duy trì ở mức cao, đầu tư hạ tầng trải rộng trên cả nước và chương trình sắp xếp lại vốn Nhà nước theo Nghị định 57.

Sự kết hợp này không chỉ thúc đẩy tăng trưởng mà còn có thể làm thay đổi cấu trúc cạnh tranh của ngành. Đơn vị tư vấn dự đoán giai đoạn 2026-2030 sẽ xuất hiện các thương vụ hợp nhất quy mô lớn, từng bước hình thành những nền tảng logistics tích hợp và gia tăng các giao dịch mang tính chiến lược. “Cơ hội sẽ giành cho bên hành động đủ sớm để định hình cấu trúc thị trường trong giai đoạn này“, Grant Thornton Việt Nam nhấn mạnh. 

Theo Nghị định 57, doanh nghiệp chỉ được cổ phần hóa khi không thuộc diện Nhà nước cần nắm giữ toàn bộ vốn và sau khi xử lý tài chính, giá trị thực tế phải lớn hơn hoặc bằng tổng nợ phải trả. Nếu chưa đáp ứng, cơ quan đại diện chủ sở hữu sẽ xây dựng phương án xử lý nợ hoặc chuyển sang hình thức khác.

3 phương án chính gồm giữ nguyên phần vốn hiện có và phát hành thêm cổ phiếu, bán bớt tỷ lệ sở hữu hoặc chuyển nhượng toàn bộ phần vốn Nhà nước, có thể kết hợp tăng vốn điều lệ. Cổ phần chào bán lần đầu phải được định giá và thanh toán bằng đồng Việt Nam thông qua đấu giá công khai hoặc phương thức phù hợp với từng nhóm nhà đầu tư.

Với nhà đầu tư chiến lược, yêu cầu không chỉ là năng lực tài chính mà còn bao gồm kinh nghiệm ngành, khả năng quản trị và công nghệ. Đồng thời phải cam kết nắm giữ cổ phần trong một thời gian nhất định để bảo đảm ổn định sau chuyển đổi.

VIMC nằm trong danh mục các doanh nghiệp được Thủ tướng Chính phủ quyết định cơ cấu lại vốn Nhà nước

Chính sách mới ra đời ngay sau khi Nghị quyết 79 về phát triển kinh tế nhà nước được thông qua, văn bản đặt lại cách tiếp cận trong quản lý và khai thác nguồn lực công theo hướng minh bạch và thị trường hơn.

Theo báo cáo về tình hình đầu tư, quản lý và sử dụng vốn Nhà nước tại doanh nghiệp trên phạm vi cả nước năm 2024, khu vực này vẫn giữ vai trò chi phối trong nhiều ngành then chốt, đồng thời ghi nhận tăng trưởng về doanh thu, lợi nhuận trước thuế và đóng góp ngân sách. Tuy nhiên, kết quả đạt được vẫn chưa tương xứng với quy mô tài sản và nguồn lực đang nắm giữ. Tiến độ sắp xếp lại còn chậm, trong khi chuẩn quản trị chưa tiệm cận các thông lệ quốc tế.

Trong bối cảnh đó, Nghị định 57 được xem là bước cụ thể hóa nhằm khơi thông nguồn lực, tạo dư địa cho các dự án quy mô lớn và nâng chuẩn điều hành.

Thị trường đã ghi nhận những động thái đầu tiên. Đầu tháng 1, Tổng Công ty Hàng hải Việt Nam (VIMC, UPCoM: MVN) công bố kế hoạch tăng vốn và giảm tỷ lệ sở hữu Nhà nước từ 99.47% xuống 65% để chuẩn bị chào bán và niêm yết. Trong khi đó, cổ phiếu của nhiều doanh nghiệp có vốn Nhà nước trên sàn cũng biến động mạnh sau khi các định hướng mới được đưa ra. 

Dù triển vọng rộng mở, cơ hội luôn đi kèm rủi ro. Grant Thornton Việt Nam lưu ý rằng kỳ vọng vào cải cách có thể khiến định giá tăng nhanh, trong khi hiệu quả vận hành thực tế cần thêm thời gian để cải thiện.

Với nhà đầu tư chiến lược, yêu cầu không chỉ dừng ở năng lực tài chính hay kinh nghiệm ngành. Họ còn phải có khả năng quản lý, am hiểu công nghệ và sẵn sàng tham gia sâu vào quá trình điều hành, chuyển đổi số và nâng cao hiệu suất, thay vì chỉ rót vốn rồi đứng ngoài.

Bên cạnh đó, biến động thương mại toàn cầu và chi phí vốn quốc tế cũng có thể tác động đến tỷ suất sinh lời trong ngắn hạn, nhất là trong giai đoạn thị trường còn nhiều yếu tố khó lường.

“Thành công phụ thuộc vào khả năng đánh giá rủi ro theo chu kỳ và thiết kế cấu trúc giao dịch phù hợp với từng giai đoạn của lộ trình 2026-2030“, hãng tư vấn nhận định, “Những nhà đầu tư đáp ứng chuẩn chiến lược và cam kết cải thiện vận hành sẽ đóng vai trò quan trọng trong thập kỷ cạnh tranh tiếp theo”.

Tử Kính

FILI

– 14:27 03/03/2026