Bài toán tiếp cận tín dụng của doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) nhiều năm qua vẫn chưa có lời giải hiệu quả khi phần lớn doanh nghiệp gặp khó khăn do thiếu tài sản thế chấp. Trong bối cảnh đó, đề xuất mới tại dự thảo Luật Hỗ trợ DNNVV (sửa đổi) đang được cộng đồng doanh nghiệp đặc biệt quan tâm khi lần đầu đưa ra cơ chế thí điểm cho vay dựa trên dòng tiền và dữ liệu kinh doanh thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào tài sản bảo đảm.
Theo báo cáo thẩm định dự thảo luật do Bộ Tài chính xây dựng, hiện dư nợ tín dụng dành cho khu vực DNNVV chỉ chiếm khoảng 19-20% tổng dư nợ của nền kinh tế. Đây được xem là tỷ lệ khá thấp nếu so với số lượng áp đảo của nhóm doanh nghiệp này trong cơ cấu doanh nghiệp cả nước.
Các chuyên gia cho rằng nguyên nhân lớn nhất không nằm ở việc thiếu nguồn vốn mà xuất phát từ cách thức thẩm định tín dụng còn mang nặng tính truyền thống. Hiện nay, đa số ngân hàng vẫn ưu tiên cho vay dựa trên tài sản thế chấp hữu hình, trong khi phần lớn DNNVV có quy mô nhỏ, tiềm lực tài chính hạn chế và không có nhiều tài sản đủ giá trị để bảo đảm khoản vay.
Việc thí điểm cho vay dựa trên dòng tiền được kỳ vọng sẽ mở thêm cơ hội tiếp cận vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Kết quả khảo sát của Bộ Tài chính năm 2025 cũng cho thấy khả năng hấp thụ chính sách hỗ trợ vốn của khu vực DNNVV vẫn còn thấp, nhiều doanh nghiệp chưa thể tiếp cận các chương trình tín dụng ưu đãi do vướng điều kiện vay vốn.
Để tháo gỡ điểm nghẽn này, dự thảo Luật Hỗ trợ DNNVV (sửa đổi) đề xuất triển khai cơ chế Sandbox đối với hoạt động cho vay dựa trên dữ liệu và dòng tiền. Đây được xem là bước thay đổi lớn trong tư duy quản lý tài chính, chuyển từ đánh giá doanh nghiệp qua tài sản bảo đảm sang đánh giá năng lực tạo dòng tiền và hiệu quả kinh doanh thực tế.
Theo cơ quan soạn thảo, khi doanh nghiệp minh bạch hóa doanh thu, dòng tiền và dữ liệu quản trị, các tổ chức tín dụng có thể đánh giá chính xác hơn khả năng trả nợ. Điều này sẽ mở ra cơ hội tiếp cận vốn cho nhiều doanh nghiệp hoạt động hiệu quả nhưng thiếu tài sản thế chấp.
Không chỉ giúp khơi thông tín dụng, cơ chế mới còn được kỳ vọng thúc đẩy doanh nghiệp đẩy mạnh chuyển đổi số, hoàn thiện hệ thống kế toán, quản trị tài chính và minh bạch dữ liệu hoạt động. Đây cũng là xu hướng phù hợp với định hướng phát triển kinh tế số và tài chính hiện đại.
Bên cạnh việc đổi mới phương thức cho vay, dự thảo luật còn đề xuất bổ sung các mô hình tài chính mới như đồng tài trợ, đồng đầu tư và tài chính hỗn hợp nhằm tạo thêm nhiều kênh hỗ trợ vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Đáng chú ý, hệ thống Quỹ Bảo lãnh tín dụng và Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng được đề xuất cải tổ theo hướng nâng cao hiệu quả hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận tín dụng. Trong đó, việc nghiên cứu thành lập quỹ bảo lãnh tín dụng cấp trung ương được kỳ vọng tạo ra cơ chế bảo lãnh đồng bộ và chuyên nghiệp hơn.
Góp ý cho dự thảo luật, Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam cho rằng để cơ chế cho vay theo dòng tiền thực sự phát huy hiệu quả, cần có quy định rõ ràng về việc chấp nhận tài sản vô hình, quyền tài sản và tài sản hình thành trong tương lai làm căn cứ bảo đảm khoản vay.
Ngoài ra, các chuyên gia cũng đề xuất đẩy mạnh số hóa quy trình vay vốn nhằm rút ngắn thời gian xét duyệt, giảm chi phí thủ tục và tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp trong quá trình tiếp cận tín dụng.
Theo giới chuyên môn, việc sửa đổi Luật Hỗ trợ DNNVV lần này không chỉ nhằm tháo gỡ khó khăn trước mắt mà còn góp phần hoàn thiện thể chế hỗ trợ khu vực kinh tế tư nhân phát triển bền vững. Khi dòng vốn được phân bổ dựa trên hiệu quả hoạt động và khả năng tạo dòng tiền thực tế, nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ có thêm cơ hội mở rộng sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh và đóng góp mạnh mẽ hơn cho tăng trưởng kinh tế.
Nam Sơn
Nguồn: https://stockbiz.vn/tin-tuc/doanh-nghiep-nho-va-vua-ky-vong-rong-cua-tiep-can-von-nho-co-che-cho-vay-theo-dong-tien/39862269
