Sau giai đoạn tích lũy: Thời điểm của một chu kỳ tăng trưởng mới?

Trong báo cáo chiến lược giữa năm 2026 vừa công bố, Khối Nghiên cứu HSC dự báo VN-Index có thể đạt 2,055 điểm vào giữa năm 2027, tương ứng mức tăng khoảng 12.5% so với cuối tháng 5/2026. Trên cơ sở phạm vi phân tích bao phủ gần 70% vốn hóa thị trường, Khối nghiên cứu HSC cũng kỳ vọng lợi nhuận doanh nghiệp sẽ tăng trưởng 26% trong năm 2026, tạo nền tảng cho một chu kỳ tăng trưởng mới của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Động lực của thị trường trong giai đoạn tới được kỳ vọng đến từ sự kết hợp giữa tăng trưởng lợi nhuận mạnh mẽ, mặt bằng định giá hấp dẫn, triển vọng nâng hạng thị trường và làn sóng đầu tư hạ tầng đang được đẩy mạnh.

Dù lợi nhuận của các doanh nghiệp trong VN-Index tăng gần 50% trong quý 1/2026, ông Tyler Nguyễn Mạnh Dũng – Giám Đốc cấp cao Nghiên cứu Chiến lược Thị trường HSC cho rằng bài kiểm tra thực sự sẽ nằm ở kết quả kinh doanh các quý tiếp theo. Tác động từ cú sốc giá năng lượng và hàng hóa sau căng thẳng tại Trung Đông nhiều khả năng sẽ dần phản ánh vào chi phí đầu vào và biên lợi nhuận doanh nghiệp. Vì vậy, khả năng duy trì đà tăng trưởng lợi nhuận trong phần còn lại của năm sẽ là yếu tố then chốt quyết định niềm tin của nhà đầu tư.

Xét về định giá, thị trường vẫn đang ở vùng tương đối hấp dẫn. Sau đà tăng trưởng lợi nhuận mạnh trong quý 1, P/E trượt của VN-Index đã giảm xuống khoảng 13.6 lần, thấp hơn mức trung bình 5 năm ở mức 14.1 lần. Dựa vào ước tính hiện tại của HSC, P/E dự phóng sẽ ở mức 11.3 lần. Nếu loại trừ VIC, P/E dự phóng sẽ còn 10.4 lần.

Tuy nhiên, định giá thấp và lợi nhuận tăng trưởng tốt vẫn chưa đủ để tạo ra một xu hướng tăng bền vững khi thanh khoản thị trường còn hạn chế. Theo ghi nhận của HSC, một phần dòng tiền của nhà đầu tư cá nhân đã dịch chuyển sang tiền gửi ngân hàng, trong bối cảnh lãi suất cao, và vàng trong bối cảnh tâm lý phòng thủ vẫn chiếm ưu thế. Điều này khiến thanh khoản duy trì ở mức thấp, qua đó hạn chế khả năng phản ánh đầy đủ giá trị nội tại của nhiều doanh nghiệp niêm yết.

Dù vậy, ông Tyler Nguyễn Mạnh Dũng cho rằng các điều kiện đang dần trở nên thuận lợi hơn. Căng thẳng địa chính trị đã có dấu hiệu hạ nhiệt, trong khi giá năng lượng đang ổn định trở lại sau giai đoạn biến động mạnh. Nếu xu hướng này tiếp diễn, cùng với sự cải thiện của thanh khoản hệ thống, tiến độ giải ngân đầu tư công tích cực hơn và triển vọng nâng hạng ngày càng rõ nét, thị trường chứng khoán Việt Nam có cơ sở để bước vào giai đoạn được định giá lại ở mức cao hơn.

Dòng vốn có thể khởi sắc trở lại trên triển vọng nâng hạng và làn sóng IPO mới

Về khía cạnh dòng vốn, năm 2026 tiếp tục là một năm đầy thách thức đối với dòng vốn ngoại. Tính từ đầu năm, giá trị bán ròng của khối ngoại đã vượt 2 tỷ USD, nâng tổng giá trị bán ròng trong ba năm gần nhất lên khoảng 10.3 tỷ USD. Tuy nhiên, đây không phải câu chuyện riêng của Việt Nam. Mặt bằng lãi suất neo cao, lợi suất trái phiếu Mỹ hấp dẫn cùng những bất ổn địa chính trị kéo dài đã khiến dòng vốn quốc tế có xu hướng rút khỏi nhiều thị trường mới nổi và cận biên.

Bên cạnh đó, Việt Nam còn phải cạnh tranh với các thị trường như Hàn Quốc hay Đài Loan, nơi đang thu hút mạnh dòng vốn nhờ làn sóng đầu tư liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI), tăng trưởng lợi nhuận vượt trội và diễn biến giá cổ phiếu tích cực hơn. Trong nước, áp lực tỷ giá cũng khiến rủi ro chuyển đổi ngoại tệ trở thành yếu tố được các nhà đầu tư tổ chức nước ngoài cân nhắc kỹ lưỡng.

Dẫu vậy, vị chuyên gia của HSC cho rằng bức tranh dòng vốn có thể sáng hơn từ cuối năm nay. Việc Việt Nam dự kiến được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi vào tháng 9/2026 có thể trở thành một trong những chất xúc tác quan trọng nhất đối với thanh khoản thị trường giai đoạn 2026–2027. Các dòng vốn thụ động theo bộ chỉ số FTSE được kỳ vọng mang lại khoảng 1 tỷ USD, trong khi quy mô dòng vốn chủ động trong dài hạn có thể lớn hơn đáng kể khi câu chuyện nâng hạng trở nên rõ ràng hơn.

Bên cạnh câu chuyện FTSE, những nỗ lực cải thiện tiêu chí tiếp cận thị trường và mục tiêu triển khai CCP từ đầu năm 2027 cũng cho thấy quyết tâm của Chính phủ trong việc đẩy nhanh lộ trình nâng hạng theo chuẩn MSCI.

Một điểm đáng chú ý là tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài trên toàn thị trường hiện đã giảm xuống dưới 14%, thấp hơn đáng kể so với mức trung bình lịch sử 18–19%. Trong đó, phần lớn tỷ lệ sở hữu còn lại thuộc về các cổ đông chiến lược với tầm nhìn dài hạn và ít có xu hướng giao dịch thường xuyên. Điều này cho thấy áp lực bán ròng từ khối ngoại có thể đang dần suy giảm so với giai đoạn trước.

Song song với câu chuyện nâng hạng, thị trường vốn Việt Nam cũng đang đứng trước cơ hội bước vào chu kỳ IPO và thoái vốn Nhà nước sôi động nhất trong nhiều năm. Hàng loạt thay đổi về pháp lý được ban hành trong giai đoạn 2024–2026 đang tạo nền tảng thuận lợi hơn cho hoạt động huy động vốn và niêm yết. Đặc biệt, Luật số 68/2025 về quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp được kỳ vọng sẽ thúc đẩy tiến trình cổ phần hóa và thoái vốn tại các doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn. Trong khi đó, những cải cách mới đối với doanh nghiệp FDI cũng giúp rút ngắn đáng kể quy trình niêm yết và tiếp cận thị trường vốn trong nước.

Nếu được triển khai đồng bộ, các yếu tố này không chỉ giúp mở rộng nguồn cung chất lượng cao cho thị trường mà còn góp phần thu hút thêm các dòng vốn đầu tư mới trong trung và dài hạn.

Đầu tư công sẽ tăng tốc, tạo lực đỡ cho thanh khoản thị trường

Đầu tư công tiếp tục là một trong những động lực quan trọng đối với thị trường chứng khoán trong giai đoạn tới khi các động lực tăng trưởng bên ngoài đang dần suy yếu. Theo quan sát của Khối nghiên cứu HSC, thanh khoản thị trường thường có mối liên hệ khá chặt chẽ với chu kỳ giải ngân đầu tư công. Khi dòng vốn đầu tư công được đẩy mạnh, tác động lan tỏa đến lợi nhuận doanh nghiệp, dòng tiền lưu thông trong nền kinh tế và niềm tin kinh doanh thường giúp cải thiện tâm lý nhà đầu tư cũng như sức hấp dẫn của các tài sản đầu tư.

Một điểm đáng chú ý là tiến độ giải ngân đã có dấu hiệu tăng tốc rõ rệt vào cuối tháng 5 mặc dù tổng tiến độ chỉ mới đạt 21% kế hoạch. Riêng trong tuần cuối cùng của tháng, lượng vốn giải ngân tương đương khoảng 3% kế hoạch cả năm đã được đưa vào nền kinh tế, mức tăng nhanh nhất kể từ đầu năm. Với quy mô kế hoạch đầu tư công năm 2026 lên tới khoảng 1 triệu tỷ đồng, ông Dũng đánh giá đà giải ngân được cải thiện trong nửa cuối năm có thể trở thành chất xúc tác quan trọng giúp thanh khoản thị trường phục hồi và hỗ trợ quá trình định giá lại cổ phiếu trước khi khu vực tư nhân bước vào giai đoạn phục hồi mạnh mẽ hơn.