Trong lúc bạn vừa pha xong cốc cà phê đầu tiên, AI đã viết ba bản kế hoạch, trả lời hàng chục email, phân tích báo cáo tài chính và dựng xong bản nháp cho cuộc họp chiều.
Một buổi sáng nào đó, bạn bước vào văn phòng như mọi ngày.
Chiếc bàn vẫn ở đó. Máy tính vẫn sáng. Email vẫn đầy những việc chờ xử lý.
Chỉ có một điều đã rất khác.
Trong lúc bạn dành 15p để suy nghĩ một phương án, AI có thể đã hoàn thành thêm hàng trăm đầu việc khác.
Trong nhiều năm, người ta luôn đặt câu hỏi: AI sẽ cướp mất bao nhiêu việc làm?
Nhưng theo CEO BKAV Nguyễn Tử Quảng, đó mới chỉ là phần nổi của tảng băng.
Điều AI đang làm lớn hơn nhiều. Nó không chỉ thay đổi cách con người làm việc, mà đang bắt đầu làm lung lay chính những quy luật kinh tế đã chi phối thế giới suốt hàng trăm năm.
AI không chỉ thay đổi công nghệ, mà đang thay đổi lực lượng sản xuất
Theo ông Nguyễn Tử Quảng, trong lịch sử phát triển của nhân loại, mỗi cuộc cách mạng công nghệ đều làm thay đổi lực lượng sản xuất.
Máy hơi nước tạo ra cách mạng công nghiệp. Điện tạo ra sản xuất hàng loạt. Internet làm thay đổi nền kinh tế tri thức.
Còn AI đang tạo ra một bước nhảy lớn hơn tất cả.
Ông lấy chính BKAV làm ví dụ.
Chiều 24/6/2026, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh đã tổ chức Hội thảo khoa học “Kinh tế chính trị trong kỷ nguyên mới”. Trong ảnh là ông Quảng đang phát biểu tại sự kiện.
Một kỹ sư sử dụng AI ở Bkav có thể hoàn thành khối lượng công việc trong 1 tuần mà trước đây cần tới khoảng 10 kỹ sư làm liên tục trong 8 tháng.
Điều ông muốn nhấn mạnh là nhờ AI, cùng một kỹ sư có thể tạo ra sản lượng lớn hơn rất nhiều so với trước, khiến chi phí tăng thêm để tạo ra mỗi đơn vị sản phẩm (chi phí biên) gần như bằng 0.
Điều đó đồng nghĩa với việc năng suất lao động không còn tăng theo tỷ lệ tuyến tính như trước, mà có thể khuếch đại theo cấp số nhân.
Đây không còn đơn thuần là câu chuyện tiết kiệm nhân lực hay giảm chi phí. Mà là AI đang làm thay đổi chính lực lượng sản xuất – nền tảng của toàn bộ nền kinh tế.
Đây là lúc CEO BKAV nhắc lại một luận điểm nổi tiếng của Karl Marx. Theo đó, khi lực lượng sản xuất phát triển vượt khỏi khuôn khổ của quan hệ sản xuất hiện hữu, mâu thuẫn sẽ xuất hiện và xã hội buộc phải điều chỉnh.
.jpeg)
Theo ông Quảng, AI đang khiến vấn đề này nóng trở lại.
Ông đặt ra một nghịch lý. AI giúp của cải được tạo ra nhiều hơn, nhanh hơn bao giờ hết. Chi phí sản xuất giảm mạnh. Năng suất tăng đột biến.
“Lẽ ra con người phải được giải phóng khỏi lao động nặng nhọc và hưởng cuộc sống tốt hơn”
Thế nhưng thực tế ở nhiều nơi trên thế giới lại là làn sóng cắt giảm nhân sự, thất nghiệp và những bất ổn ngày càng lớn. Nguyên nhân không nằm ở AI. Vấn đề là lực lượng sản xuất đã thay đổi quá nhanh, trong khi quan hệ sản xuất vẫn vận hành theo logic cũ.
Từ đó, ông Quảng đề xuất khái niệm “Giá trị thặng dư xã hội hóa”. Nền kinh tế cần tiếp tục sử dụng sức mạnh của thị trường để giải phóng lực lượng sản xuất, tạo ra lượng của cải ngày càng lớn.
Sau đó, thông qua vai trò điều tiết của Nhà nước, phần giá trị ấy sẽ được chuyển hóa thành phúc lợi xã hội và đầu tư trở lại cho con người. Và đấy mới là lời giải cho bài toán AI trong tương lai.
“Địa tô số” và chủ quyền trên không gian mạng
Không chỉ dừng ở AI, CEO BKAV còn đưa ra một khái niệm khác gây nhiều chú ý là “địa tô số”.
Theo ông, bất kỳ doanh nghiệp nào muốn tiếp cận người dùng điện thoại thông minh hiện nay gần như đều phải đi qua App Store của Apple hoặc Google Play.
Khoản phí này, theo ông, mang bản chất của một dạng “địa tô độc quyền” mà Karl Marx từng phân tích.
Tuy nhiên, ông cho rằng bản thân khoản phí này chưa phải vấn đề lớn nhất. Điều đáng quan tâm hơn là câu chuyện chủ quyền.
Nếu không gian mạng được coi là “vùng chủ quyền thứ năm” bên cạnh đất liền, vùng trời, vùng biển và không gian vũ trụ, thì việc làm chủ hệ điều hành, nền tảng số và công nghệ lõi cũng trở thành một phần của chủ quyền quốc gia.
Việt Nam không nhất thiết phải ngay lập tức thay thế các nền tảng nước ngoài. Điều quan trọng là phải có năng lực tự chủ, để không bị động nếu bối cảnh địa chính trị hoặc công nghệ thay đổi trong tương lai.
Nguồn: https://stockbiz.vn/tin-tuc/ceo-nguyen-tu-quang-sa-thai-o-at-that-nghiep-tran-lan-khong-phai-do-ai/40653855
