Bài toán tăng hiệu quả đồng vốn

Nhìn sang Trung Quốc có thể thấy một xu hướng đáng chú ý. Lãi suất tiền gửi bằng Nhân dân tệ hiện chỉ quanh 0,65%/năm cho kỳ hạn một năm, 1,05% cho kỳ hạn hai năm và 1,25% cho kỳ hạn ba năm. Mặt bằng lãi suất thấp đã góp phần thúc đẩy dòng tiền dịch chuyển khỏi tiền gửi sang các kênh đầu tư khác như cổ phiếu, trái phiếu, quỹ đầu tư hay các dự án sản xuất – kinh doanh. Đây là một trong những điều kiện giúp thị trường vốn trở thành kênh huy động nguồn lực quan trọng của nền kinh tế.

Trong khi đó, tại Việt Nam, lãi suất huy động của các ngân hàng hiện đã ở mức trên dưới 9%/năm cho các kỳ hạn 6 tháng, tín dụng ngân hàng đóng vai trò chủ đạo trong cung ứng vốn. Điều này khiến nền kinh tế chịu áp lực bởi các ngân hàng chạy đua hút vốn và lãi suất cao buộc phải cho vay cao. Hiện nền kinh tế không có nhiều “đường dẫn vốn” cùng hoạt động hiệu quả, TTCK, trái phiếu doanh nghiệp, quỹ đầu tư và các định chế tài chính dài hạn cũng chịu tác động từ dòng tiền trên thị trường thứ cấp cạn kiệt. Chỉ số VN-Index tiếp tục giảm, thanh khoản thị trường trên HOSE chỉ đạt 11.500 tỷ đồng trong phiên cuối tuần qua là biểu hiện.

Bàn về chuyện này, góc nhìn đáng quan tâm được ông Đặng Thành Tâm, Chủ tịch Tổng công ty Phát triển Đô thị Kinh Bắc (KBC), đưa ra khi cho rằng muốn tăng trưởng hai con số không nhất thiết phải huy động lượng vốn lớn gấp đôi giai đoạn trước. Điều cốt lõi là nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Nếu trước đây, một đồng vốn chỉ tạo ra một đồng giá trị thì nay phải tạo ra nhiều lần giá trị hơn thông qua đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất và gia tăng giá trị gia tăng của sản phẩm. Đây cũng là kinh nghiệm mà nhiều nền kinh tế thành công ở châu Á đã theo đuổi.

Bên cạnh hiệu quả sử dụng vốn, yếu tố được doanh nghiệp và nhà đầu tư quan tâm nhất hiện nay là tính minh bạch trên thị trường.

Ông Tâm nhận xét rằng, Việt Nam đã thu hút khoảng 400 tỷ USD vốn FDI đăng ký, nhưng dòng vốn đầu tư gián tiếp (FII) vẫn chỉ tương đương khoảng 7% quy mô vốn đầu tư trực tiếp. Điều này cho thấy dư địa thu hút dòng vốn tài chính quốc tế còn rất lớn, đặc biệt từ các quỹ đầu tư quy mô lớn tại Trung Đông hay Hoa Kỳ.

Muốn thu hút được các dòng vốn này, điều kiện tiên quyết là xây dựng niềm tin. Niềm tin không chỉ đến từ các dự án quy mô hàng chục tỷ USD, mà còn từ chất lượng quản trị doanh nghiệp, tính chính xác của thông tin công bố và sự minh bạch của toàn bộ thị trường.

Theo bà Trịnh Quỳnh Giao, Tổng giám đốc PVI Asset Management, các chỉ số kinh tế vĩ mô của Việt Nam hiện khá tích cực, cải cách thể chế được cộng đồng quốc tế ghi nhận. Tuy nhiên, điều nhà đầu tư nước ngoài vẫn quan tâm nhất là khả năng dự báo của chính sách. Chính phủ có thể điều chỉnh chính sách theo thực tiễn, nhưng việc truyền thông sớm, minh bạch và nhất quán sẽ giúp doanh nghiệp và nhà đầu tư chuẩn bị tốt hơn, qua đó giảm những biến động không cần thiết trên thị trường.

Việt Nam đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao trong nhiều năm tới, lợi thế cạnh tranh sẽ không còn nằm ở khả năng huy động bao nhiêu vốn, mà ở việc sử dụng đồng vốn đó hiệu quả đến đâu. Khi hiệu quả đầu tư được nâng lên, niềm tin của nhà đầu tư được củng cố và chính sách trở nên dễ dự báo hơn, thị trường vốn sẽ thực sự trở thành động lực quan trọng song hành cùng tín dụng ngân hàng, tạo nền tảng cho một mô hình tăng trưởng chất lượng và bền vững.