Bao giờ chứng khoán hết “chán”?

Những ngày gần đây, thị trường chứng khoán diễn ra khá trầm lắng. Tâm lý nhà đầu tư trở chán chường sau chuỗi ngày dài thua lỗ kéo thanh khoản sụt giảm đáng kể. Khép phiên 19/8, giá trị khớp lệnh trên HOSE chỉ còn đạt khoảng 10.000 tỷ đồng – mức thấp nhất trong 2 tháng qua.

Cái “chán” của thị trường lúc này không đến từ việc không có câu chuyện để kỳ vọng. P/E trailing của VN-Index hiện quanh 12 lần, thuộc vùng tương đối thấp so với lịch sử. Trong khi đó, kết quả kinh doanh của doanh nghiệp vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực.

Một trong những nguyên nhân khiến dòng tiền “quay lưng” với chứng khoán là mặt bằng lãi suất trong nước đang chịu áp lực tăng, trong khi nhu cầu vốn dài hạn vẫn lớn. Lợi suất trái phiếu Chính phủ tăng dần, cạnh tranh huy động giữa các ngân hàng tiếp diễn. Khi chi phí vốn tăng, tác động không chỉ dừng ở việc làm giảm sức hấp dẫn tương đối của cổ phiếu mà còn trực tiếp gây sức ép lên doanh nghiệp sử dụng đòn bẩy.

Áp lực còn đến từ khối ngoại. Nhà đầu tư nước ngoài đã bán ròng khoảng 80.000 tỷ đồng từ đầu năm và đà bán chưa có dấu hiệu giảm tốc dù định giá thị trường trở nên hấp dẫn hơn và thời điểm nâng hạng đến gần. Trong khi dòng tiền nội vẫn đang phải hấp thụ lượng cung lớn này, thanh khoản lại suy giảm, dư địa để thị trường tăng mạnh vì thế chưa thực sự rộng.

Bao giờ chứng khoán “vui” trở lại?

Để dòng tiền thực sự trở lại, SGI Capital nhấn mạnh mặt bằng lãi suất hạ nhiệt, áp lực đòn bẩy phải được giải tỏa và cung cổ phiếu phải được hấp thụ đủ là điều kiện tiên quyết. Khi những yếu tố này chưa xuất hiện rõ ràng, định giá thấp có thể là cơ hội dài hạn, nhưng chưa nhất thiết là tín hiệu cho một nhịp tăng mạnh trong ngắn hạn.

Góc nhìn tích cực hơn, Dragon Capital cho rằng lịch sử hơn 20 năm của thị trường cho thấy sau những đợt sụt giảm sâu, chứng khoán thường bước vào các chu kỳ phục hồi mạnh. Những nhịp giảm 15-20% từng xuất hiện nhiều lần, thậm chí có giai đoạn thị trường giảm 40% hoặc gần 60%, nhưng sau đó đều phục hồi và vượt qua các đỉnh cũ.

Điều này không đồng nghĩa thị trường sẽ lập tức đảo chiều, nhưng cho thấy những giai đoạn bi quan kéo dài thường không phải trạng thái vĩnh viễn. Trong bối cảnh hiện tại, Dragon Capital cũng nhấn mạnh việc duy trì nhịp đầu tư và tích lũy có chọn lọc thay vì cố gắng dự đoán chính xác đáy thị trường.

Về diễn biến dòng tiền, ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Khối Ngân hàng đầu tư tại Chứng khoán An Bình (ABS), cho rằng thanh khoản hiện tại chưa hẳn là diễn biến bất thường. Theo quan sát của ông, thanh khoản thường suy giảm từ sau tháng 4 và có xu hướng xuống thấp nhất vào khoảng tháng 7. Năm nay, diễn biến này cũng lặp lại khá rõ khi dòng tiền thu hẹp mạnh trong tháng 7.

Theo dự báo của ông Minh, nếu chu kỳ tiếp tục vận động như những năm trước, thanh khoản có thể bắt đầu cải thiện từ tháng 8-9 và rõ hơn trong giai đoạn tháng 8-11 . Đây sẽ là khoảng thời gian đáng theo dõi để xác định liệu trạng thái “chán” hiện nay có thực sự bước sang một chu kỳ mới hay không.

Tuy nhiên, dòng tiền sẽ không tự nhiên quay lại chỉ vì định giá đã thấp. Áp lực lãi suất cần được kiểm soát, thanh khoản hệ thống ngân hàng bớt căng thẳng và áp lực bán ròng của khối ngoại giảm xuống.

Bên cạnh đó, thị trường đang chờ một chất xúc tác khác từ câu chuyện nâng hạng. FTSE Russell dự kiến công bố danh sách cổ phiếu trong kỳ rà soát ngày 21/8, trước thời điểm Việt Nam chính thức được nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp vào ngày 21/9. Đây được kỳ vọng là một trong những nguồn lực có thể cải thiện cầu ngoại trong thời gian tới.

Vì vậy, tháng 8-9 có thể là giai đoạn thị trường bắt đầu tìm lại thanh khoản, nhưng chưa chắc là thời điểm chứng khoán lập tức “vui” trở lại. Điều đáng chờ đợi hơn là sự kết hợp của ba yếu tố: thanh khoản cải thiện, lợi nhuận doanh nghiệp tiếp tục tăng và mặt bằng chi phí vốn bớt gây áp lực.

Trong lúc chờ những điều kiện này hội tụ, thị trường có thể vẫn còn những phiên giao dịch buồn tẻ. Nhưng với định giá đã về vùng thấp hơn, tăng trưởng lợi nhuận vẫn tích cực và một số chất xúc tác dòng tiền đang ở phía trước, câu hỏi có lẽ không còn là “chứng khoán có cơ hội hồi phục hay không”, mà là “bao giờ dòng tiền đủ mạnh để biến cơ hội đó thành một xu hướng thực sự?”