Căng thẳng Mỹ – Iran gia tăng sức ép lên thị trường

Giá dầu tăng, áp lực lạm phát quay trở lại

Nguy cơ gián đoạn hoạt động vận tải năng lượng qua eo biển Hormuz, tuyến đường huyết mạch của thị trường dầu mỏ thế giới, đang làm gia tăng biến động giá dầu, vàng, chứng khoán và tỷ giá. Trong bối cảnh đó, thị trường chứng khoán Việt Nam có thể chịu tác động gián tiếp thông qua ba kênh chính, gồm giá năng lượng, áp lực lạm phát và dòng vốn quốc tế.

Theo ông Trần Hoàng Sơn, Giám đốc Chiến lược thị trường, Công ty Chứng khoán VPBank (VPBankS), căng thẳng Mỹ – Iran và nguy cơ gián đoạn tại eo biển Hormuz cũng như nguy cơ mới tại Biển Đỏ có thể tiếp tục gây áp lực lên giá dầu trong ngắn hạn. Hiện khoảng 20% lượng dầu thô toàn cầu được vận chuyển qua Hormuz và hơn 7% dầu thô cùng lượng lớn LNG đi qua Biển Đỏ. Nếu eo biển bị phong tỏa, nguồn cung dầu thế giới sẽ thiếu hụt đáng kể, đẩy giá dầu lên cao. Dù các bên có thể quay trở lại bàn đàm phán, sản lượng dầu vận chuyển qua Hormuz được dự báo chỉ còn khoảng 17-20% so với trước khi xung đột bùng phát. Điều này khiến giá dầu duy trì ở mức cao lâu hơn, qua đó gia tăng áp lực lên lạm phát toàn cầu từ nay đến cuối năm.

Giá dầu WTI và Brent từng tăng mạnh trong giai đoạn từ tháng 3 đến tháng 6 trước khi hạ nhiệt nhờ tín hiệu đàm phán giữa Mỹ và Iran. Tuy nhiên, nếu xung đột kéo dài, việc khôi phục nguồn cung về mức trước khủng hoảng sẽ cần thêm thời gian.

Ngay cả khi đạt được thỏa thuận ngoại giao, hoạt động vận chuyển dầu qua Hormuz khó có thể phục hồi ngay lập tức, đồng thời các tuyến vận tải thay thế cũng cần thời gian để mở rộng công suất. Độ trễ nguồn cung này có thể kéo dài từ 1-2 quý, qua đó tiếp tục gia tăng áp lực lạm phát, khiến các ngân hàng trung ương phải cân bằng giữa mục tiêu kiểm soát giá cả và hỗ trợ tăng trưởng. Vì vậy, kỳ vọng về một chu kỳ nới lỏng tiền tệ mạnh có thể bị thu hẹp nếu giá năng lượng tiếp tục neo cao.

Diễn biến hiện nay khác đáng kể so với giai đoạn 2020-2022. Khi đó, lạm phát chủ yếu được thúc đẩy bởi nhu cầu tăng mạnh sau đại dịch, buộc các ngân hàng trung ương, trong đó có Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), phải tăng lãi suất quyết liệt. Trong năm 2026, áp lực lạm phát lại có xu hướng đến từ phía nguồn cung, đặc biệt là nguy cơ gián đoạn dòng chảy năng lượng tại Trung Đông.

Áp lực lạm phát từ giá dầu có thể khiến các ngân hàng trung ương thận trọng hơn trong lộ trình điều chỉnh chính sách tiền tệ. Đáng chú ý, Fed có thể trì hoãn việc giảm lãi suất, thậm chí không loại trừ khả năng tăng lãi suất nếu lạm phát tiếp tục neo ở mức cao.

Nếu kỳ vọng về chính sách tiền tệ đảo chiều, các thị trường tài chính toàn cầu có thể xuất hiện những đợt biến động mạnh, đặc biệt trong khoảng thời gian trước và sau các cuộc họp chính sách quan trọng của Fed.

Ông Sơn dự báo, Fed có thể sẽ quay trở lại tăng lãi suất vào tháng 9/2026.

Trong báo cáo vừa công bố, ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Khối Ngân hàng đầu tư, Công ty Chứng khoán An Bình (ABS) cho biết, giá dầu Brent đã tăng lên trên 100 USD/thùng khi căng thẳng Trung Đông tiếp tục leo thang. Dù các chỉ báo kỹ thuật cho thấy dầu Brent đã rơi vào vùng quá mua và có thể xuất hiện nhịp điều chỉnh trong ngắn hạn, xu hướng giá dầu vẫn duy trì ở mức tăng, làm gia tăng rủi ro lạm phát. Theo ABS, lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm đã tăng lên khoảng 4,7% và kỳ vọng Fed tiếp tục nâng lãi suất cũng gia tăng, phản ánh việc thị trường đang điều chỉnh lại kỳ vọng đối với chính sách tiền tệ.

Chứng khoán Việt Nam đứng trước sức ép

Căng thẳng Mỹ – Iran tái bùng phát đang tạo thêm một biến số khó lường đối với thị trường tài chính toàn cầu và chứng khoán Việt Nam.

ABS nhận định, chứng khoán toàn cầu đang chịu áp lực điều chỉnh khi giá dầu tăng trở lại làm gia tăng lo ngại về lạm phát. Tuy vậy, xu hướng giảm hiện chưa quá tiêu cực khi nhiều chỉ số lớn vẫn duy trì trạng thái tích lũy, dự báo sẽ đi ngang với biên độ hẹp trong những phiên giao dịch tới.

Với thị trường trong nước, VN-Index đã xuất hiện mô hình nến Piercing Line, cho thấy khả năng chỉ số sẽ có nhịp hồi kỹ thuật, nhưng xu hướng ngắn hạn vẫn chưa được cải thiện rõ rệt.

Theo ông Trần Hoàng Sơn, chứng khoán Việt Nam chịu tác động đáng kể từ sự dịch chuyển của dòng vốn quốc tế. Khi lãi suất USD duy trì ở mức cao, dòng tiền toàn cầu thường có xu hướng tìm đến các tài sản an toàn hơn, đồng thời gây áp lực lên các thị trường mới nổi.

Tuy nhiên, nếu lạm phát dần hạ nhiệt và căng thẳng địa chính trị được kiểm soát, Fed cùng các ngân hàng trung ương có thể quay lại chu kỳ nới lỏng. Khi đó, thị trường chứng khoán toàn cầu, trong đó có Việt Nam, có thể được hỗ trợ bởi môi trường thanh khoản thuận lợi hơn. Dù vậy, tốc độ giảm lãi suất được dự báo có thể chậm hơn so với kỳ vọng trước đây.

Diễn biến tiêu cực của thị trường chứng khoán Việt Nam thời gian gần đây không chỉ đến từ các yếu tố bên ngoài mà còn chịu tác động bởi những vấn đề nội tại.

Áp lực bán ròng của nhà đầu tư nước ngoài kéo dài nhiều tuần, trong khi dòng vốn quốc tế có xu hướng tái cơ cấu giữa các thị trường châu Á. Trong quá trình tái cơ cấu, dòng tiền đang tìm đến những thị trường có diễn biến tích cực hơn và được hưởng lợi từ các động lực tăng trưởng mới, đặc biệt là làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI). Xu hướng này tạo thêm sức ép lên dòng tiền tại Việt Nam trong bối cảnh thanh khoản thị trường đang suy yếu.

Áp lực bán hiện không chỉ tập trung ở nhóm cổ phiếu đầu cơ mà lan rộng sang cả những mã vốn hóa lớn, thanh khoản cao và thường được sử dụng làm tài sản ký quỹ. Trong bối cảnh thanh khoản suy giảm, lực cung gia tăng có thể khiến giá cổ phiếu giảm mạnh bất chấp nền tảng cơ bản hay kết quả kinh doanh.

Trong các giai đoạn bán tháo, cổ phiếu tốt và cổ phiếu yếu thường bị bán đồng loạt do áp lực tâm lý và nhu cầu xử lý margin. Tuy nhiên, khi áp lực bán mang tính kỹ thuật qua đi, nhóm doanh nghiệp có nền tảng cơ bản tốt thường phục hồi nhanh hơn mặt bằng chung, qua đó mở ra cơ hội cho các nhà đầu tư theo trường phái giá trị.

Thanh khoản vẫn là yếu tố then chốt cần theo dõi trong giai đoạn hiện nay. Khi dòng tiền suy yếu, nhà đầu tư thường có xu hướng gia tăng tỷ trọng tiền mặt và chờ đợi những vùng giá hấp dẫn hơn. Để xác lập một xu hướng tăng bền vững, thị trường vẫn cần sự trở lại rõ nét hơn của dòng tiền và thanh khoản lớn. Nhà đầu tư cũng cần phân biệt giữa nhịp hồi kỹ thuật sau giai đoạn giảm sâu và sự hình thành của một xu hướng tăng mới.

Căng thẳng Mỹ – Iran leo thang đang tạo thêm một biến số khó lường đối với thị trường tài chính toàn cầu và chứng khoán Việt Nam. Trong ngắn hạn, diễn biến giá dầu, lạm phát, chính sách của Fed và dòng vốn quốc tế sẽ tiếp tục chi phối tâm lý nhà đầu tư.

Tuy nhiên, xung đột địa chính trị không đồng nghĩa với việc thị trường chỉ có một chiều giảm. Nếu căng thẳng dần hạ nhiệt, giá dầu ổn định và áp lực bán trong nước được hấp thụ, thị trường có thể sớm thiết lập vùng cân bằng mới. Khi đó, dòng tiền nhiều khả năng sẽ quay trở lại nhóm cổ phiếu có nền tảng cơ bản tốt và triển vọng tăng trưởng dài hạn.