Trong kho tàng vốn cổ của người Việt, có những câu nói mộc mạc nhưng chạm rất đúng vào bản chất của chuyện làm ăn. “Ăn chắc mặc bền” là một câu như thế. Nghe qua, đây là lời dặn về nếp sống tằn tiện, chừng mực và thực tế. Nhưng nếu đặt vào thương trường, câu nói này lại mang một ý nghĩa sâu hơn: muốn giữ được cơ nghiệp, con người không thể chỉ chăm chăm vào thứ mới, thứ nhanh, thứ đẹp bề ngoài, mà phải biết chọn cái gì đủ chắc để đi lâu.
Người xưa rất thực tế. Họ không phủ nhận nhu cầu sống tốt hơn, ăn ngon hơn, mặc đẹp hơn. Nhưng điều họ nhấn mạnh là cái tốt thật phải đi cùng độ bền. Nếu chỉ chạy theo sự hào nhoáng trong chốc lát mà bỏ quên nền móng, con người rất dễ rơi vào cảnh sớm nở tối tàn. Trong làm ăn cũng vậy. Một doanh nghiệp có thể tạo được tiếng vang rất nhanh, tăng doanh số mạnh trong ngắn hạn, mở rộng hình ảnh rất đẹp trên thị trường. Nhưng nếu phía sau không có nội lực đủ vững, những gì tăng lên nhanh quá cũng dễ hụt xuống nhanh không kém.
“Ăn chắc mặc bền” vì thế là lời nhắc về cách chọn mục tiêu. Có người bước vào kinh doanh chỉ nhìn thấy lợi nhuận gần nhất. Họ muốn bán thật nhanh, quay vòng thật gấp, lấy phần lời thật dày trong thời gian ngắn. Cách làm đó đôi khi vẫn mang lại kết quả, nhất là trong những giai đoạn thị trường thuận lợi. Nhưng cái khó của thương trường chưa bao giờ nằm ở việc có kiếm được một món lời hay không. Cái khó là sau món lời ấy, doanh nghiệp còn giữ được khách không, còn giữ được uy tín không, còn giữ được sức khỏe tài chính không và còn đủ lực để bước qua giai đoạn khó hơn không.
Người làm ăn bền thường không phải là người tạo ra cảm giác bùng nổ nhất. Họ thường đi bằng nhịp chắc hơn. Họ không đẩy chất lượng xuống chỉ để tăng biên lợi nhuận một thời gian ngắn. Họ không vay mượn quá tay chỉ để phình quy mô thật nhanh. Họ cũng không dễ bị cuốn vào cuộc đua hình ảnh nếu bên trong bộ máy chưa đủ khỏe. Điều họ ưu tiên là sản phẩm giữ được chuẩn, khách hàng còn quay lại, dòng tiền không quá căng và mỗi bước mở rộng đều có sức đỡ ở phía dưới. Nhìn từ bên ngoài, cách đi ấy có thể kém hấp dẫn hơn những câu chuyện tăng tốc. Nhưng đến khi thị trường đổi chiều, chính những người đi chắc ấy lại là người còn đứng vững.
Trong kinh doanh hiện đại, sức ép tăng trưởng khiến nhiều người quên mất giá trị của chữ “bền”. Họ thấy doanh nghiệp khác mở rộng nhanh thì sốt ruột. Họ thấy thị trường đang có sóng thì muốn tranh thủ tối đa. Họ thấy mô hình nào đang được chú ý thì muốn lập tức áp vào mình. Nhưng “ăn chắc mặc bền” nhắc rằng không phải cái gì mới nổi lên cũng đáng để chạy theo. Cũng như không phải thứ gì đem lại cảm giác lời nhanh cũng là thứ phù hợp để gắn bó lâu dài. Trên thương trường, cái lợi dễ thấy nhất chưa chắc là cái lợi đáng lấy nhất.
Bài học này đặc biệt đúng với những doanh nghiệp nhỏ và vừa. Khi nguồn lực còn mỏng, mỗi quyết định sai đều đắt hơn rất nhiều. Chỉ một lần ôm hàng quá mức, một lần mở thêm điểm bán chưa đúng thời điểm, một lần nhận dự án vượt quá sức, doanh nghiệp có thể lập tức rơi vào thế bị động. Vì vậy, biết “ăn chắc mặc bền” không phải là tư duy co cụm, mà là sự khôn ngoan của người hiểu mình chưa thể chơi một cuộc chơi quá tốn sức. Họ chọn cách đi chậm hơn một chút nhưng đỡ rủi ro hơn, lời vừa phải nhưng chắc tay hơn, quy mô vừa sức nhưng dễ kiểm soát hơn. Chính nhờ vậy mà họ còn sức để tồn tại đủ lâu cho những cơ hội lớn hơn ở phía sau.
Trong đầu tư, câu nói của người xưa cũng rất đáng ngẫm. Không ít nhà đầu tư thích những câu chuyện hào nhoáng, những mã tăng nóng, những kỳ vọng quá lớn được kể rất đẹp. Nhưng đầu tư bền vững lại thường không nằm ở những thứ gây kích thích mạnh nhất. Nó nằm ở khả năng chọn doanh nghiệp có nền tảng thật, tài chính đủ lành mạnh, quản trị đủ tử tế và triển vọng đủ rõ trong nhiều năm. Những khoản đầu tư kiểu đó có thể không làm người ta phấn khích mỗi ngày, nhưng lại có khả năng tạo ra giá trị thật hơn. Cũng giống như trong làm ăn, thứ bền thường không phải là thứ ồn ào nhất.
Người xưa còn kín đáo nhắc rằng biết chọn sự bền cũng là biết giữ sức cho chính mình. Một người lúc nào cũng muốn hơn thêm, nhanh thêm, lớn thêm sẽ rất dễ đẩy bản thân vào trạng thái căng kéo liên tục. Trong kinh doanh, sự quá sức không chỉ làm hỏng sổ sách mà còn làm hỏng cả cách ra quyết định. Khi áp lực quá lớn, con người dễ cắt bớt tiêu chuẩn, dễ làm liều, dễ chấp nhận những giải pháp ngắn hạn mà bình thường họ sẽ không chọn. Vì vậy, giữ cho mô hình đủ bền đôi khi cũng chính là giữ cho người điều hành còn đủ tỉnh táo.
Ngẫm cho cùng, “Ăn chắc mặc bền” không chỉ là một nếp sống, mà còn là một triết lý quản trị rất thực tế. Nó buộc người làm ăn phải tự hỏi mình đang xây cái gì: một kết quả đẹp trong ngắn hạn, hay một cơ đồ đủ sức đi lâu. Nó nhắc rằng lời ít hơn một chút nhưng chắc hơn, tăng chậm hơn một chút nhưng bền hơn, nhìn không hào nhoáng bằng nhưng ít rủi ro hơn, đôi khi lại là lựa chọn khôn ngoan hơn nhiều lần.
Người xưa nói ít mà sâu là vì vậy. Trên thương trường, không phải ai thắng nhanh cũng là người thắng cuối cùng. Có những doanh nghiệp rực rỡ trong một thời gian ngắn rồi lặng đi rất nhanh. Cũng có những người đi lặng lẽ hơn, chậm hơn, ít phô trương hơn, nhưng sau nhiều năm vẫn giữ được khách, giữ được nghề và giữ được vị thế. Đó chính là phần thưởng của lối làm ăn biết chọn cái chắc, cái bền và cái thật. Mà suy cho cùng, với người muốn đi đường dài, có lẽ đó mới là thứ đáng giá nhất.
Nguồn: https://kinhtechungkhoan.vn/co-nhan-day-an-chac-mac-ben-nguoi-lam-an-gioi-khong-danh-doi-duong-dai-lay-cai-loi-nhat-thoi-1448547.html
