Sau nhiều năm được định giá dựa trên tốc độ tăng trưởng tín dụng và lợi nhuận, cổ phiếu ngân hàng đang bước vào một giai đoạn khác.
Khi thanh khoản hệ thống trở nên nhạy cảm hơn, chi phí vốn gia tăng và môi trường chính sách phát đi những tín hiệu thận trọng hơn với tăng trưởng tín dụng, thị trường bắt đầu quan tâm nhiều hơn tới chất lượng nguồn vốn và khả năng quản trị thanh khoản của từng ngân hàng.
“Room” tín dụng không còn là kim chỉ nam
Nếu nhìn lại giai đoạn 2023 – 2025, câu chuyện đầu tư vào cổ phiếu ngân hàng tương đối đơn giản. Tăng trưởng tín dụng phục hồi sau giai đoạn khó khăn, mặt bằng lãi suất giảm sâu và thanh khoản hệ thống dồi dào tạo điều kiện để các ngân hàng mở rộng quy mô bảng cân đối.
Trong bối cảnh đó, nhà đầu tư thường định giá ngân hàng dựa trên ba yếu tố chính: tốc độ tăng trưởng tín dụng, tăng trưởng lợi nhuận và khả năng được cấp hạn mức tín dụng cao hơn mặt bằng chung.
Tuy nhiên, những tín hiệu xuất hiện trong vài tháng gần đây cho thấy cuộc chơi có thể đang thay đổi. Tại hội thảo về thị trường chứng khoán vào cuối tháng 5, nhiều chuyên gia cho rằng dòng tiền vẫn hiện diện ở nhóm cổ phiếu ngân hàng, nhưng không còn mang tính chất “sóng ngành” như các chu kỳ trước. Thay vào đó, dòng tiền đang phân hóa mạnh hơn và có xu hướng lựa chọn những ngân hàng sở hữu nền tảng tài chính vững chắc thay vì chỉ nhìn vào tốc độ tăng trưởng.
Sự thay đổi đó diễn ra trong bối cảnh thị trường tiền tệ xuất hiện những tín hiệu đáng chú ý. Ngày 1/6/2026, lãi suất VND qua đêm trên thị trường liên ngân hàng tăng vọt lên khoảng 11%/năm, mức cao nhất kể từ đầu năm và cao hơn rất nhiều so với vùng dưới 4%/năm được duy trì trong phần lớn thời gian từ tháng 1 đến tháng 4. Lãi suất kỳ hạn 1 tuần lên khoảng 7,4%/năm, kỳ hạn 2 tuần 7,5%/năm và kỳ hạn 1 tháng gần 7,8%/năm.
Đặc biệt hơn, cấu trúc lãi suất đang cho thấy trạng thái khá bất thường. Trong điều kiện bình thường, đường cong lãi suất thường dốc lên theo kỳ hạn. Tuy nhiên, việc lãi suất qua đêm tăng vượt xa các kỳ hạn còn lại phản ánh áp lực thanh khoản ngắn hạn đang gia tăng trong hệ thống ngân hàng. Đây không đơn thuần là một diễn biến kỹ thuật trên thị trường tiền tệ.
Trong nhiều năm, thanh khoản dồi dào khiến chi phí vốn ít được chú ý. Nhưng khi vốn trở nên đắt đỏ hơn, câu chuyện của ngành ngân hàng không còn chỉ là cho vay được bao nhiêu, mà là huy động vốn với chi phí nào và duy trì tăng trưởng ra sao trong điều kiện thanh khoản không còn dư thừa.
Cùng thời điểm, trên thị trường xuất hiện những đồn đoán về khả năng cơ quan quản lý sẽ theo dõi chặt hơn tốc độ tăng trưởng tín dụng cũng như diễn biến lãi suất huy động tại một số ngân hàng. Dù chưa có công bố chính thức, phản ứng của thị trường cho thấy nhà đầu tư đang quan tâm nhiều hơn tới khả năng duy trì thanh khoản và chi phí vốn thay vì chỉ nhìn vào tốc độ mở rộng tín dụng.
Điều đó phần nào lý giải vì sao nhiều cổ phiếu ngân hàng không còn vận động đồng pha như những năm trước. Nếu trước đây room tín dụng lớn gần như đồng nghĩa với lợi thế cạnh tranh, thì hiện nay thị trường bắt đầu đặt ra những câu hỏi khác: ngân hàng đó tăng trưởng bằng nguồn vốn nào, chi phí huy động ra sao và khả năng duy trì biên lợi nhuận trong môi trường lãi suất biến động như thế nào.
Thị trường đang mua điều gì?
Theo ông Lê Hoài Ân, CFA, một trong những thay đổi đáng chú ý nhất của năm 2026 là việc các yếu tố liên quan đến nguồn vốn và thanh khoản đang trở lại vị trí trung tâm trong câu chuyện định giá ngành ngân hàng. Nếu như trước đây thị trường sẵn sàng trả mức định giá cao cho những ngân hàng tăng trưởng tín dụng nhanh, thì hiện nay khả năng duy trì nguồn vốn chi phí thấp mới là yếu tố tạo nên sự khác biệt. Điều này xuất phát từ thực tế rằng tăng trưởng quy mô không còn đồng nghĩa với tăng trưởng giá trị.
“Một ngân hàng có thể tăng trưởng tín dụng 20% – 25%, nhưng nếu phải đánh đổi bằng việc đẩy mạnh huy động với lãi suất cao, khiến chi phí vốn tăng nhanh hơn tốc độ tăng thu nhập, biên lãi thuần (NIM) sẽ chịu áp lực thu hẹp. Khi đó, tăng trưởng lợi nhuận có thể không còn bền vững như kỳ vọng. Ngược lại, những ngân hàng duy trì được nguồn vốn giá rẻ sẽ có lợi thế rõ rệt hơn trong môi trường hiện nay”, ông Ân nói.
Đây là lý do các chỉ tiêu như CASA, COF hay mức độ phụ thuộc vào thị trường liên ngân hàng đang được giới đầu tư theo dõi sát hơn. Đặc biệt, CASA không chỉ phản ánh tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn, mà còn cho thấy khả năng giữ dòng tiền giao dịch của khách hàng và sức mạnh hệ sinh thái của ngân hàng. Trong môi trường chi phí vốn gia tăng, đây là một trong những yếu tố quan trọng nhất để bảo vệ NIM.
Sự khác biệt giữa các ngân hàng cũng đang trở nên rõ nét hơn. Theo ông Ân, nhóm ngân hàng sở hữu CASA cao, nền khách hàng lớn và khả năng huy động vốn ổn định có nhiều cơ hội bảo vệ biên lợi nhuận hơn khi mặt bằng lãi suất biến động. Ngược lại, những ngân hàng phụ thuộc nhiều vào huy động kỳ hạn dài hoặc phải cạnh tranh bằng lãi suất cao sẽ chịu áp lực lớn hơn lên chi phí vốn.
Ông Ân nói: “Đó cũng là lý do dòng tiền trên thị trường chứng khoán không còn phân bổ đồng đều cho toàn ngành. Nhà đầu tư đang dần chuyển từ tư duy. “mua ngân hàng vì tăng trưởng tín dụng’ sang tư duy lựa chọn những ngân hàng có khả năng duy trì chất lượng tăng trưởng trong điều kiện thanh khoản khó khăn hơn. Sâu xa hơn, đây không chỉ là câu chuyện riêng của cổ phiếu ngân hàng”.
Những diễn biến trên thị trường tiền tệ thời gian qua cho thấy ngành ngân hàng đang bước vào giai đoạn mới của chu kỳ tăng trưởng. Khi thanh khoản không còn là điều hiển nhiên và vốn trở nên đắt đỏ hơn, năng lực quản trị nguồn vốn sẽ quyết định khả năng tăng trưởng lợi nhuận, từ đó quyết định định giá trên thị trường chứng khoán.
Nếu trong giai đoạn trước thị trường trả tiền cho tốc độ tăng trưởng, thì trong chu kỳ mới, phần thưởng có thể sẽ dành cho những ngân hàng biết tăng trưởng một cách hiệu quả hơn. Bởi cuối cùng, điều nhà đầu tư tìm kiếm không phải là ngân hàng tăng trưởng nhanh nhất, mà là ngân hàng có khả năng duy trì tăng trưởng khi điều kiện thị trường trở nên khó khăn hơn.
Hoàng Dũng
Nguồn: https://stockbiz.vn/tin-tuc/co-phieu-ngan-hang-cuoc-dinh-gia-lai-bat-dau/40653081
