Cơn khát vốn cho AI thúc đẩy lợi suất trái phiếu tăng cao

Lợi suất thực là mức lợi nhuận nhà đầu tư trái phiếu yêu cầu cao hơn tỷ lệ lạm phát, đồng thời là chỉ báo quan trọng về chi phí vay thực của chính phủ và doanh nghiệp. Chỉ số này thường được quyết định bởi kỳ vọng về tăng trưởng, lãi suất cũng như cung cầu vốn trên thị trường.

Lợi suất thực của trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 30 năm, thể hiện qua lợi suất trái phiếu được điều chỉnh theo lạm phát, đang ở gần mức cao nhất trong 18 năm là vào khoảng 3%. Trong khi đó, lợi suất thực của trái phiếu chính phủ Anh và Đức kỳ hạn 10 năm cũng đang dao động quanh mức cao nhất trong hơn một thập kỷ.

Giới đầu tư và các chuyên gia phân tích cho rằng việc các tập đoàn công nghệ quy mô lớn trong lĩnh vực AI ồ ạt vay vốn đúng thời điểm các chính phủ cũng đang chi tiêu mạnh tay, là yếu tố chính đẩy lợi suất tăng cao. Nguyên nhân là do người mua yêu cầu mức lợi nhuận hấp dẫn hơn để tiếp tục hấp thụ lượng lớn trái phiếu đang tràn ngập thị trường.

Kỳ vọng lạm phát nhìn chung vẫn ổn định trong bối cảnh xung đột Trung Đông, nhưng sự gia tăng của lợi suất thực đã kéo theo đà tăng của lợi suất danh nghĩa trên toàn cầu trong những tháng gần đây.

Hôm 13/8, Mỹ đã phải trả mức chi phí vay cao nhất kể từ năm 2001 cho đợt đấu thầu trái phiếu chính phủ kỳ hạn 30 năm, với mức lãi suất 5,22%.

Làn sóng phát hành trái phiếu

Dữ liệu từ LSEG cho thấy các tập đoàn như Alphabet, Amazon và Meta đã phát hành lượng trái phiếu trị giá gần 220 tỷ USD kể từ đầu năm, vượt hơn gấp đôi tổng giá trị phát hành 108 tỷ USD của cả năm 2025.

“Hiện đang diễn ra một cuộc cạnh tranh giành nguồn vốn ở mức độ chưa từng có trong thời gian gần đây…Do các hoạt động như mở rộng hạ tầng AI ngày càng được đẩy mạnh, tình trạng khan hiếm vốn đang trở nên trầm trọng hơn và điều này đang được phản ánh rõ nét qua biến động lợi suất trái phiếu”, Vivek Paul, Giám đốc chiến lược đầu tư tại Anh của BlackRock Investment Institute nhận định.

Các chính phủ cũng tiếp tục vay nợ ở mức cao. Năm nay, thâm hụt ngân sách của Mỹ dự kiến ​​ở mức khoảng 6% GDP, trong khi con số này ở Pháp là 5% và ở Anh là 4%.

“Tại châu Âu, chi tiêu quốc phòng, an ninh năng lượng và đầu tư cơ sở hạ tầng là những động lực quan trọng hơn so với riêng chi tiêu cho AI”, Al Cattermole, quản lý danh mục đầu tư thu nhập cố định cấp cao tại Mirabaud Asset Management nhận định.

Thị trường cũng đang tính đến khả năng lãi suất tiếp tục tăng, yếu tố mà trong điều kiện các yếu tố khác không đổi thường đẩy lợi suất thực lên cao.

Max Kitson, chiến lược gia lãi suất châu Âu tại Barclays cho rằng tăng trưởng kinh tế tương đối mạnh, đặc biệt tại Mỹ là một yếu tố quan trọng. Ông cũng lưu ý các ngân hàng trung ương không còn mua trái phiếu như trước, trong khi hoạt động này từng góp phần giữ lợi suất ở mức thấp.

Lợi suất thực là thước đo chi phí vay vốn đã điều chỉnh theo lạm phát mà các chính phủ và doanh nghiệp phải gánh chịu. Nếu trái phiếu có lợi suất danh nghĩa là 3% và lạm phát dự kiến ​​là 2%, thì lợi suất thực của nó sẽ vào khoảng 1%. Các nhà phân tích cho rằng, mặc dù đôi khi kỳ vọng lạm phát là yếu tố chính chi phối lợi suất danh nghĩa, nhưng gần đây lợi suất thực lại đóng vai trò quan trọng hơn.

Về mặt lý thuyết, lợi suất thực cao hơn sẽ làm giảm sức hấp dẫn tương đối của cổ phiếu. Nhà đầu tư có thể đạt được mức sinh lời tốt hơn (đã điều chỉnh theo lạm phát) từ trái phiếu, trong khi các dòng tiền trong tương lai – vốn được tính toán giá trị hiện tại dựa trên lợi suất – lại trở nên kém hấp dẫn hơn.

Cho đến nay, thị trường cổ phiếu vẫn duy trì đà tăng lên mức cao kỷ lục nhờ kết quả kinh doanh ấn tượng của các doanh nghiệp và nền kinh tế vững vàng, bất chấp những lo ngại kể trên.

Đến một thời điểm nhất định, chi phí vay vốn đã điều chỉnh theo lạm phát cũng có thể cao hơn, khiến các doanh nghiệp và hộ gia đình cắt giảm tiêu dùng và đầu tư, từ đó làm chậm tốc độ tăng trưởng kinh tế.

Ashok Bhatia, Giám đốc đầu tư tại Neuberger cho rằng lợi suất thực tại Mỹ vẫn thấp hơn ngưỡng 3%-4%, mức mà ông ước tính có thể bắt đầu tác động đến tăng trưởng kinh tế. “Nhưng mức hiện tại là một dấu hiệu cảnh báo rằng tăng trưởng có thể bắt đầu đối mặt với rủi ro, dù đang khá vững ở mức 1,5%-2%”, ông cho biết.