Địa phương cùng giám sát phát hành trái phiếu doanh nghiệp: Có lo chồng chéo?

Thu hẹp khoảng trống quản lý

Nếu trước đây trọng tâm quản lý chủ yếu nằm ở các cơ quan Trung ương, thì nay doanh nghiệp phát hành trái phiếu còn chịu sự giám sát từ cấp địa phương. Tại Nghị định 200 của Chính phủ về trái phiếu doanh nghiệp, lần đầu tiên trách nhiệm của UBND cấp tỉnh trong quản lý, giám sát doanh nghiệp phát hành trái phiếu trên địa bàn được quy định cụ thể.

Theo quy định mới, UBND tỉnh, thành phố có trách nhiệm định kỳ báo cáo Bộ Tài chính về tình hình phát hành, thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm đối với doanh nghiệp thuộc phạm vi quản lý.

Ông Hoàng Văn Thu – Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) – cho rằng, quy định mới giúp tăng cường phân cấp cho UBND cấp tỉnh trong công tác quản lý, thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm. Theo ông, lợi thế của địa phương là gần doanh nghiệp, từ đó có thể góp phần phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường và phối hợp với các cơ quan Trung ương xử lý khi cần thiết.

Cách thiết kế này tạo thành cơ chế giám sát nhiều tầng, gồm công bố thông tin, hậu kiểm, thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm. Đồng thời, thông qua chế độ báo cáo của địa phương, Bộ Tài chính có thêm dữ liệu để đánh giá diễn biến thị trường theo từng giai đoạn. Ông Thu nhấn mạnh việc phân cấp không tạo ra sự chồng chéo về chủ thể, bởi mỗi cơ quan, cấp quản lý có phạm vi trách nhiệm tương đối rõ ràng trong Nghị định 200.

Sự tham gia của địa phương có thể giúp thu hẹp khoảng trống quản lý trên thị trường. Doanh nghiệp phát hành trái phiếu không chỉ phải đáp ứng yêu cầu tại thời điểm phát hành mà còn đứng trước yêu cầu duy trì tính minh bạch và thực hiện đúng nghĩa vụ trong suốt vòng đời của khoản nợ.

Nghị định 200 đồng thời quy định giới hạn tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu ở mức 5 lần. Theo lãnh đạo UBCKNN, đây là giải pháp giúp doanh nghiệp kiểm soát tốt hơn rủi ro tài chính. Nguyên tắc của thị trường trái phiếu riêng lẻ là doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm với khoản vay và nghĩa vụ trả nợ, trong khi nhà đầu tư phải tự tìm hiểu, đánh giá và quản trị rủi ro.

Phát hành tăng tốc, thị trường vẫn áp lực

Việc tăng cường giám sát diễn ra đúng lúc thị trường trái phiếu đang có dấu hiệu tăng tốc rõ rệt. Theo số liệu của Công ty Chứng khoán MBS, lũy kế 6 tháng đầu năm, tổng giá trị trái phiếu doanh nghiệp phát hành đạt gần 273.500 tỷ đồng, tăng 1,8% so với cùng kỳ. Trong đó, bất động sản chiếm khoảng 45%, tương đương 123.400 tỷ đồng; ngân hàng đạt 120.800 tỷ đồng, chiếm 44,2%.

Tuy nhiên, thị trường phục hồi không đồng nghĩa rủi ro đã biến mất. MBS ước tính có khoảng 30.900 tỷ đồng trái phiếu đáo hạn trong quý III này, giảm 47% so với cùng kỳ. Đáng chú ý, trái phiếu bất động sản chiếm khoảng 61%, tương đương 18.900 tỷ đồng. Lũy kế đến hết tháng 6, tổng giá trị trái phiếu đang chậm thực hiện nghĩa vụ thanh toán ước gần 38.300 tỷ đồng, tương đương khoảng 2,8% dư nợ toàn thị trường.

Ông Đoàn Duy Tú – Trưởng phòng Tư vấn đầu tư, Công ty Chứng khoán VPBank (VPBankS) – nhận định, nhu cầu vốn trung và dài hạn của doanh nghiệp vẫn rất lớn, trong khi các kênh dẫn vốn truyền thống, đặc biệt là ngân hàng, đang chịu áp lực. Các ngân hàng đang phải sử dụng tới khoảng 40% nguồn vốn ngắn hạn để cho vay trung và dài hạn.

Theo ông Tú, giai đoạn hiện tại, với những chính sách mới, thay vì siết chặt về mặt hành chính đã có những thay đổi tích cực liên quan việc kiểm soát tính minh bạch của các đợt phát hành. Khi tính minh bạch được nâng cao, các đợt phát hành trái phiếu trong tương lai của doanh nghiệp sẽ có điều kiện thuận lợi hơn để được các tổ chức xếp hạng tín nhiệm đánh giá.

“Chẳng hạn, một doanh nghiệp trong lĩnh vực năng lượng muốn huy động 1.000 tỷ đồng. Nếu doanh nghiệp có đánh giá tín nhiệm của các tổ chức quốc tế ở mức tốt, chẳng hạn A hoặc B, thì có thể có khả năng huy động nguồn vốn kỳ hạn 5 năm với mức lãi suất cạnh tranh hơn. Từ đó tạo ra cho doanh nghiệp một nền tảng phát triển ổn định, đồng thời nâng cao uy tín”, ông Tú phân tích.