Môi trường vĩ mô tạo cơ hội mới cho ngành chứng khoán
Năm 2026 được xem là giai đoạn mở đầu cho kế hoạch phát triển kinh tế 5 năm 2026–2030, trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên. Theo đánh giá của Công ty CP Xếp hạng Tín nhiệm S&I (S&I Ratings), môi trường kinh doanh thuận lợi cùng chính sách tài khóa mở rộng sẽ trở thành động lực quan trọng hỗ trợ thị trường vốn và ngành chứng khoán.
Báo cáo của S&I Ratings cho rằng việc đẩy mạnh đầu tư công, duy trì chính sách tiền tệ hỗ trợ và cải thiện môi trường kinh doanh sẽ góp phần thúc đẩy lợi nhuận doanh nghiệp, giá cổ phiếu cũng như thanh khoản trên thị trường chứng khoán.
Điều này được kỳ vọng sẽ mang lại lợi ích trực tiếp cho các công ty chứng khoán thông qua sự gia tăng của phí giao dịch, dư nợ cho vay ký quỹ, lợi nhuận từ danh mục đầu tư cũng như nhu cầu phát hành cổ phiếu, trái phiếu để huy động vốn cho doanh nghiệp.
Tuy nhiên, S&I Ratings cũng lưu ý rằng môi trường vĩ mô vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro, đặc biệt là áp lực lãi suất và tỷ giá. Theo đánh giá, chênh lệch lớn giữa huy động và tín dụng đang khiến thanh khoản hệ thống ngân hàng tiếp tục chịu áp lực, trong khi nhu cầu tín dụng từ cả khu vực công và tư đều gia tăng mạnh do quy mô các dự án đầu tư ngày càng lớn.
Áp lực từ cả phía cung và cầu có thể khiến lãi suất tăng cao hơn so với mặt bằng thấp duy trì trong năm 2025.
Đối với các công ty chứng khoán, rủi ro lãi suất được thể hiện ở nhiều khía cạnh. Thứ nhất là chi phí vốn gia tăng khi phần lớn doanh nghiệp trong ngành phụ thuộc vào nguồn vay ngân hàng ngắn hạn và phát hành trái phiếu. Trong bối cảnh cạnh tranh cao, các công ty khó chuyển toàn bộ chi phí tăng thêm sang khách hàng vay ký quỹ, khiến biên lợi nhuận (NIM) có xu hướng thu hẹp.
Thứ hai là rủi ro định giá lại tài sản. Khi lãi suất tăng, các khoản đầu tư vào trái phiếu doanh nghiệp hoặc trái phiếu Chính phủ trong danh mục nắm giữ đến ngày đáo hạn (HTM) có thể phát sinh khoản lỗ chưa thực hiện, từ đó ảnh hưởng tới vốn chủ sở hữu.
Ngoài ra, nếu lãi suất tăng quá mạnh, điều này có thể gây áp lực lên hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp niêm yết, ảnh hưởng tới triển vọng tăng giá cổ phiếu trên diện rộng.
Dù vậy, S&I Ratings cho rằng định hướng điều hành của Chính phủ hiện vẫn ưu tiên duy trì mặt bằng lãi suất ổn định để hỗ trợ sản xuất – kinh doanh, do đó áp lực này có thể chưa quá lớn trong ngắn hạn. Các công ty chứng khoán sở hữu nền tảng vốn mạnh được đánh giá sẽ có lợi thế rõ rệt hơn trong giai đoạn tới.
Bên cạnh đó, áp lực tỷ giá được dự báo sẽ bớt căng thẳng hơn so với năm 2025, dù triển vọng này vẫn phụ thuộc vào diễn biến địa chính trị toàn cầu, đặc biệt là nguy cơ chiến sự Iran kéo dài tác động tới chi phí năng lượng và lạm phát.
Công ty chứng khoán bước vào cuộc đua mới sau nâng hạng
Theo S&I Ratings, những thay đổi về khung pháp lý đang tạo nền tảng tích cực cho thị trường chứng khoán Việt Nam trong trung và dài hạn. Các quy định mới được đánh giá sẽ giúp nâng cao tính minh bạch, tăng cường bảo vệ nhà đầu tư, siết chặt kỷ luật thị trường và đồng thời tháo gỡ nhiều rào cản đối với nhà đầu tư nước ngoài.
Đáng chú ý, Chính phủ đã đề xuất xây dựng Đề án cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam, hướng tới mục tiêu phát triển thị trường chứng khoán thành kênh huy động vốn trung – dài hạn chủ lực của nền kinh tế.
Song song với đó là kế hoạch sửa đổi các quy định liên quan đến trái phiếu doanh nghiệp (TPDN), thúc đẩy Trung tâm Tài chính Quốc tế và tạo điều kiện cho hoạt động IPO, thoái vốn doanh nghiệp nhà nước. Theo S&I Ratings, đây được xem là tín hiệu cho thấy quyết tâm mạnh mẽ trong việc khơi thông dòng vốn và tạo nền tảng cho chu kỳ tăng trưởng mới của thị trường vốn.
Trong bối cảnh đó, các công ty chứng khoán được kỳ vọng sẽ đóng vai trò ngày càng quan trọng trên cả thị trường cổ phiếu, trái phiếu và các sản phẩm tài chính mới.
Một yếu tố đặc biệt quan trọng khác là việc thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng lên nhóm thị trường mới nổi. Theo đánh giá của S&I Ratings, đây sẽ là cột mốc có ý nghĩa lớn đối với sự phát triển của thị trường vốn Việt Nam, mở ra cơ hội thu hút mạnh dòng vốn ngoại, đồng thời thúc đẩy quá trình cải thiện quản trị doanh nghiệp, nâng cao tính minh bạch và mở rộng chiều sâu thị trường.
Từ tháng 9/2026, S&I Ratings ước tính dòng vốn thụ động từ các quỹ ETF phân bổ vào Việt Nam có thể đạt khoảng 1,44 tỷ USD, chưa bao gồm dòng vốn từ các quỹ chủ động có quy mô lớn hơn.
Ngoài FTSE, Việt Nam cũng đang tiến gần hơn tới các tiêu chí nâng hạng của MSCI và có thể được đưa lên nhóm thị trường mới nổi trong vài năm tới, qua đó mở rộng thêm dư địa hút vốn quốc tế.
Tuy nhiên, quá trình nâng hạng cũng sẽ khiến mức độ cạnh tranh trong ngành chứng khoán trở nên khốc liệt hơn. Theo S&I Ratings, việc gia tăng chi phí tuân thủ, yêu cầu kiểm soát rủi ro và áp lực vốn sẽ khiến lợi nhuận ngành phân hóa mạnh hơn giữa các công ty chứng khoán.
Những công ty có quy mô lớn, quản trị tốt và tiềm lực tài chính mạnh sẽ hưởng lợi nhiều hơn, trong khi nhóm công ty chứng khoán nhỏ hoặc sử dụng đòn bẩy cao có thể phải đối mặt với áp lực tái cấu trúc hoạt động và chi phí tăng mạnh.
Báo cáo cũng nhấn mạnh rằng ngành chứng khoán đang bước vào một cuộc đua mới với hai xu hướng cạnh tranh nổi bật: sự trở lại mạnh mẽ của các công ty chứng khoán trực thuộc ngân hàng và tập đoàn lớn nhằm xây dựng hệ sinh thái tài chính toàn diện cho khách hàng; cùng với đó là cuộc đua về AI và chuyển đổi công nghệ để cải thiện hiệu quả hoạt động và nâng cao trải nghiệm giao dịch.
Nguồn: https://kinhtechungkhoan.vn/don-song-nang-hang-dong-von-ty-usd-chuc-cho-do-bo-va-cuoc-dua-tai-cau-truc-nganh-chung-khoan-1445988.html
