Đông Nam Á đẩy mạnh cải cách để thu hút dòng vốn toàn cầu

Tiếp nối những cải cách thị trường quan trọng đang diễn ra ở Nhật Bản và Hàn Quốc, sự dịch chuyển trong khu vực phản ánh nhận thức rằng việc tuân thủ các quy định cơ bản là chưa đủ để thu hút sự quan tâm của nhà đầu tư hoặc nâng cao định giá thị trường.

Gary Tan, nhà quản lý danh mục đầu tư cổ phiếu thị trường mới nổi tại Allspring Global Investments nhận định rằng bối cảnh thị trường năm 2026 đang thể hiện sự hội tụ quan trọng của những thách thức cấu trúc.

Trong đó, các thị trường Đông Nam Á đang phải đối mặt với tốc độ tăng trưởng dài hạn chậm hơn khi các lĩnh vực chủ chốt đối mặt với sự gián đoạn từ trí tuệ nhân tạo (AI), đồng thời cạnh tranh toàn cầu để thu hút dòng vốn ngày càng mang tính chọn lọc. Đồng thời, xu hướng già hóa dân số đang tiến gần đến một bước ngoặt quan trọng vào năm 2030, khiến các nhà đầu tư nội địa chú trọng hơn đến lợi ích dành cho cổ đông và khả năng tạo ra giá trị cho nhà đầu tư.

“Đáp lại, các cơ quan quản lý khu vực đang chuyển hướng từ các khuôn khổ dựa trên việc tuân thủ sang việc tạo ra giá trị chủ động để thu hút dòng vốn và thu hẹp mức định giá thấp hơn giá trị thực”, ông Gary Tan cho biết.

Các nhà phân tích cho rằng Sở Giao dịch Chứng khoán Singapore (SGX) có khả năng duy trì vị trí dẫn đầu trừ khi có những cú sốc lớn, nhờ vào sự cải thiện về chiều sâu thị trường, sự ổn định về quy định và vị thế là nơi trú ẩn an toàn.

“Châu Á đang tăng trưởng vượt trội so với tốc độ tăng trưởng toàn cầu theo nhiều thước đo, cho dù đó là tổng sản phẩm quốc nội, lợi nhuận doanh nghiệp hay tăng trưởng dân số”, Tiến sĩ Ray Choy, nhà kinh tế trưởng tại Malaysian Rating Corp. nhận định.

Bên cạnh đó, sự gia tăng về tài sản trên khắp châu Á đã dẫn đến việc tích lũy được lượng dự trữ tiền mặt đáng kể, điều này đang thúc đẩy sự quan tâm ngày càng tăng trong nước đối với các khoản đầu tư vào thị trường vốn.

Phá vỡ thế tích trữ tiền mặt và nâng định giá thị trường

Năm 2023, Sở Giao dịch Chứng khoán Tokyo (TSE) đã triển khai các cải cách nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, yêu cầu những doanh nghiệp có xu hướng tích trữ tiền mặt và đang giao dịch dưới giá trị sổ sách phải chính thức đưa ra kế hoạch cải thiện tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) ở mức thấp.

Khác với cách tiếp cận bằng luật pháp hay chế tài hành chính, chương trình cải cách của TSE chủ yếu dựa vào áp lực từ thị trường và giới đầu tư đối với các doanh nghiệp niêm yết. Cách làm này đã kích hoạt một làn sóng mua lại cổ phiếu quỹ và nâng mức chi trả cổ tức trên diện rộng. Đồng thời, nhiều doanh nghiệp cũng bắt đầu thu hẹp các mối quan hệ sở hữu chéo vốn được duy trì lâu nay nhằm bảo vệ ban lãnh đạo trước nguy cơ bị thâu tóm hoặc chịu áp lực từ cổ đông.

Năm 2024, Ủy ban Dịch vụ Tài chính Hàn Quốc và Sở Giao dịch Chứng khoán Hàn Quốc đã khởi động Chương trình Nâng cao Giá trị Doanh nghiệp để giải quyết một trở ngại lâu dài của thị trường.

Trong nhiều năm, thị trường chứng khoán nước này đã chịu tình trạng “Chiết khấu Hàn Quốc” – tình trạng định giá thấp kéo dài do mức bảo vệ thấp đối với cổ đông thiểu số, phân bổ vốn kém hiệu quả và ảnh hưởng chi phối của các tập đoàn gia đình, hay còn gọi là chaebol.

Thông qua chương trình nâng cao giá trị, Hàn Quốc đã kết hợp các cải cách quản trị với các biện pháp khuyến khích nhằm thúc đẩy các công ty cải thiện lợi nhuận cho cổ đông và nâng định giá thị trường.

Liao Yi Ping, nhà quản lý danh mục đầu tư tại Templeton Global Investments cho biết cách tiếp cận của Hàn Quốc mang tính chất dẫn dắt bởi chính phủ và dựa nhiều hơn vào các cơ chế khuyến khích, phản ánh những lo ngại xung quanh cấu trúc sở hữu tập trung và quyền của cổ đông thiểu số.

Đông Nam Á chọn “củ cà rốt” thay vì “cây gậy”

Không giống như Nhật Bản và Hàn Quốc, Đông Nam Á đang áp dụng mô hình lai, nghiêng về các biện pháp khuyến khích và hướng dẫn hơn là các quy định bắt buộc.

Cơ quan Tiền tệ Singapore (MAS) và Sở Giao dịch Chứng khoán Singapore (SGX) đã khởi động Chương trình Phát triển Thị trường Chứng khoán (EQDP) và ​​​​Mở khóa Giá trị vào năm 2025. Điều này nhằm mục đích khắc phục tình trạng định giá thấp kéo dài của các cổ phiếu vốn hóa nhỏ và vừa của nước này do tính thanh khoản thấp.

Sáng kiến Mở khóa Giá trị sử dụng các khoản hỗ trợ tài chính để giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, trong khi EQDP với quy mô 6,5 tỷ đô la Singapore yêu cầu các công ty quản lý quỹ phân bổ vốn vào những phân khúc còn ít được quan tâm nhằm cải thiện thanh khoản thị trường.

Năm 2025, Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Thái Lan và Sở Giao dịch Chứng khoán Thái Lan đã công bố cả hai chương trình Tăng giá trị Doanh nghiệp và Tăng trưởng vượt bậc, đặt mục tiêu vực dậy nền kinh tế trì trệ và xây dựng lại niềm tin của nhà đầu tư sau những vụ bê bối kế toán doanh nghiệp gần đây.

Malaysia đã tham gia nỗ lực tạo ra giá trị khu vực vào tháng 4/2026 với việc triển khai chương trình Tăng giá trị MY, nhằm mục đích nâng cao chất lượng thị trường và giảm mức chiết khấu định giá mà cổ phiếu Malaysia đang phải chịu so với nhiều thị trường khác trong khu vực.

Sáng kiến ​​này ban đầu nhắm tới 88 công ty niêm yết lớn nhất của Sàn Giao dịch Chứng khoán Malaysia, khuyến khích họ tập trung vào việc tạo ra giá trị lâu dài. Để hỗ trợ nỗ lực này, các nhà đầu tư lớn có liên kết với chính phủ – Quỹ tiết kiệm nhân viên (EPF), Permodalan Nasional Bhd (PNB) và Kumpulan Wang Persaraan (Kwap) – sẽ chuyển vốn tới các công ty tuân thủ các nguyên tắc của MY Value Up.

Cải thiện định giá

Theo bà Liao Yi Ping, thị trường Đông Nam Á và Bắc Á tồn tại khoảng cách định giá, sự chênh lệch này chủ yếu xuất phát từ các yếu tố nền tảng về lợi nhuận doanh nghiệp, chứ không đơn thuần do nhận thức hay tâm lý của nhà đầu tư. Trong đó, yếu tố khác biệt lớn nhất giữa hai khu vực là triển vọng tăng trưởng lợi nhuận, được hỗ trợ bởi vị thế dẫn đầu của Bắc Á trong lĩnh vực công nghệ.

Mặc dù MSCI Korea Index hiện được giao dịch ở mức khoảng 25 lần lợi nhuận 12 tháng gần nhất (trailing P/E), chỉ số này chỉ ở mức khoảng 8,5 lần lợi nhuận dự phóng (forward P/E) do nhà đầu tư kỳ vọng lợi nhuận của các doanh nghiệp như Samsung Electronics và SK Hynix sẽ tăng trưởng mạnh trong thời gian tới.

Trong khi đó, chỉ số MSCI Asean giao dịch ở mức khoảng 14,6 lần lợi nhuận 12 tháng gần nhất, nhưng phải đối mặt với triển vọng thu nhập khó khăn hơn do mức độ tiếp xúc với công nghệ thấp hơn.

Điều đó cho thấy chỉ cải cách quản trị có thể không đủ để mang lại sự ổn định lại thị trường.

“Các cơ quan quản lý cũng đang tìm cách thu hút tiết kiệm trong nước vào tài sản tài chính, làm sâu sắc hơn thị trường vốn địa phương và cải thiện khả năng cạnh tranh thị trường tại thời điểm nguồn vốn ngày càng được chọn lọc nhiều hơn”, bà Liao Yi Ping nhận định.