Khoảng trống sản phẩm quỹ

Nhiều quỹ nhưng chưa đáp ứng các khẩu vị đầu tư

Gần 14 triệu tài khoản đầu tư chứng khoán, nhưng chỉ hơn 700.000 nhà đầu tư sở hữu chứng chỉ quỹ. Khoảng cách này đặt ra một câu hỏi: Sản phẩm quỹ hiện nay đã thực sự đáp ứng nhu cầu của các nhóm nhà đầu tư với khẩu vị rủi ro khác nhau?

Theo bà Nguyễn Thị Hằng Nga, Tổng giám đốc Công ty Quản lý quỹ Vietcombank (VCBF), nếu nhìn vào những sản phẩm cơ bản, thị trường Việt Nam không còn quá thiếu. Nhà đầu tư đã có thể lựa chọn quỹ cổ phiếu, quỹ trái phiếu, quỹ cân bằng và quỹ thị trường tiền tệ (Money Market Fund), tương ứng với các nhu cầu từ thanh khoản, thận trọng đến tăng trưởng. Tuy nhiên, nếu nhìn sâu hơn vào từng nhu cầu tài chính, khoảng trống sản phẩm vẫn khá rõ.

“Một bên là tiền gửi ngân hàng, được lựa chọn bởi tính quen thuộc, thanh khoản và cảm giác an toàn. Bên kia là đầu tư trực tiếp vào cổ phiếu với kỳ vọng lợi nhuận cao hơn nhưng đi kèm biến động lớn. Giữa hai đầu này, nhà đầu tư vẫn cần thêm những công cụ có khả năng cân bằng giữa lợi nhuận, rủi ro và thời gian đầu tư”, bà Nga nhận định.

Ông Hồ Nhật Quang, Giám đốc Đầu tư mảng cổ phiếu niêm yết, Công ty Quản lý quỹ Thiên Việt (TVAM) chia sẻ, sau những biến động của thị trường trái phiếu doanh nghiệp, nhà đầu tư cần những sản phẩm được quản lý chuyên nghiệp, có danh mục đa dạng, minh bạch và mức độ rủi ro nằm giữa gửi tiết kiệm và trực tiếp đầu tư cổ phiếu. Đây là dư địa cho các quỹ đa tài sản, quỹ trái phiếu, quỹ hưu trí và những sản phẩm đầu tư theo mục tiêu phát triển. Thay vì buộc nhà đầu tư tự lựa chọn giữa cổ phiếu và trái phiếu, một quỹ đa tài sản có thể phân bổ linh hoạt giữa nhiều lớp tài sản tùy điều kiện thị trường. Tương tự, sản phẩm đầu tư theo mục tiêu có thể được thiết kế cho nhu cầu mua nhà, giáo dục con cái hay chuẩn bị tài chính khi nghỉ hưu.

Đó cũng là hướng chuyển từ bán một sản phẩm đầu tư sang cung cấp giải pháp cho từng mục tiêu tài chính.

Cần thêm lớp sản phẩm mới

Trong thế hệ sản phẩm tiếp theo, quỹ hưu trí được nhiều chuyên gia đánh giá là một trong những mảnh ghép quan trọng.

Khác với dòng tiền tìm kiếm lợi nhuận ngắn hạn, tiền vào quỹ hưu trí được tích lũy đều đặn trong nhiều năm. Vì vậy, sản phẩm vừa đáp ứng nhu cầu tài chính dài hạn của người dân, vừa tạo ra một nguồn vốn ổn định cho thị trường.

Ở các thị trường phát triển, quỹ hưu trí, quỹ tương hỗ, bảo hiểm và các định chế quản lý tài sản là những nhà đầu tư lớn, góp phần tạo đối trọng với dòng tiền cá nhân. Sự phát triển của các sản phẩm này không chỉ mở rộng quy mô ngành quản lý tài sản mà còn tác động tới cấu trúc nhà đầu tư của toàn thị trường vốn.

Bên cạnh quỹ hưu trí, dư địa còn nằm ở các sản phẩm chuyên biệt như quỹ ESG, quỹ xanh, quỹ công nghệ, đổi mới sáng tạo, hạ tầng hay bất động sản.

Ông Nguyễn Tuấn Nghĩa, Phó tổng giám đốc SSIAM cho rằng, phần lớn tài sản tích lũy của các hộ gia đình Việt Nam hiện vẫn tập trung vào hai kênh quen thuộc là tiền gửi ngân hàng và bất động sản. Dòng tiền vào ngành quỹ mới ở giai đoạn đầu. Vì vậy, thị trường trước hết cần tối ưu những sản phẩm đơn giản, dễ hiểu, dễ tiếp cận với số đông, sau đó phát triển các sản phẩm mới dựa trên nhu cầu thực tế của từng nhóm nhà đầu tư.

Điều này cũng cho thấy thế hệ sản phẩm mới không nhất thiết phải là những cấu trúc tài chính phức tạp. Một sản phẩm tiền tệ có thanh khoản cao, một quỹ trái phiếu minh bạch, một quỹ đa tài sản được thiết kế tốt hay một chương trình đầu tư định kỳ phù hợp với thu nhập hàng tháng có thể cần thiết với số đông hơn một sản phẩm quá chuyên biệt.

Muốn có sản phẩm mới, phải có “nguyên liệu” mới

Từ góc nhìn của bà Nguyễn Thị Hằng Nga, muốn phát triển những dòng sản phẩm chuyên biệt hơn, các công ty quản lý quỹ cần một thị trường tài sản đủ đa dạng và chất lượng. Với quỹ trái phiếu, chẳng hạn, khi mặt bằng lãi suất giảm và nhu cầu đầu tư tăng lên, công ty quản lý quỹ vẫn có thể gặp bài toán thiếu trái phiếu doanh nghiệp đạt tiêu chuẩn để giải ngân. Ở thị trường cổ phiếu, cơ cấu doanh nghiệp niêm yết hiện tập trung lớn vào ngân hàng, tài chính và bất động sản. Trong khi đó, để hình thành quỹ chuyên đề về ESG, công nghệ, đổi mới sáng tạo, kinh tế xanh hay hạ tầng, nhà quản lý cần một tập hợp doanh nghiệp niêm yết đủ lớn và đa dạng để xây dựng danh mục.

Theo lãnh đạo VCBF, điều đó đặt ra yêu cầu có thêm những doanh nghiệp lớn tham gia niêm yết và tái cấu trúc nguồn vốn thông qua thị trường vốn. Phạm vi tài sản cơ sở cũng có thể được mở rộng sang trái phiếu xanh, trái phiếu hạ tầng, trái phiếu chính quyền địa phương hay chứng chỉ tiền gửi (CD).

Nói cách khác, ngành quỹ không thể tạo ra một thế hệ sản phẩm mới nếu “nguyên liệu” để xây dựng sản phẩm vẫn hạn chế. Muốn có quỹ ESG phải có đủ doanh nghiệp đáp ứng tiêu chí ESG; muốn phát triển quỹ trái phiếu cần nguồn trái phiếu chất lượng; muốn có quỹ hạ tầng phải có tài sản hạ tầng phù hợp để đầu tư.

Đây cũng là lý do phát triển ngành quản lý quỹ phải đi cùng quá trình làm sâu hơn thị trường vốn.

Bà Nguyễn Thị Bích Ngà, Phó trưởng ban, Ban Quản lý các công ty quản lý quỹ và Quỹ đầu tư chứng khoán, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết, Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã đề xuất sửa đổi Thông tư 98/2020/TT-BTC để bổ sung các sản phẩm mới, đồng thời phối hợp với các sở giao dịch chứng khoán phát triển thêm những bộ chỉ số làm tài sản tham chiếu và công cụ phòng ngừa rủi ro.

Như vậy, mở rộng ngành quỹ cần diễn ra đồng thời ở hai phía: làm giàu thị trường tài sản cơ sở và mở rộng bộ công cụ để công ty quản lý quỹ thiết kế sản phẩm.

Một người trẻ mới tích lũy tài sản có thể cần chương trình đầu tư định kỳ vào quỹ cổ phiếu hoặc ETF. Người ở độ tuổi trung niên có thể cần quỹ đa tài sản để cân bằng tăng trưởng và bảo toàn vốn. Người chuẩn bị nghỉ hưu cần sản phẩm ưu tiên thu nhập ổn định và kiểm soát biến động; trong khi nhà đầu tư có tài sản lớn hơn có thể cần quỹ chuyên đề, ESG, hạ tầng hoặc giải pháp đa dạng hóa ra thị trường quốc tế. Khoảng trống của ngành quỹ vì vậy không chỉ nằm ở số lượng sản phẩm, mà ở khả năng tạo ra một dải giải pháp đủ rộng để nhà đầu tư có thể đi cùng ngành quỹ trong suốt quá trình tích lũy tài sản.

“Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đang nghiên cứu giải pháp vừa tháo gỡ điểm nghẽn của các loại hình quỹ hiện tại, vừa phát triển sản phẩm mới nhằm thu hút thêm nguồn lực trong và ngoài nước”, bà Ngà cho biết thêm.