Lợi nhuận ngành xây dựng khởi sắc nhưng vẫn “nặng” khoản phải thu

Doanh thu và lãi ròng của 100 doanh nghiệp xây dựng tăng lần lượt 12% và 52% trong quý 2/2026, nhưng các khoản phải thu ngắn hạn gần 133 ngàn tỷ đồng cùng tình trạng thua lỗ kéo dài ở nhiều doanh nghiệp vẫn là áp lực lớn.

Theo thống kê từ VietstockFinance, 100 doanh nghiệp ngành xây dựng trên HOSE, HNX và UPCoM đã công bố BCTC quý 2/2026 đạt tổng doanh thu gần 57 ngàn tỷ đồng, tăng 12% so với cùng kỳ. Lãi ròng hơn 2.2 ngàn tỷ đồng, tăng 52%.

Nếu so với quý trước, cả hai chỉ tiêu đều tăng 63% và 72%. Biên lãi gộp kỳ này duy trì ở mức 10%.

Nguồn: VietstockFinance

Dù vậy, tăng trưởng lợi nhuận có sự phân hóa rõ. Trong 100 doanh nghiệp, 47 cái tên ghi nhận lợi nhuận tăng so với cùng kỳ, với 16 doanh nghiệp tăng bằng lần; 25 đơn vị giảm lãi, một phần lỗ chuyển lãi, còn lại là thua lỗ.

LLM tạo điểm nhấn trong nhóm tăng bằng lần

Tổng Công ty Lắp máy Việt Nam – CTCP (UPCoM: LLM) là trường hợp nổi bật nhất khi lãi ròng quý 2 cao kỷ lục hơn 490 tỷ đồng, gấp hơn 33 lần cùng kỳ. Đây cũng là lợi nhuận cao nhất ngành, chiếm 22% tổng lợi nhuận của 100 doanh nghiệp được thống kê.

Kết quả của LLM đến từ doanh thu hoạt động xây lắp tăng mạnh. Một số dự án đã hoàn thành công tác quyết toán và nghĩa vụ bảo hành, giúp công ty hoàn nhập phần dự phòng không còn phải sử dụng. Bên cạnh đó, kết quả kinh doanh của các công ty con và khoản lãi từ các công ty liên doanh, liên kết cũng tăng tích cực. Sau 6 tháng, lợi nhuận LLM hơn 606 tỷ đồng, gấp 7.7 lần và vượt xa kế hoạch năm.

Lợi nhuận quý 2 của LLM cao kỷ lục

CTCP Đầu tư Phát triển Xây dựng – Hội An (HNX: DIH) tăng đáng kể khi lãi ròng gấp 12.5 lần cùng kỳ, đạt hơn 5.5 tỷ đồng và vượt sớm kế hoạch năm. DIH cho biết, doanh thu trong kỳ chủ yếu đến từ dự án đầu tư xây dựng nhà ở khu dân cư có kết hợp chỉnh trang đô thị tại Hội An giúp lợi nhuận tăng.

Tại CTCP Chương Dương (HOSE: CDC), lợi nhuận gần 16 tỷ đồng, gấp 7.8 lần nhờ doanh thu hợp đồng xây dựng tăng mạnh. Lũy kế 6 tháng, CDC mang về gần 17 tỷ đồng lợi nhuận, gấp 3 lần cùng kỳ và thực hiện 27% kế hoạch năm.

Dù lần đầu tiên chứng kiến lợi nhuận gộp là số âm do giá vốn hàng bán tăng cao, Tổng Công ty Xây dựng Số 1 – CTCP (UPCoM: CC1) vẫn khép quý 2 với lãi ròng 68.5 tỷ đồng, gấp 2.5 lần cùng kỳ. Điểm tựa đến từ doanh thu tài chính đột biến gần 393 tỷ đồng. Riêng lãi chuyển nhượng các khoản đầu tư chiếm hơn 333 tỷ đồng. Lũy kế nửa đầu năm, lợi nhuận trước thuế CC1 gần 111 tỷ đồng, thực hiện 23% kế hoạch năm.

Nguồn: VietstockFinance

Các ông lớn đi ngược chiều

Ở chiều ngược lại, CTCP Xây lắp III Petrolimex (HNX: PEN) là doanh nghiệp giảm mạnh nhất khi lợi nhuận lao dốc 96%, chỉ còn hơn 100 triệu đồng do các khoản chi phí tăng mạnh. Lũy kế 6 tháng, doanh nghiệp lỗ ròng 4 tỷ đồng.

Tập đoàn Xây dựng SCG (HNX: SCG) cũng kém tích cực khi doanh thu hợp đồng xây dựng đi lùi. Lợi nhuận quý 2 chỉ còn hơn 5 tỷ đồng, giảm 95%. Lợi nhuận 6 tháng giảm 57% về gần 46 tỷ đồng, mới thực hiện 7% mục tiêu năm.

Trong khi đó, doanh thu quý 2 Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình (UPCoM: HBC) tăng cao nhất 2 năm nhờ hoạt động xây dựng và kinh doanh bất động sản phục hồi. Tuy nhiên, nguồn thu tài chính và thu nhập khác giảm mạnh khiến lãi ròng giảm 56%, còn hơn 18 tỷ đồng. Sau 6 tháng, lợi nhuận hơn 40 tỷ đồng, giảm 29%, mới thực hiện được 17% mục tiêu.

Tương tự, lợi nhuận của Vinaconex (HOSE: VCG) giảm 40%, về còn 185 tỷ đồng. Dẫu vậy, Vinaconex vẫn khép lại 6 tháng với lãi ròng hơn 538 tỷ đồng, tăng 32%, thực hiện 58% kế hoạch.

Ông lớn Xây dựng Coteccons (HOSE: CTD) khép lại quý 4 năm tài chính 2026 (từ 01/04-30/06/2026) với lợi nhuận hơn 146 tỷ đồng, giảm 25%. Lợi nhuận cả năm tài chính gần 788 tỷ đồng, tăng 73% so với năm trước, mức cao nhất trong 7 năm và vượt kế hoạch đề ra.

Nguồn: VietstockFinance

Tiếp tục chìm trong thua lỗ

Một số doanh nghiệp vẫn chưa thể thoát khỏi tình trạng thua lỗ kéo dài.

Tập đoàn Đua Fat (UPCoM: DFF) lỗ gần 105 tỷ đồng trong quý 2, mức lỗ lớn nhất ngành. Đây cũng là quý thứ 12 liên tiếp doanh nghiệp này thua lỗ. Tổng lỗ lũy kế đã vượt 1.2 ngàn tỷ đồng, vốn chủ sở hữu âm 442 tỷ đồng.

DFF lý giải, tình hình kinh tế trong nước tiếp tục đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức, đặc biệt là ngành bất động sản, qua đó, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất kinh doanh.

Tổng CTCP Xây dựng Công nghiệp Việt Nam (UPCoM: VVN) tiếp tục lỗ 104 tỷ đồng, đánh dấu quý thứ 15 liên tiếp thua lỗ. Lỗ lũy kế của VVN đã vượt 3.8 ngàn tỷ đồng, còn vốn chủ sở hữu âm gần 3 ngàn tỷ đồng.

CTCP Đầu tư Xây dựng UDCons (UPCoM: UDC) cũng nối dài chuỗi thua lỗ sang quý thứ 6 với hơn 16 tỷ đồng, nâng lỗ lũy kế lên hơn 273 tỷ đồng.

Tổng CTCP Xây dựng Điện Việt Nam (UPCoM: VNE) lỗ gần 34 tỷ đồng, cùng kỳ lỗ 66 tỷ, nâng tổng lỗ lũy kế lên gần 95 tỷ đồng.

Nguồn: VietstockFinance

Khoản phải thu gần 133 ngàn tỷ đồng

Một điểm đáng chú ý khác trong bức tranh tài chính của ngành xây dựng là quy mô các khoản phải thu vẫn rất lớn.

Đến cuối tháng 6, tổng các khoản phải thu ngắn hạn của 100 doanh nghiệp xây dựng hơn 132.6 ngàn tỷ đồng, giảm 8% so với đầu năm. Phần lớn là phải thu khách hàng, tiếp tục tạo áp lực lên dòng tiền của doanh nghiệp.

Tập đoàn Xây dựng SCG có gần 8.5 ngàn tỷ đồng phải thu ngắn hạn, giảm 11%, chiếm tới 67% tổng tài sản, bao gồm phải thu của khách hàng 5.4 ngàn tỷ đồng.

Hòa Bình ghi nhận phải thu ngắn hạn hơn 11 ngàn tỷ đồng, chiếm 65% tổng nguồn vốn, trong đó riêng phải thu khách hàng gần 7.2 ngàn tỷ đồng.

Xét về giá trị, CTD có khoản phải thu ngắn hạn lớn nhất hơn 16.5 ngàn tỷ đồng, tăng 4%, chiếm 43% tổng tài sản; với hơn 90% đến từ phải thu của khách hàng, dự phòng khó đòi gần 1.4 ngàn tỷ đồng.

Nguồn: VietstockFinance

Hạ tầng mở rộng dư địa cho ngành xây lắp

Trong thời gian tới, triển vọng của ngành xây dựng được kỳ vọng tiếp tục gắn với sự gia tăng nguồn việc từ đầu tư công, hạ tầng giao thông và bất động sản.

Theo Chứng khoán MB (MBS), ngành xây lắp trở thành điểm sáng thúc đẩy tăng trưởng GDP trong năm 2026, với mức tăng trưởng dự báo 14% so với cùng kỳ.

Xây dựng hạ tầng được kỳ vọng là động lực chính khi nhiều lĩnh vực như đường sắt, cảng biển, điện được đẩy nhanh triển khai. Việc kết hợp nguồn vốn tư nhân nhằm giảm áp lực lên vốn ngân sách thông qua các dự án PPP như Trục đại lộ Sông Hồng, sân bay Gia Bình cũng mở thêm nguồn việc cho doanh nghiệp xây lắp.

Ở mảng dân dụng, động lực tăng trưởng đến từ nguồn cung bất động sản khi Chính phủ thực hiện chiến lược phát triển nhà ở cho thuê với NOXH và nguồn cung từ các đại dự án. Năm 2026 cũng được xem là năm bản lề đối với chu kỳ đầu tư công trung hạn 2026-2030 nhờ các chiến lược tăng trưởng đầu tư công.

Hà Nội khởi công 5 tuyến metro dài khoảng 303.5 km, tổng vốn sơ bộ hơn 1.3 triệu tỷ đồng, do Vinhomes – VinSpeed làm tổng thầu EPC. Cùng với đó là các tuyến Bến Thành – Cần Giờ và Hà Nội – Quảng Ninh, được kỳ vọng mở rộng đáng kể quy mô nguồn việc xây lắp liên quan đến hạ tầng đường sắt.

Trong giai đoạn 2026-2030, kế hoạch xây thêm 2,000km cao tốc, tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam và các tuyến kết nối cảng biển – sân bay được kỳ vọng tạo thêm backlog đáng kể cho doanh nghiệp xây lắp trong trung và dài hạn.

Dù vậy, theo Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV), mức độ hưởng lợi sẽ phụ thuộc vào khả năng trúng thầu, cách phân chia gói thầu, tiến độ giải phóng mặt bằng và triển khai thực tế của từng dự án.