Ngành thuế phối hợp với Bộ Công an triển khai xác thực sinh trắc học trên eTax Mobile nhằm ngăn chặn triệt để tình trạng mạo danh lập doanh nghiệp ma.
Công nghệ sinh trắc học thiết lập lá chắn bảo vệ dòng vốn cho nền kinh tế
Doanh nghiệp ma và những hệ lụy tài chính
Sự thông thoáng, thuận tiện trong các thủ tục đăng ký thành lập doanh nghiệp những năm gần đây đã góp phần cải thiện đáng kể môi trường đầu tư kinh doanh tại Việt Nam. Sự cởi mở này kích thích tinh thần khởi nghiệp, khơi thông dòng vốn xã hội nhưng đồng thời cũng bị các đối tượng bất hảo lợi dụng biến thành kẽ hở trục lợi. Một bất cập tồn tại trên thị trường là tình trạng lấy cắp, mua bán thông tin cá nhân của người khác để đứng tên thành lập doanh nghiệp. Các pháp nhân này vận hành với mục đích là xuất khống hóa đơn điện tử, thực hiện xong các phi vụ làm ăn phi pháp rồi lập tức dừng hoạt động, bỏ trốn, không thực hiện kê khai hay nộp bất kỳ khoản thuế nào cho ngân sách nhà nước.
Hệ lụy của hành vi gian lận này không dừng lại ở việc thất thu ngân sách, mà còn trực tiếp đẩy nhiều doanh nghiệp làm ăn chân chính. Trên thực tế, các doanh nghiệp chỉ nhận ra mình vô tình giao thương với doanh nghiệp “ma” khi cơ quan thuế thực hiện thanh tra, kiểm tra hoặc khi nộp bộ hồ sơ đề nghị hoàn thuế. Tại thời điểm ký kết hợp đồng và chuyển khoản, mọi hóa đơn chứng từ đều hợp pháp, khiến việc phòng ngừa rủi ro đối với bộ phận kế toán trở thành bài toán nhiều thách thức.
Không ít doanh nghiệp chia sẻ, câu chuyện thực tế từ chính đơn vị mình, khi hồ sơ đề nghị hoàn thuế bị cơ quan thuế phân loại vào diện rủi ro cao, buộc phải tạm dừng để thực hiện quy trình xác minh rà soát kỹ lưỡng, mới ngỡ ngàng phát hiện một lượng nguyên vật liệu đầu vào được mua từ một đối tác đã ngừng kinh doanh, hoàn toàn không kê khai nộp thuế. Việc bị chậm hoàn một lượng tiền thuế lớn đã tạo ra một áp lực lớn lên dòng tiền, khiến doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn trong việc xoay vòng vốn lưu động để tái sản xuất.
Để giải quyết dứt điểm điểm nghẽn pháp lý này, một hành lang kỹ thuật mới đã được thiết lập. Thực hiện quy định tại Nghị định số 70/2025/NĐ-CP về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 123/2020/NĐ-CP quy định về hóa đơn, chứng từ, Cục Thuế đã chủ động phối hợp chặt chẽ với Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06) thuộc Bộ Công an. Hai bên đã xây dựng, hoàn thiện các giải pháp kỹ thuật phức tạp nhằm áp dụng cơ chế xác thực sinh trắc học đối với người đại diện theo pháp luật khi thực hiện các thao tác đăng ký hoặc thay đổi thông tin sử dụng hóa đơn điện tử.
Liên thông dữ liệu quốc gia về dân cư
Sự xuất hiện của công nghệ sinh trắc học kết hợp cùng trí tuệ nhân tạo trên nền tảng ứng dụng eTax Mobile là một minh chứng cụ thể cho chiến lược hành động lấy người nộp thuế làm trung tâm phục vụ. Bước đi này không chỉ giúp quản lý thuế Việt Nam nhanh chóng tiệm cận với các tiêu chuẩn công nghệ số hiện đại nhất trên thế giới, mà còn đóng góp cấu phần quan trọng vào tiến trình định hình Chính phủ số, nền kinh tế số an toàn và bền vững.
Phân tích sâu hơn về mặt kỹ thuật, ông Phạm Quang Toàn, Trưởng ban Ban Công nghệ, chuyển đổi số và tự động hóa thuộc Cục Thuế (Bộ Tài chính) nhận định, việc áp dụng công nghệ sinh trắc học trong khâu kiểm soát hóa đơn là một giải pháp then chốt, trực diện bẻ gãy các chuỗi hành vi trục lợi. Điểm đặc biệt của hệ thống là việc ứng dụng eTax Mobile trở thành tiện ích dịch vụ công đầu tiên của một cơ quan nhà nước kết nối kỹ thuật trực tiếp, theo thời gian thực với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Người dùng sẽ thấy quy trình quét khuôn mặt, xác thực danh tính này có độ bảo mật cao, tương tự như các thao tác xác thực sinh thực học đang áp dụng khi chuyển khoản ngân hàng qua ứng dụng di động.
Theo giải thích của ông Toàn, tính năng công nghệ mới này khi vận hành toàn diện sẽ xử lý triệt để những bất cập như sử dụng giấy tờ giả, căn cước công dân của người đã mất hoặc người bị thu mua thông tin để mở doanh nghiệp ma bán hóa đơn. Khi một doanh nghiệp tiến hành đăng ký sử dụng hệ thống hóa đơn điện tử, người đại diện pháp luật bắt buộc phải thực hiện quét khuôn mặt thông qua camera của thiết bị di động. Hệ thống thông minh sẽ ngay lập tức đối chiếu ảnh chụp sống này với kho dữ liệu sinh trắc học gốc được lưu trữ tại Bộ Công an.
Nếu các chỉ số trùng khớp hoàn toàn, lệnh phê duyệt mới được thông qua để doanh nghiệp tiếp tục các bước giao dịch tiếp theo. Ngược lại, nếu có bất kỳ sự sai lệch nào về đặc điểm khuôn mặt hoặc cấu trúc giấy tờ tùy thân, hệ thống sẽ tự động phát hiện, đưa ra cảnh báo và khóa lệnh, chặn đứng hành vi giả mạo ngay từ cửa ngõ đầu tiên. Cơ chế kiểm soát nghiêm ngặt này vừa bảo vệ hệ thống quản lý tài chính công, vừa bảo vệ những công dân không bị kẻ xấu lợi dụng danh tính để thực hiện các nghĩa vụ tài chính phi pháp.
Trợ lý ảo AI và bài toán nâng cao trải nghiệm số cho người nộp thuế
Song song với bản cập nhật về bảo mật sinh trắc học, kiến trúc công nghệ của eTax Mobile cũng được nâng cấp mạnh mẽ với sự xuất hiện của trí tuệ nhân tạo. Kể từ mốc thời gian tháng 10/2025, ứng dụng đã được tích hợp thêm phân hệ Chatbot/AI thông minh, cho phép người nộp thuế tương tác trực tiếp bằng ngôn ngữ tự nhiên để giải đáp thắc mắc. Chỉ bằng vài câu lệnh đơn giản, người dân có thể chủ động tra cứu toàn bộ các thông tin cá nhân cốt lõi bao gồm tổng mức thu nhập chịu thuế trong năm, danh sách số lượng người phụ thuộc đã đăng ký hợp lệ, số tiền thuế còn nợ ngân sách.
Một tính năng cực kỳ quan trọng được người dân đánh giá cao là khả năng kiểm tra nhanh tình trạng có bị tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế hay không, giúp các cá nhân thường xuyên đi công tác nước ngoài chủ động kiểm soát lịch trình.
Đặc biệt, công nghệ AI mới này còn tham gia sâu vào quy trình kê khai thuế của khối hộ kinh doanh cá thể. Thay vì phải đối mặt với những mẫu biểu khai báo bằng giấy phức tạp, dễ sai sót, giờ đây người nộp thuế chỉ cần tương tác và làm theo các bước chỉ dẫn tự động của trợ lý ảo. Quy trình khai thác tối giản này giúp giảm thiểu tối đa thời gian và rủi ro sai lệch số liệu.
Nhìn nhận về những tác động sâu rộng của hệ thống, ông Toàn khẳng định sự giao thoa giữa AI và sinh trắc học mang lại giá trị thặng dư to lớn cho ba trục cốt lõi của xã hội. Đối với người nộp thuế, quy trình khai báo và thực hiện nghĩa vụ ngân sách được tối giản hóa tối đa, đồng thời loại bỏ hoàn toàn các rủi ro pháp lý liên quan đến việc bị mạo danh tài chính. Còn đối với cơ quan quản lý, công nghệ số giúp tối ưu hóa hiệu suất giám sát, lọc bỏ các dữ liệu rác, thúc đẩy nhanh chiến lược số hóa toàn diện và giảm tải áp lực công việc hành chính cho đội ngũ cán bộ thuế trực trường. Đối với toàn xã hội, thiết lập nên một môi trường đầu tư kinh doanh sòng phẳng, minh bạch và lành mạnh. Việc tiết kiệm hàng triệu giờ làm việc và giảm chi phí in ấn, đi lại thực hiện thủ tục hành chính sẽ tạo ra giá trị kinh tế gián tiếp rất lớn.
Dưới góc nhìn của người trực tiếp thực hiện nghĩa vụ tài chính, ông Nguyễn Hoàng Nam, chủ hộ kinh doanh thiết bị điện tử tại đường Hoàng Quốc Việt (Hà Nội) bày tỏ sự ủng hộ: Trước đây, mỗi lần nghe tin về các vụ án mua bán hóa đơn giả hay doanh nghiệp ma biến mất, những hộ kinh doanh nhỏ lẻ như chúng tôi rất lo lắng vì sợ vô tình mua phải hàng hóa có nguồn gốc không rõ ràng từ họ. Việc tích hợp quét khuôn mặt sinh trắc học trên eTax Mobile có thể khiến chúng tôi mất thêm vài giây thao tác ban đầu khi cài đặt, đổi thông tin, nhưng đổi lại là sự yên tâm tuyệt đối, giống như việc ngân hàng bắt quét khuôn mặt khi chuyển tiền lớn, phiền một chút nhưng an toàn, không sợ ai lấy cắp chứng minh thư của mình để đi làm bậy.
Hơn thế nữa, việc áp dụng lớp bảo mật sinh trắc học đối với các doanh nghiệp mới thành lập hoặc khi thay đổi người đại diện pháp luật sẽ giúp cơ quan quản lý định danh chính xác chủ thể đích thực đứng sau dòng tiền. Dù hệ thống hóa đơn điện tử hiện tại đã có mã của cơ quan thuế, nhưng việc bổ sung thêm chốt chặn sinh trắc học này sẽ thanh lọc, loại bỏ dần những doanh nghiệp làm ăn chụp giật, những pháp nhân lập ra chỉ để trốn nợ thuế rồi bỏ trốn.
Theo đánh giá của các chuyên gia kinh tế, khi thị trường sạch bóng doanh nghiệp “ma”, uy tín của các doanh nghiệp Việt Nam trong mắt các đối tác quốc tế sẽ được nâng tầm rõ rệt. Khi dòng vốn ngoại dịch chuyển, các tập đoàn đa quốc gia luôn đặt tiêu chí minh bạch pháp lý và tính tuân thủ pháp luật thuế lên hàng đầu. Một hệ thống quản lý thuế thông minh, bảo mật bằng công nghệ sinh trắc học chính là lời khẳng định mạnh mẽ về một môi trường kinh doanh an toàn, sẵn sàng đón nhận những dòng vốn đầu tư chất lượng cao toàn cầu./.
Kate Trần
Nguồn: https://stockbiz.vn/tin-tuc/ngan-chan-doanh-nghiep-ma-bang-cong-nghe-sinh-trac-hoc/40116182
