Ngân hàng ồ ạt mua lại trái phiếu trước hạn: Động thái quản trị rủi ro hay áp lực thanh khoản?

Ngân hàng ồ ạt mua lại trái phiếu trước hạn: Động thái quản trị rủi ro hay áp lực thanh khoản?

Nhiều ngân hàng đã chi hàng chục ngàn tỷ đồng để mua lại trái phiếu trước hạn trong quý 2/2026, dù phần lớn các lô trái phiếu vẫn còn nhiều năm mới đáo hạn. Động thái này diễn ra trong bối cảnh hoạt động mua lại trái phiếu doanh nghiệp tiếp tục sôi động và áp lực đáo hạn vẫn ở mức cao, đặt ra câu hỏi về mục tiêu phía sau các thương vụ tất toán sớm.

Cuộc đua tất toán nợ trước hạn của các nhà băng

Ở nhóm ngân hàng quốc doanh, Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam (VietinBank, HOSE: CTG) vừa thông báo chốt danh sách trái chủ vào ngày 06/07/2026 để thực hiện mua lại trước hạn toàn bộ lô trái phiếu thứ cấp mã CTG2230T2/01 (CTG123018) có tổng giá trị lưu hành 2,000 tỷ đồng. Theo kế hoạch, VietinBank sẽ thanh toán toàn bộ tiền gốc và lãi cho trái chủ vào ngày 20/07/2026.

Trong nhóm ngân hàng thương mại cổ phần, Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank, HOSE: VPB) là cái tên dẫn đầu về quy mô mua lại trái phiếu. Từ tháng 4 đến tháng 7/2026, Hội đồng quản trị ngân hàng đã liên tiếp phê duyệt phương án mua lại trước hạn 5 lô trái phiếu riêng lẻ gồm VPB12501 (1,000 tỷ đồng), VPB12503 (1,500 tỷ đồng), VPB12505 (2,500 tỷ đồng), VPB12510 (2,000 tỷ đồng) và VPB12511 (1,600 tỷ đồng), với tổng giá trị 8,600 tỷ đồng. Các lô trái phiếu đều có kỳ hạn gốc 3 năm, được phát hành trong năm 2025 với lãi suất coupon dao động từ 5.2-5.3%/năm. Trong đó, ba lô đầu đã hoàn tất thanh toán, còn hai lô còn lại dự kiến được tất toán vào cuối tháng 7/2026.

Tiếp theo là Ngân hàng TMCP Phát triển TPHCM (HDBank, HOSE: HDB) khi đã hoàn tất mua lại trước hạn 100% lô trái phiếu chào bán ra công chúng mã HDB124006 với tổng giá trị 3,000 tỷ đồng vào cuối tháng 3/2026. Đáng chú ý, lô trái phiếu này có kỳ hạn gốc 7 năm nhưng đã được tất toán chỉ sau 2 năm kể từ ngày phát hành.

Ngân hàng TMCP Việt Nam Thương Tín (Vietbank, VBB) cũng tích cực cơ cấu lại nguồn vốn khi đã mua lại trước hạn lượng trái phiếu trị giá hơn 2,286 tỷ đồng thuộc hai lô phát hành ra công chúng năm 2022. Cụ thể, ngân hàng đã hoàn tất tất toán toàn bộ lô VBB123017 với giá trị 1,378 tỷ đồng vào ngày 18/06/2026. Đối với lô VBB124007, Vietbank đã mua lại hơn 908 tỷ đồng, tương đương khoảng 90.8% giá trị lưu hành vào ngày 12/05/2026, phần còn lại tiếp tục lưu hành theo kế hoạch.

Trong khi đó, Ngân hàng TMCP Việt Á (VietABank, UPCoM: VAB) đã hoàn tất mua lại toàn bộ lô trái phiếu phát hành riêng lẻ mã VAB12402 với tổng giá trị 230 tỷ đồng vào ngày 16/04/2026 theo đề nghị của trái chủ. Lô trái phiếu có kỳ hạn gốc 7 năm, áp dụng lãi suất cố định 7.2%/năm trong năm đầu tiên trước khi chuyển sang cơ chế lãi suất thả nổi từ năm thứ hai.

Ngoài các thương vụ mua lại trước hạn nhằm cơ cấu nguồn vốn, Ngân hàng TMCP Quân đội (HOSE: MBB) cũng ghi nhận lượng trái phiếu được mua lại với quy mô lớn trong năm 2026. Đáng chú ý, một phần hoạt động này xuất phát từ việc MB mua lại trước hạn trái phiếu theo yêu cầu của Thanh tra UBCKNN. Theo báo cáo của ngân hàng, từ đầu tháng 3 đến cuối tháng 4/2026, MB đã mua lại trước hạn gần 22.1 triệu trái phiếu, tương ứng gần 6,000 tỷ đồng theo mệnh giá. Trong đó, việc mua lại một số lô trái phiếu được thực hiện để chấp hành Quyết định số 67/QĐ-KPHQ của Thanh tra Ủy ban Chứng khoán Nhà nước ban hành tháng 1/2026 về việc buộc thu hồi trái phiếu đã chào bán đối với một số mã trái phiếu còn lưu hành.  

Có thể thấy hoạt động mua lại trái phiếu trước hạn trong năm 2026 diễn ra ở cả nhóm ngân hàng thương mại Nhà nước và ngân hàng thương mại cổ phần tư nhân.

VPBank đang dẫn đầu với tổng giá trị các lô trái phiếu đã và dự kiến mua lại lên tới 8,600 tỷ đồng, tiếp đến là HDBank với 3,000 tỷ đồng, Vietbank hơn 2,286 tỷ đồng, VietinBank 2,000 tỷ đồng và VietABank 230 tỷ đồng.

Đáng chú ý, phần lớn các lô trái phiếu được mua lại đều chưa đến thời điểm đáo hạn. Trong đó, các lô trái phiếu của VPBank có kỳ hạn gốc 3 năm nhưng được mua lại sau khoảng 1 năm phát hành; các lô của HDBank và VietABank đều có kỳ hạn gốc 7 năm nhưng được tất toán sau khoảng 2 năm; VietinBank thực hiện quyền mua lại sau 3 năm đối với lô trái phiếu thứ cấp có kỳ hạn 10 năm.

Vì sao các ngân hàng đẩy mạnh mua lại trái phiếu trước hạn? 

Hoạt động mua lại trái phiếu trước hạn của các ngân hàng diễn ra trong bối cảnh thị trường trái phiếu doanh nghiệp tiếp tục ghi nhận giá trị mua lại ở mức cao. Theo Bản tin hoạt động thị trường trái phiếu doanh nghiệp tháng 4 và tháng 5/2026 của Hiệp hội Thị trường Trái phiếu Việt Nam (VBMA), các doanh nghiệp đã mua lại trước hạn 16,663 tỷ đồng trái phiếu trong tháng 4/2026, tăng 37.6% so với cùng kỳ năm trước. Sang tháng 5/2026, giá trị mua lại tiếp tục đạt 19,780 tỷ đồng, dù giảm 9% so với cùng kỳ năm 2025.

Trong khi đó, áp lực đáo hạn trái phiếu vẫn ở mức đáng kể. VBMA ước tính giá trị trái phiếu doanh nghiệp đáo hạn trong 7 tháng cuối năm 2026 vào khoảng 141,908 tỷ đồng. Diễn biến này cho thấy hoạt động mua lại trước hạn vẫn là xu hướng đáng chú ý trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp trong năm nay, trong đó nhóm ngân hàng cũng là một trong những nhóm tổ chức phát hành có giá trị mua lại lớn.

Ông Nguyễn Quang Huy – CEO Khoa Tài chính – Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi.

Ông Nguyễn Quang Huy – CEO Khoa Tài chính – Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi cho rằng, cần khẳng định việc mua lại trái phiếu trước hạn là một nghiệp vụ tài chính bình thường trong hoạt động quản trị nguồn vốn của các ngân hàng và được thực hiện khá phổ biến trên các thị trường tài chính phát triển. Do đó, không nên mặc nhiên xem đây là tín hiệu tiêu cực hay phản ánh khó khăn về thanh khoản.

Theo ông Huy, trong bối cảnh hiện nay, thanh khoản của hệ thống ngân hàng nhìn chung vẫn được duy trì ổn định, tăng trưởng huy động vốn tích cực và chính sách tiền tệ tiếp tục được điều hành linh hoạt. Vì vậy, việc nhiều ngân hàng chủ động mua lại trái phiếu trước hạn chủ yếu phản ánh năng lực tài chính được cải thiện cũng như chiến lược tái cơ cấu nguồn vốn theo hướng hiệu quả hơn.

Ông cho biết, nhiều lô trái phiếu được phát hành trong giai đoạn mặt bằng lãi suất ở mức cao. Khi điều kiện thị trường thay đổi, các ngân hàng có xu hướng mua lại những khoản vốn có chi phí lớn để tối ưu chi phí huy động, đồng thời cơ cấu lại kỳ hạn nguồn vốn phù hợp hơn với kế hoạch tăng trưởng tín dụng và quản trị rủi ro.

Ở góc độ rộng hơn, hoạt động này còn thể hiện quá trình nâng cao chất lượng quản trị tài sản – nguồn vốn (ALM), bảo đảm sự cân đối giữa kỳ hạn nguồn vốn và kỳ hạn sử dụng vốn, giảm rủi ro kỳ hạn, rủi ro lãi suất và nâng cao khả năng chống chịu của hệ thống trước những biến động của thị trường.

Theo ông Huy, nguyên nhân cốt lõi khiến nhiều ngân hàng đồng loạt mua lại trái phiếu trước hạn trong năm 2026 không nằm ở áp lực thanh khoản mà xuất phát từ chiến lược tối ưu hóa cơ cấu nguồn vốn và nâng cao hiệu quả quản trị tài chính. Việc mua lại các lô trái phiếu phát hành trong giai đoạn lãi suất cao giúp giảm chi phí huy động, cải thiện hiệu quả kinh doanh và tăng năng lực cạnh tranh trong dài hạn. Đồng thời, các ngân hàng cũng chủ động tái cơ cấu bảng cân đối kế toán, đáp ứng các chuẩn mực quản trị rủi ro và an toàn vốn ngày càng cao.

Đáng chú ý, theo chuyên gia này, mua lại trước hạn và phát hành mới không phải là hai xu hướng đối lập mà là hai công cụ bổ trợ trong chiến lược quản trị nguồn vốn. Việc mua lại tạo dư địa để các ngân hàng xây dựng kế hoạch phát hành mới với kỳ hạn, quy mô và điều kiện phù hợp hơn với nhu cầu sử dụng vốn trong từng giai đoạn.

Về triển vọng thời gian tới, ông Huy nhận định, xu hướng mua lại trái phiếu trước hạn nhiều khả năng vẫn tiếp diễn trong nửa cuối năm 2026 nhưng sẽ diễn ra có chọn lọc và phân hóa theo chiến lược nguồn vốn của từng ngân hàng. Xu hướng này sẽ phụ thuộc vào diễn biến mặt bằng lãi suất, nhu cầu tín dụng của nền kinh tế cũng như chiến lược quản trị nguồn vốn và yêu cầu an toàn vốn của từng tổ chức tín dụng. Theo ông, thị trường sẽ chứng kiến hai xu hướng diễn ra song song là mua lại các lô trái phiếu không còn phù hợp về chi phí hoặc kỳ hạn, đồng thời phát hành các lô trái phiếu mới với cấu trúc hợp lý hơn nhằm đáp ứng nhu cầu vốn trung và dài hạn.

Mai Quốc – Cát Lam

FILI

– 09:00 28/07/2026