Bảo hiểm phi nhân thọ giữ nhịp ổn định
Ngành bảo hiểm đang cho thấy sự phân hóa rõ giữa hai mảng chính. Trong khi bảo hiểm phi nhân thọ duy trì tăng trưởng ổn định, bảo hiểm nhân thọ vẫn cần thêm thời gian để lấy lại đà sau giai đoạn điều chỉnh sản phẩm và siết chặt quy trình bán hàng.
Trong báo cáo ngành mới công bố, Công ty Chứng khoán TP.HCM (HSC) cho biết phí bảo hiểm phi nhân thọ năm 2025 tăng khoảng 10%. Mức tăng này không quá nổi bật nếu đặt cạnh tốc độ mở rộng của nền kinh tế, nhưng cho thấy mảng phi nhân thọ vẫn duy trì được nền hoạt động tương đối chắc.
Điểm cải thiện nằm ở chất lượng khai thác. Sau giai đoạn cạnh tranh mạnh ở một số phân khúc, các doanh nghiệp bảo hiểm đã thận trọng hơn với những sản phẩm có rủi ro bồi thường cao, nhất là bảo hiểm xe cơ giới. Nhờ đó, tỷ lệ kết hợp của toàn ngành tiếp tục giảm, phản ánh hiệu quả hoạt động bảo hiểm có chiều hướng tốt hơn.
Trong cơ cấu sản phẩm, bảo hiểm sức khỏe và tai nạn cá nhân tiếp tục là nhóm duy trì nhịp tăng ổn định. Đây là mảng gắn với nhu cầu bảo vệ sức khỏe, thu nhập và rủi ro cá nhân, nên vẫn có dư địa tăng trưởng khi nhận thức của người dân về bảo hiểm cải thiện.
Ngược lại, bảo hiểm xe cơ giới tăng chậm hơn. Diễn biến này không hẳn chỉ đến từ sức cầu, mà còn phản ánh cách tiếp cận thận trọng hơn của các doanh nghiệp. Thay vì mở rộng doanh thu bằng mọi giá, nhiều đơn vị ưu tiên kiểm soát rủi ro bồi thường và giữ hiệu quả khai thác. Ở mảng bảo hiểm thương mại, phí bảo hiểm vẫn tăng trong năm 2025, nhưng đã có dấu hiệu chậm lại trong quý đầu năm 2026.
Bảo hiểm nhân thọ cần thêm thời gian để lấy lại đà
Nếu phi nhân thọ là mảng giữ nhịp ổn định, bảo hiểm nhân thọ lại đang ở trạng thái thận trọng hơn. Sau cú sốc niềm tin của thị trường trong các năm trước, năm 2025 ghi nhận một số tín hiệu phục hồi. Tuy nhiên, đà hồi phục chưa đủ mạnh để tạo ra bước ngoặt rõ rệt.
Từ quý III/2025, tăng trưởng của mảng nhân thọ chậm lại khi các doanh nghiệp bước vào giai đoạn triển khai sản phẩm mới theo Luật Kinh doanh Bảo hiểm sửa đổi. Đây là thay đổi quan trọng, không chỉ ở thiết kế sản phẩm mà còn ở cách tư vấn, phân phối và tiếp cận khách hàng.
Các sản phẩm mới được thiết kế theo hướng tách bạch hơn giữa phần bảo vệ và phần đầu tư. Những quyền lợi như bệnh hiểm nghèo, tai nạn, nằm viện hay điều trị y tế không còn được gộp theo cách dễ bán như trước, mà được trình bày rõ hơn để khách hàng hiểu mình đang tham gia quyền lợi nào, với chi phí ra sao.
Về dài hạn, sự minh bạch này là cần thiết để khôi phục niềm tin và giúp thị trường phát triển bền vững hơn. Nhưng trong ngắn hạn, quá trình bán hàng trở nên mất nhiều thời gian hơn. Đại lý, nhân viên tư vấn, ngân hàng phân phối và cả khách hàng đều cần một giai đoạn thích nghi.
Kênh bancassurance, từng là động lực tăng trưởng mạnh của bảo hiểm nhân thọ, cũng phải vận hành thận trọng hơn sau giai đoạn chấn chỉnh. Quy trình tư vấn, ghi nhận thông tin và đánh giá nhu cầu khách hàng được siết lại, khiến tốc độ khai thác mới chưa thể phục hồi nhanh.
Vì vậy, áp lực của bảo hiểm nhân thọ hiện nay không chỉ nằm ở nhu cầu thị trường, mà còn nằm ở quá trình điều chỉnh mô hình bán hàng. Khi sản phẩm mới dần quen thuộc hơn với lực lượng tư vấn và khách hàng, mảng này mới có thêm cơ sở để lấy lại nhịp tăng trưởng.
Dư địa dài hạn vẫn còn rộng
Dù ngắn hạn còn những điểm nghẽn, thị trường bảo hiểm Việt Nam vẫn được đánh giá còn dư địa phát triển. Tỷ lệ thâm nhập bảo hiểm còn thấp so với nhiều quốc gia trong khu vực cho thấy ngành vẫn có cơ hội mở rộng khi thu nhập người dân tăng lên, nhận thức tài chính cải thiện và kênh phân phối đa dạng hơn.
Sự tham gia ngày càng rõ của các doanh nghiệp bảo hiểm có liên kết hoặc hậu thuẫn từ ngân hàng cũng có thể tạo thêm chuyển động mới. Ngân hàng có lợi thế về mạng lưới chi nhánh, dữ liệu khách hàng và khả năng tiếp cận nhóm khách hàng cá nhân lớn. Nếu hoạt động phân phối được triển khai thận trọng, minh bạch hơn, đây vẫn có thể là kênh quan trọng để đưa bảo hiểm đến gần hơn với người tiêu dùng.
Câu chuyện của ngành bảo hiểm không chỉ dừng ở doanh thu phí. Khi quy mô thị trường tăng lên, tài sản đầu tư của các doanh nghiệp bảo hiểm cũng mở rộng theo. Đây là đặc điểm khác biệt của ngành: doanh nghiệp thu phí trước, quản lý dòng tiền trong thời gian dài và chi trả quyền lợi trong tương lai.
Trong bối cảnh Việt Nam bước vào chu kỳ đầu tư mới, nhu cầu vốn dài hạn cho hạ tầng, đầu tư công và khu vực doanh nghiệp tiếp tục gia tăng. Nếu ngành bảo hiểm phát triển đủ lớn, dòng vốn từ các doanh nghiệp bảo hiểm có thể tham gia sâu hơn vào thị trường trái phiếu Chính phủ, trái phiếu doanh nghiệp và các công cụ tài chính dài hạn.
Tuy nhiên, để vai trò này rõ nét hơn, thị trường vốn trong nước cũng cần thêm chiều sâu. Hiện danh mục đầu tư của nhiều doanh nghiệp bảo hiểm vẫn nghiêng nhiều về tiền gửi và trái phiếu, trong khi các sản phẩm đầu tư dài hạn còn chưa thật sự đa dạng. Vì vậy, dư địa của ngành sẽ phụ thuộc đồng thời vào tốc độ tăng trưởng bảo hiểm và mức độ phát triển của thị trường vốn.
Lãi suất trở thành điểm tựa cho thu nhập đầu tư
Trong bối cảnh hoạt động khai thác bảo hiểm chưa phục hồi đồng đều, thu nhập đầu tư đang trở thành điểm tựa quan trọng hơn đối với nhiều doanh nghiệp trong ngành. Mặt bằng lãi suất tiền gửi và lợi suất trái phiếu tăng giúp các khoản tiền, trái phiếu đáo hạn có thể được tái đầu tư với mức sinh lời tốt hơn.
Tác động này thường không xuất hiện ngay trong một quý, mà phản ánh dần theo chu kỳ đáo hạn của danh mục. Với các doanh nghiệp có quy mô tài sản tài chính lớn, chỉ một mức cải thiện nhỏ về lợi suất cũng có thể tạo ảnh hưởng đáng kể đến quy mô lợi nhuận.
Nhóm bảo hiểm nhân thọ thường nhạy hơn với biến động lãi suất do đặc thù nắm giữ danh mục đầu tư dài hạn và quy mô lớn. Với BVH, quy mô tài sản đầu tư lớn giúp thu nhập đầu tư tiếp tục là yếu tố đáng chú ý trong triển vọng kinh doanh. Ngoài lợi suất tái đầu tư cao hơn, doanh nghiệp còn có thể giảm bớt áp lực trích lập dự phòng nếu lãi suất kỹ thuật tăng lên.
Ở nhóm phi nhân thọ, tác động của lãi suất cũng hiện diện nhưng mức độ khác nhau theo từng doanh nghiệp. PVI có thể được hỗ trợ bởi thu nhập đầu tư, tỷ lệ giữ lại cải thiện và khả năng hoàn nhập một phần dự phòng đã trích lập trước đó. Với MIG, triển vọng cải thiện đến từ doanh thu tăng tốc và biên lợi nhuận mảng bảo hiểm tốt hơn, dù kết quả từng kỳ vẫn có thể chịu ảnh hưởng bởi biến động danh mục đầu tư.
Dù vậy, lãi suất tăng không phải yếu tố tích cực một chiều. Nếu mặt bằng lãi suất tăng quá mạnh, sức cầu tiêu dùng và tâm lý tham gia bảo hiểm có thể bị ảnh hưởng. Khi đó, lợi ích từ thu nhập đầu tư có thể bị bù trừ một phần bởi áp lực lên tăng trưởng phí bảo hiểm.
Mỗi doanh nghiệp có một điểm tựa riêng
Sự phục hồi của ngành bảo hiểm nhiều khả năng sẽ không diễn ra đồng đều giữa các doanh nghiệp. Khác biệt về cơ cấu hoạt động, quy mô danh mục đầu tư và mức độ phụ thuộc vào từng phân khúc bảo hiểm sẽ khiến triển vọng kinh doanh của mỗi doanh nghiệp có những điểm nhấn riêng.
Với BVH, điểm đáng chú ý nằm ở quy mô tài sản đầu tư lớn và sự hiện diện đồng thời ở cả bảo hiểm nhân thọ lẫn phi nhân thọ. Trong bối cảnh lãi suất tăng, thu nhập từ đầu tư có thể tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong kết quả kinh doanh. Tuy nhiên, mảng nhân thọ vẫn cần thêm thời gian để thích nghi với sản phẩm mới và cải thiện trở lại hoạt động khai thác mới.
PVI có nền tảng chính ở bảo hiểm phi nhân thọ, đặc biệt là các sản phẩm thương mại, công nghiệp và năng lượng. Triển vọng của doanh nghiệp này gắn với khả năng kiểm soát tỷ lệ bồi thường, nâng tỷ lệ giữ lại và duy trì hiệu quả khai thác trong bối cảnh cạnh tranh trên thị trường vẫn còn lớn.
Trong khi đó, MIG được kỳ vọng cải thiện nhờ tăng trưởng doanh thu và biên lợi nhuận mảng bảo hiểm tốt hơn. Dù vậy, triển vọng phục hồi mạnh vẫn cần thêm thời gian kiểm chứng qua kết quả kinh doanh các kỳ tới, nhất là khi biến động danh mục đầu tư có thể ảnh hưởng đến lợi nhuận từng giai đoạn.
Nguồn: https://kinhtechungkhoan.vn/nganh-bao-hiem-du-dia-con-rong-trien-vong-phan-hoa-1451321.html
