Tại phiên thảo luận “Nguồn vốn cho doanh nghiệp tư nhân: Điểm nghẽn lớn nhất nằm ở đâu?” trong khuôn khổ hội thảo “Kinh tế tư nhân trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc” do Tạp chí điện tử Kinh tế Chứng khoán Việt Nam và Hệ sinh thái truyền thông tài chính Người Quan Sát tổ chức ngày 6/5, các chuyên gia, lãnh đạo doanh nghiệp và đại diện tổ chức tài chính đã tập trung phân tích những điểm nghẽn lớn của thị trường vốn Việt Nam.
Nội dung thảo luận xoay quanh khung pháp lý của Luật Chứng khoán, cấu trúc nhà đầu tư, thị trường trái phiếu doanh nghiệp cũng như khả năng tiếp cận các nguồn vốn quốc tế.
Luật Chứng khoán cần có cơ chế riêng cho doanh nghiệp công nghệ
Một trong những vấn đề được các đại biểu đặc biệt quan tâm là việc Luật Chứng khoán 2019 (sửa đổi năm 2024) chưa theo kịp sự phát triển của doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp công nghệ. Trong khi đó, kinh nghiệm quốc tế cho thấy nhiều doanh nghiệp như Amazon hay Tesla có thể chấp nhận thua lỗ kéo dài nhưng vẫn huy động vốn hiệu quả thông qua thị trường chứng khoán.
Từ thực tế này, câu hỏi được đặt ra là lần sửa đổi luật sắp tới cần tập trung vào những nội dung nào và doanh nghiệp cũng như các công ty chứng khoán đang kỳ vọng điều gì từ những thay đổi đó.
Theo TS. Nguyễn Đức Kiên – Chuyên gia kinh tế, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, việc sửa luật nhiều lần là điều bình thường trong bối cảnh thị trường và nhận thức luôn thay đổi.
Tuy nhiên, điểm cốt lõi của lần sửa đổi tới cần là xây dựng khung pháp lý theo hướng phân loại doanh nghiệp thay vì áp dụng một tiêu chuẩn chung cho mọi mô hình hoạt động.
“Doanh nghiệp công nghệ có đặc thù rất khác so với doanh nghiệp thương mại hay sản xuất truyền thống, nên cần cơ chế riêng về điều kiện niêm yết, huy động vốn và đánh giá hiệu quả. Nếu không thay đổi theo hướng này, sẽ rất khó để thị trường chứng khoán thực sự trở thành kênh huy động vốn cho các mô hình kinh doanh mới”, ông Kiên nhấn mạnh.
Ông cũng cho biết dự thảo đầu tiên sửa đổi Luật Chứng khoán dự kiến sẽ hoàn thiện trong tuần tới để lấy ý kiến rộng rãi.
Ở góc độ thị trường, ông Nguyễn Đức Thông – Tổng Giám đốc SSI cho rằng vẫn còn nhiều điểm nghẽn cần được tháo gỡ để thị trường chứng khoán Việt Nam có thể tiệm cận chuẩn thị trường mới nổi.
Theo ông Thông, vấn đề đầu tiên là câu chuyện “hàng hóa” trên thị trường. Nhu cầu từ nhà đầu tư, đặc biệt là khối ngoại, là có thật, nhưng nguồn cung doanh nghiệp niêm yết chất lượng vẫn còn hạn chế.
Thực tế, nhiều quỹ đầu tư quốc tế mong muốn rót vốn vào các doanh nghiệp ngoài lĩnh vực bất động sản và tài chính, song lựa chọn trên thị trường Việt Nam hiện chưa nhiều.
Dù hiện có khoảng 1.600 doanh nghiệp niêm yết, nhưng vốn hóa của các doanh nghiệp ngoài hai nhóm bất động sản và tài chính chỉ chiếm khoảng 40%. Trong khi đó, số lượng doanh nghiệp thuộc nhóm này lại chiếm tỷ trọng lớn, cho thấy sự mất cân đối trong cấu trúc thị trường.
Từ thực tế này, ông Thông cho rằng cần có cơ chế khuyến khích và hỗ trợ các doanh nghiệp sản xuất, đặc biệt là doanh nghiệp công nghệ, niêm yết thuận lợi hơn nhằm gia tăng chất lượng hàng hóa cho thị trường.
Điểm nghẽn tiếp theo là cấu trúc nhà đầu tư. Hiện khoảng 90% giao dịch trên thị trường đến từ nhà đầu tư cá nhân, khiến thị trường dễ chịu tác động bởi tâm lý ngắn hạn. Do đó, theo lãnh đạo SSI, cần thúc đẩy phát triển nhà đầu tư tổ chức, đặc biệt là các quỹ đầu tư và quỹ hưu trí.
Tại nhiều thị trường phát triển, các quỹ hưu trí đóng vai trò là nguồn vốn dài hạn quan trọng. Trong khi đó, tại Việt Nam, khung pháp lý cho loại hình này vẫn chưa thực sự rõ ràng.
Vì vậy, kỳ vọng trong lần sửa đổi luật tới đây là sẽ tạo điều kiện hình thành và phát triển các quỹ quy mô lớn, góp phần ổn định và nâng cao chất lượng dòng vốn trên thị trường.
Doanh nghiệp tư nhân muốn vay vốn phải minh bạch tài chính
Liên quan đến khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp nhỏ và vừa, đặc biệt là tín dụng ngân hàng, ông Trần Hoài Nam – Phó Tổng Giám đốc Thường trực HDBank cho rằng yếu tố cốt lõi vẫn là minh bạch tài chính và có chiến lược kinh doanh rõ ràng.
“Đây là điều kiện tiên quyết để ngân hàng có thể thẩm định và cấp vốn. Thực tế, nhiều doanh nghiệp chưa có hệ thống báo cáo đầy đủ, khiến việc tiếp cận tín dụng gặp khó dù nhu cầu vốn là rất lớn”, ông Nam cho biết.
Bên cạnh đó, theo ông Nam, doanh nghiệp nên tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng, chuỗi giá trị để tăng tính kết nối và nâng khả năng được cấp tín dụng. Khi có dòng tiền rõ ràng từ hợp đồng hoặc đối tác, ngân hàng có thể xem xét tài trợ dựa trên dòng tiền thay vì chỉ dựa vào tài sản đảm bảo.
Trong trường hợp chưa đáp ứng được hai yếu tố trên, tài sản đảm bảo vẫn là điều kiện cần thiết. Tuy nhiên, về dài hạn, doanh nghiệp cần xây dựng lộ trình phát triển phù hợp với năng lực tài chính, tránh mở rộng quá nhanh dẫn đến rủi ro.
Về phía ngân hàng, ông Nam cho rằng vai trò không chỉ dừng ở việc cung cấp vốn mà còn là tư vấn, đồng hành cùng doanh nghiệp để tiếp cận vốn một cách bền vững. Mục tiêu là vừa hỗ trợ tăng trưởng, vừa đảm bảo an toàn cho cả doanh nghiệp và hệ thống tài chính.
Nguồn: https://kinhtechungkhoan.vn/nguon-von-cho-doanh-nghiep-tu-nhan-diem-nghen-nam-o-dau-1445212.html
