“Ba cổ phiếu nên mua lúc này với số tiền 200 triệu đồng” là câu lệnh Minh Hoàng (32 tuổi) gõ vào ChatGPT hồi đầu năm, khi vừa nhận khoản thưởng Tết. Sau nhiều lượt hỏi đáp để nền tảng này hiểu nhu cầu và khẩu vị rủi ro, anh nhận về ba mã thuộc nhóm ngân hàng, công nghệ thông tin và chứng khoán như mong đợi.

ChatGPT gợi ý chia nhỏ các đợt giải ngân, canh thị trường giá xuống, đặt sẵn ngưỡng chốt lời và cắt lỗ. Mỗi câu trả lời, nền tảng này đều nhấn mạnh đó không phải lời mời chào đầu tư có cam kết lợi nhuận, nhưng Hoàng không bận tâm. Anh dồn tiền mua tất cả trong một lần. Hơn một tháng sau, cả ba có lãi.

Từ đó, anh xem nền tảng này như môi giới chuyên nghiệp và liên tục nhờ “phím hàng”. Tuy nhiên, vài tháng gần đây, những mã bluechip được giới thiệu có định giá hợp lý và kỳ vọng lợi nhuận tốt giảm liên tục. Danh mục của Hoàng chìm trong sắc đỏ, có mã lỗ tới 48%.

“Mấy tuần rồi chán ngán tới mức không kiểm tra danh mục, bởi mỗi lần lại thấy vốn âm nhiều hơn”, Hoàng nói.

Mất niềm tin vào môi giới chứng khoán sau một lần hô hào bắt đáy trong “room VIP”, bà Hạnh, 45 tuổi ở TP HCM, cũng tìm đến AI để nhờ giải vây cho danh mục đang lỗ hơn 150 triệu đồng.

Bà dành cả buổi kể cho Gemini tường tận thói quen đầu tư chứng khoán đến tình hình tài chính cá nhân. Câu trả lời bà nhận được không khác gì lời khuyên của một chuyên gia tài chính, có đầy đủ ưu nhược điểm cho từng giải pháp. Những từ lóng dân dã của giới đầu tư chứng khoán như gồng lỗ, về bờ… xuất hiện thường xuyên, cho bà cảm giác đang trao đổi với môi giới thật.

“Tôi hỏi một câu nhưng Gemini cho 2-3 phương án, trong mỗi phương án lại cặn kẽ từng bước hành động”, bà Hạnh nhớ lại.

Bà lần lượt bán bớt những mã lỗ đậm như gợi ý, tái cơ cấu danh mục sang cổ phiếu của những doanh nghiệp “có nền tảng tài chính vững chắc và dòng tiền kinh doanh ổn định”. Những mã khác, bà bình quân giá mỗi khi lao dốc.

Tuy nhiên, sau hơn nửa năm đi theo AI, tài khoản của người phụ nữ này vẫn không khá hơn. Từ kỳ vọng gỡ vốn, bà chịu thêm nhiều khoản lỗ vì vào sai điểm mua.

Những trường hợp như Hoàng hay bà Hạnh không hiếm. Trong các hội nhóm đầu tư chứng khoán, ngoài số ít có lãi, phần đông còn lại cho biết từng “ngậm trái đắng” khi mua bán cổ phiếu theo lời AI.

“Nhiều nhà đầu tư đang có khuynh hướng tin tưởng tuyệt đối thay vì xem AI là công cụ hỗ trợ”, ông Trương Quang Bình – Giám đốc Nghiên cứu và Phân tích, Khối Khách hàng cá nhân của Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam (YSVN), nói với VnExpress.

Ông Bình cho rằng không thể phủ nhận AI giúp tổng hợp thông tin nhanh chóng, nhưng việc thiếu kiến thức sử dụng AI lẫn đầu tư chứng khoán khiến người dùng khó nhận ra công cụ này làm được gì và không làm được gì.

Sức thuyết phục của AI nằm ở cách trả lời mạch lạc, đa dạng phương án và sử dụng đúng ngôn ngữ của giới đầu tư. Ngược lại, các nền tảng vẫn có nhiều hạn chế. AI không thể dự phóng triển vọng của doanh nghiệp hay ước tính dòng tiền tương lai, trong khi giá trị của cổ phiếu chính là chiết khấu dòng tiền tương lai. AI cũng không hiểu được vị thế và mức độ chấp nhận rủi ro của nhà đầu tư. Khi thiếu dữ liệu, chúng có thể tự suy diễn để kết luận và nhà đầu tư thường rất khó nhận ra.

Theo ông Bình, trong chứng khoán, AI giải quyết hiệu quả bài toán tổng hợp khối lượng dữ liệu lớn trong vài giây. Tuy nhiên, chuyên viên tư vấn mới là người bảo đảm tính tin cậy do hiểu bối cảnh thị trường và mức độ chịu đựng rủi ro của từng khách hàng.

Nhà đầu tư theo dõi bảng giá chứng khoán tại một sàn giao dịch ở TP HCM, tháng 4/2026. Ảnh: Quỳnh Trần

Tiếp cận dữ liệu chuẩn là rào cản lớn nhất khi sử dụng AI để ra quyết định đầu tư, theo các công ty chứng khoán.

Ông Lý Hùng Sơn, Trưởng phòng Phát triển phần mềm, Khối Công nghệ thông tin của Công ty Chứng khoán SSI, cho rằng các chatbot đa năng không phải lúc nào cũng tiếp cận được dữ liệu thị trường chính xác và mới nhất. Câu trả lời do đó có thể nghe rất thuyết phục, nhưng chưa chắc phản ánh đúng diễn biến thực tế.

Lãnh đạo một công ty chứng khoán tại TP HCM cho biết mua và triển khai một mô hình AI chỉ mất vài tuần, nhưng xây dựng nền tảng dữ liệu đủ chuẩn hóa và tin cậy để AI vận hành có thể kéo dài 2-3 năm. Vì vậy, dù đã có nhiều bước tiến, việc ứng dụng AI trong lĩnh vực này vẫn ở mức tương đối cơ bản. Khi nhà đầu tư hỏi chatbot AI nên giao dịch thế nào, câu trả lời thường là các mẫu tư vấn có sẵn như kết quả kinh doanh của công ty đang ra sao, cổ phiếu giao dịch cao hay thấp hơn mức trung bình bao nhiêu phiên…

“Biến động và triển vọng của doanh nghiệp phụ thuộc rất nhiều biến số mà AI khó có thể tổng hợp, hoặc nhiều trường hợp sẽ không đủ dữ liệu để phân tích”, vị này nói.

Các công ty chứng khoán đang ứng dụng AI theo hai hướng, gồm trợ lý ảo để hỗ trợ môi giới chăm sóc khách hàng và sản xuất bản tin, báo cáo cho khách hàng. Gần đây, một số đơn vị chạy đua phát triển Model Context Protocol (MCP) để nhà đầu tư kết nối nền tảng AI với nguồn dữ liệu cụ thể, thay vì tổng hợp từ các nguồn rải rác trên internet. Các nền tảng như ChatGPT, Claude hay Gemini nhờ đó có thể truy xuất dữ liệu thị trường trực tiếp từ hệ thống của công ty chứng khoán. Khi truy vấn, nhà đầu tư sẽ biết rõ thông tin đến từ đâu và được cập nhật vào thời điểm nào.

Việc để AI tham gia sâu hơn vào giao dịch cũng đặt ra bài toán về an ninh mạng, bảo mật dữ liệu và quản trị rủi ro. Bộ Tài chính đang đề nghị thử nghiệm có kiểm soát ứng dụng AI trong đầu tư trong vòng 5 năm. Nếu được thông qua, công ty chứng khoán và công ty quản lý quỹ đủ điều kiện mới được cung cấp giải pháp thuật toán để khách hàng tự thiết kế nguyên tắc đầu tư cho AI đặt, chỉnh sửa lệnh và cơ cấu danh mục.

Với nhà đầu tư cá nhân, chuyên gia cho rằng vấn đề không nằm ở việc có dùng AI hay không, mà ở cách dùng. Ông Lý Hùng Sơn khuyến nghị nhà đầu tư nên xem AI là công cụ tham khảo và phân tích, không phải lời khuyên mua bán.

Thay vì chỉ hỏi mua mã nào, nhà đầu tư nên dùng AI để tổng hợp thông tin, đối chiếu định giá và nhận diện rủi ro, đồng thời kiểm tra nguồn và thời điểm cập nhật của dữ liệu, ưu tiên các công cụ kết nối với nguồn chính thống. Ông cũng lưu ý nhà đầu tư không cung cấp mật khẩu, OTP, số tài khoản hay thông tin cá nhân cho chatbot.

“AI có thể giúp nhà đầu tư nhìn rõ hơn và phân tích nhanh hơn, nhưng quyết định cuối cùng vẫn thuộc về chính họ, ông Sơn đúc kết.