Trong một quán cà phê nhỏ ở TP.HCM, PGS. Nguyễn Đức Minh mở điện thoại và cho xem một đoạn video ngắn trên TikTok. Chỉ vài giây sau, video tiếp theo tự động xuất hiện, rồi tiếp tục thêm nhiều video khác nối tiếp nhau không ngừng. Theo ông, đó chính là cách rất nhiều trẻ em đang lớn lên mỗi ngày trong thời đại số
Là đồng sáng lập ứng dụng FamilyMate, PGS. Nguyễn Đức Minh cho rằng điều đáng lo nhất hiện nay không chỉ nằm ở việc trẻ sử dụng Internet quá nhiều, mà còn ở khoảng cách ngày càng lớn giữa cha mẹ và con cái khi các thiết bị điện tử dần thay thế những cuộc trò chuyện trong gia đình. Chính từ nỗi trăn trở đó, ông cùng cộng sự bắt đầu xây dựng FamilyMate – nền tảng ứng dụng AI với mong muốn trở thành “người bạn đồng hành” của mỗi gia đình hiện đại.
Khi mạng xã hội dần thay thế những cuộc trò chuyện trong gia đình
Theo nhiều nghiên cứu gần đây, trẻ em từ 5–15 tuổi hiện dành hơn 90 phút mỗi ngày cho các nền tảng video ngắn như TikTok hay YouTube Shorts. Những video chỉ kéo dài vài chục giây nhưng liên tục kích thích não bộ tiết ra dopamine, khiến trẻ dễ phụ thuộc vào cảm giác giải trí tức thời, khó kiểm soát thời gian và dần mất kết nối với thế giới thực. Với nhiều phụ huynh bận rộn, điện thoại hay máy tính bảng đôi khi vô tình trở thành “người giữ trẻ” bất đắc dĩ trong gia đình.
Là người có nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực giáo dục, PGS. Nguyễn Đức Minh từng chứng kiến không ít học sinh rơi vào trạng thái mất phương hướng vì thiếu sự đồng hành từ gia đình. Có em chọn sai ngành học rồi chán nản, bỏ học giữa chừng. Có em nghiện game, thu mình trong không gian mạng mà cha mẹ không hề nhận ra những thay đổi tâm lý.
Theo ông Minh, nhiều vấn đề của trẻ hiện nay bắt nguồn từ việc cha mẹ và con cái không còn thật sự hiểu nhau. “Tôi tin rằng nếu cha mẹ hiểu con hơn, kết nối với con sớm hơn thì nhiều bi kịch có thể được ngăn lại”, ông chia sẻ. Chính những quan sát ấy đã trở thành động lực để ông cùng cộng sự bắt đầu hành trình phát triển FamilyMate.
Ban đầu, nhóm phát triển chỉ muốn tạo ra công cụ giúp cha mẹ quản lý thời gian sử dụng điện thoại của trẻ. Tuy nhiên, càng nghiên cứu, PGS. Nguyễn Đức Minh càng nhận ra việc khóa máy hay cấm đoán quá cứng nhắc chỉ khiến trẻ phản ứng mạnh hơn và khoảng cách giữa các thành viên trong gia đình ngày càng lớn. Vì vậy, FamilyMate được xây dựng theo hướng mềm mại và mang tính đồng hành nhiều hơn kiểm soát.
Khác với nhiều ứng dụng parental control truyền thống, FamilyMate không hoạt động theo kiểu “hết giờ là khóa máy”. Thay vào đó, nền tảng này phát triển Guardian AI – hệ thống trí tuệ nhân tạo đóng vai trò như “người bạn bảo vệ” trong gia đình. Ví dụ, khi thời gian sử dụng thiết bị sắp kết thúc, ứng dụng sẽ chủ động báo trước cho trẻ khoảng 5 phút để các em có thời gian hoàn thành video đang xem hoặc lưu tiến trình trò chơi. Nếu muốn sử dụng thêm thời gian, trẻ có thể gửi yêu cầu trực tiếp tới điện thoại của cha mẹ kèm theo lý do cụ thể.
Theo ông Minh, cơ chế này giúp việc sử dụng điện thoại trở thành một cuộc đối thoại thay vì mệnh lệnh áp đặt. “Điều quan trọng nhất là trẻ học được tính tự giác và khả năng trình bày quan điểm, còn cha mẹ thì hiểu con hơn”, ông nói.
Không chỉ quản lý thời gian, Guardian AI còn sử dụng thuật toán học máy để phân tích thói quen sử dụng thiết bị, nhận diện xu hướng cảm xúc và gửi cảnh báo nếu phát hiện dấu hiệu bất thường. Theo nhóm sáng lập, mục tiêu cuối cùng không phải là cấm trẻ sử dụng công nghệ, mà là giúp trẻ hình thành thói quen sử dụng thiết bị điện tử một cách lành mạnh hơn.
Khởi nghiệp công nghệ từ nền tảng giáo dục
FamilyMate được nhóm sáng lập bắt đầu lên ý tưởng từ tháng 10/2024 và chính thức ra mắt vào tháng 5/2025. Hiện ứng dụng đã đạt khoảng 5.000 người dùng với nhiều phản hồi tích cực từ phụ huynh. Tuy nhiên, theo PGS. Nguyễn Đức Minh, Việt Nam chỉ là bước khởi đầu của một hành trình lớn hơn. Nhóm phát triển đặt mục tiêu mở rộng sang thị trường Bắc Mỹ trong nửa cuối năm 2025 và hướng tới quy mô toàn cầu trong tương lai.
Theo MarketsandMarkets, thị trường phần mềm parental control toàn cầu được định giá khoảng 2,2 tỷ USD năm 2023 và dự kiến vượt 4 tỷ USD vào năm 2028. Đây được xem là một trong những lĩnh vực giàu tiềm năng nhất trong mảng edtech và công nghệ gia đình. Dù vậy, đội ngũ FamilyMate vẫn lựa chọn chiến lược “chậm mà chắc”.
Theo ông Minh, AI trong lĩnh vực tâm lý và giáo dục không thể học chung cho mọi quốc gia vì mỗi thị trường có hành vi, văn hóa và cách giáo dục con cái khác nhau. Chính vì vậy, startup này ưu tiên xây dựng dữ liệu và điều chỉnh AI theo từng nhóm người dùng thay vì mở rộng ồ ạt.
Một điểm đáng chú ý là FamilyMate không cung cấp miễn phí như nhiều ứng dụng công nghệ khác. Hiện nền tảng này có giá khoảng 799.000 đồng mỗi năm. Theo PGS. Nguyễn Đức Minh, mức phí này không nhằm tối đa hóa lợi nhuận mà để tạo sự cam kết từ phía phụ huynh. Ông cho rằng tâm lý phổ biến hiện nay là những gì miễn phí thường dễ bị bỏ quên.
Nhiều gia đình cài ứng dụng học tập cho con nhưng lại không thực sự đồng hành trong quá trình sử dụng. Vì vậy, FamilyMate muốn nhấn mạnh rằng công nghệ chỉ đóng vai trò hỗ trợ, còn việc giáo dục và kết nối vẫn phải bắt đầu từ cha mẹ.
“Không một ứng dụng nào có thể thay thế cha mẹ trên hành trình phát triển của một đứa trẻ”, ông Minh khẳng định. Theo ông, nếu cha mẹ chỉ giao toàn bộ trách nhiệm cho công nghệ, mọi giải pháp đều khó đạt hiệu quả như mong muốn. Điều quan trọng nhất vẫn là sự hiện diện, lắng nghe và đồng hành của gia đình trong quá trình trưởng thành của trẻ.
Trong tương lai, FamilyMate dự kiến mở rộng thêm nhiều tính năng như AI tư vấn tâm lý cho phụ huynh và trẻ em, AI hỗ trợ học tập hay AI phân tích hành vi để gợi ý định hướng nghề nghiệp. Đội ngũ startup cũng đang chuẩn bị kế hoạch gọi vốn pre-seed và đặt mục tiêu đạt 10.000 người dùng vào cuối năm nay. Nhưng với PGS. Nguyễn Đức Minh, điều quan trọng nhất không nằm ở tốc độ tăng trưởng hay doanh thu. Điều ông mong muốn là FamilyMate có thể trở thành chiếc cầu nối giúp các gia đình tìm lại những cuộc trò chuyện và sự kết nối đã dần bị màn hình điện thoại thay thế.
“Chúng tôi không chống lại công nghệ. Chúng tôi chỉ muốn công nghệ giúp cha mẹ và con cái hiểu nhau hơn”, ông nói. Từ nỗi trăn trở của một người làm giáo dục, PGS. Nguyễn Đức Minh đang cùng cộng sự xây dựng một startup AI mang màu sắc rất khác: không tạo thêm sự phụ thuộc vào màn hình, mà hướng tới việc giúp con người gần nhau hơn trong thời đại số.
Nguồn: https://kinhtechungkhoan.vn/pgs-nguyen-duc-minh-founder-familymate-nguoi-xay-ung-dung-ai-giup-cha-me-keo-con-ra-khoi-man-hinh-1448339.html
