Phát biểu tại Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2026 – Summer Summit, ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) cho rằng thị trường chứng khoán Việt Nam đang đứng trước thời điểm có ý nghĩa quan trọng, trong bối cảnh Chính phủ đặt mục tiêu đưa nền kinh tế bước vào giai đoạn phát triển mới với tốc độ tăng trưởng cao và bền vững.
Thanh khoản cao nhưng thị trường chứng khoán cần chiều sâu
Theo lãnh đạo UBCKNN, thị trường chứng khoán hiện không còn chỉ là một kênh tài chính đơn thuần, mà đã trở thành “huyết mạch” phân bổ nguồn lực cho nền kinh tế. Sau 26 năm phát triển, quy mô thị trường cổ phiếu đã đạt khoảng 80% GDP. Nếu tính cả thị trường trái phiếu Chính phủ, trái phiếu doanh nghiệp và trái phiếu riêng lẻ, tổng quy mô thị trường vốn đạt khoảng 120% GDP.
Không chỉ tăng về quy mô, thị trường cũng ghi nhận sự mở rộng mạnh về thanh khoản và cơ sở nhà đầu tư. Việt Nam hiện là một trong những thị trường năng động tại Đông Nam Á, với giá trị giao dịch bình quân hằng ngày đạt hơn 1 tỷ USD, tương đương các thị trường như Singapore và Thái Lan.
Số lượng tài khoản nhà đầu tư đạt khoảng 13 triệu, vượt xa mục tiêu 10 triệu tài khoản vào năm 2025 từng được đặt ra trong đề án tái cấu trúc thị trường.
Những con số này cho thấy thị trường chứng khoán Việt Nam đã đi qua giai đoạn phát triển về lượng. Tuy nhiên, sau cột mốc nâng hạng, yêu cầu đặt ra không chỉ là mở rộng quy mô, mà là nâng chất lượng vận hành, tăng tính minh bạch, đa dạng hóa sản phẩm và phát triển nhà đầu tư tổ chức.
Bước sang năm 2026, dù kinh tế thế giới còn nhiều biến động, thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn duy trì đà tăng trưởng. Thanh khoản tháng 5/2026 đạt bình quân 26.790 tỷ đồng/phiên. Tính từ đầu năm, giá trị giao dịch bình quân đạt khoảng 31.000 tỷ đồng/phiên, tăng 7,5% so với năm trước.
Thanh khoản cao là một lợi thế lớn, bởi đây là yếu tố quan trọng giúp thị trường hấp dẫn hơn trong mắt nhà đầu tư trong và ngoài nước. Tuy nhiên, thanh khoản cao chưa đồng nghĩa với thị trường đã có chiều sâu. Một thị trường phát triển bền vững cần cơ cấu nhà đầu tư cân bằng hơn, tỷ trọng nhà đầu tư tổ chức lớn hơn và dòng vốn dài hạn đóng vai trò rõ hơn.
Đây là lý do cơ quan quản lý nhấn mạnh yêu cầu phát triển nhà đầu tư tổ chức, bao gồm quỹ hưu trí, quỹ mở và các quỹ đầu tư dài hạn. Khi thị trường phụ thuộc quá nhiều vào nhà đầu tư cá nhân, biến động ngắn hạn dễ bị khuếch đại bởi tâm lý đám đông. Ngược lại, sự tham gia mạnh hơn của các quỹ đầu tư dài hạn có thể giúp thị trường ổn định hơn, tăng khả năng định giá theo nền tảng doanh nghiệp thay vì chỉ theo dao động ngắn hạn của dòng tiền.
Theo lãnh đạo UBCKNN, việc sửa đổi Thông tư 98 và ban hành Thông tư 136 là một phần trong nỗ lực mở rộng các loại hình quỹ, trong đó có quỹ bất động sản, quỹ thị trường tiền tệ và các sản phẩm đầu tư mới. Đây không chỉ là vấn đề kỹ thuật, mà là bước đi cần thiết để hình thành lớp nhà đầu tư tổ chức đủ lớn cho giai đoạn sau nâng hạng.
Sau nâng hạng, bài toán lớn là đáp ứng những tiêu chuẩn cao hơn
Một trong những điểm đáng chú ý được lãnh đạo UBCKNN nhấn mạnh là lộ trình nâng hạng thị trường. Sau khi được FTSE Russell nâng hạng vào năm 2025, Việt Nam tiếp tục đặt mục tiêu cải thiện hạ tầng, cơ chế giao dịch và tiêu chuẩn vận hành để hướng tới việc được đưa vào các bộ chỉ số lớn hơn.
“Điều này cho thấy nâng hạng không phải là điểm kết thúc. Ngược lại, đây mới là bước mở đầu của một quá trình cạnh tranh khắt khe hơn khi thị trường phải đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về thanh toán, bù trừ, sở hữu nước ngoài, minh bạch thông tin, khả năng tiếp cận của nhà đầu tư quốc tế và chất lượng hàng hóa niêm yết”, ông Bùi Hoàng Hải cho biết.
Trong đó, việc đưa hệ thống đối tác bù trừ trung tâm, tức CCP vào vận hành vào cuối năm 2026 hoặc đầu năm 2027 được xem là nhiệm vụ quan trọng. CCP là cấu phần hạ tầng then chốt giúp giảm rủi ro thanh toán, nâng chuẩn vận hành và tạo điều kiện để các tổ chức xếp hạng như MSCI xem xét Việt Nam ở cấp độ thị trường mới nổi.
Nói cách khác, nếu FTSE là một cột mốc quan trọng về nhận diện thị trường, thì MSCI và các chỉ số lớn hơn sẽ là bài kiểm tra về chất lượng vận hành thực sự. Để vượt qua bài kiểm tra này, thị trường cần nhiều hơn một câu chuyện tăng điểm hay thanh khoản cao; điều quan trọng là hạ tầng, cơ chế và chuẩn mực phải đủ gần với thông lệ quốc tế.
Một thị trường muốn hút vốn dài hạn không chỉ cần thanh khoản và hạ tầng, mà còn cần hàng hóa đủ hấp dẫn. Đây là lý do phát triển nguồn cung được đặt thành một nhóm giải pháp trọng tâm.
Ở phía cung, cơ quan quản lý định hướng đẩy mạnh cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước gắn với niêm yết. Điều này có ý nghĩa quan trọng, bởi nhiều doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp có vốn nhà nước vẫn nắm giữ các tài sản lớn, hoạt động trong các lĩnh vực then chốt của nền kinh tế.
Nếu quá trình cổ phần hóa, thoái vốn và niêm yết được thúc đẩy đúng nhịp, thị trường sẽ có thêm các doanh nghiệp quy mô lớn, giúp tăng chiều sâu và cải thiện sức hấp dẫn với dòng vốn ngoại.
Bên cạnh đó, việc khuyến khích các doanh nghiệp FDI lớn IPO và niêm yết cũng là một hướng đi đáng chú ý. Trong nhiều năm, khối FDI đóng góp lớn cho xuất khẩu và tăng trưởng kinh tế Việt Nam, nhưng sự hiện diện của nhóm này trên sàn chứng khoán còn hạn chế.
Nếu có thêm các doanh nghiệp FDI chất lượng lên sàn, thị trường không chỉ mở rộng quy mô mà còn phản ánh đầy đủ hơn cấu trúc của nền kinh tế.
Thị trường trái phiếu cũng được định hướng phát triển theo hướng chuyên nghiệp hơn. Sau giai đoạn biến động mạnh, việc khôi phục niềm tin với thị trường trái phiếu doanh nghiệp là điều kiện quan trọng để thị trường vốn vận hành cân bằng hơn, giảm phụ thuộc quá mức vào tín dụng ngân hàng.
KRX, sản phẩm mới và câu chuyện thị trường hiện đại
Một điểm nhấn khác là việc vận hành hệ thống KRX. Đây được xem là nền tảng công nghệ quan trọng để triển khai các sản phẩm và dịch vụ mới trên thị trường chứng khoán.
Khi hệ thống giao dịch được nâng cấp, thị trường có điều kiện triển khai thêm các sản phẩm phức tạp hơn, đa dạng hóa chỉ số và cải thiện năng lực xử lý giao dịch. Theo định hướng được nêu tại hội nghị, thị trường sẽ tiếp tục đa dạng hóa các bộ chỉ số, trong đó có VN-Flex dự kiến triển khai từ tháng 9/2026.
Sự xuất hiện của các chỉ số mới không chỉ phục vụ nhu cầu tham chiếu, mà còn tạo nền tảng cho các sản phẩm quỹ ETF, phái sinh và chiến lược đầu tư mới. Đây là cách các thị trường phát triển nâng cấp cấu trúc sản phẩm giúp dòng vốn có thêm công cụ phân bổ và phòng ngừa rủi ro.
Bên cạnh thị trường chứng khoán truyền thống, các thị trường mới cũng được nhắc đến như một phần của định hướng phát triển. Thị trường tín chỉ carbon dự kiến triển khai trong tháng 6/2026. Cơ quan quản lý cũng đang xây dựng thị trường giao dịch cổ phiếu cho doanh nghiệp đổi mới sáng tạo và startup, nhằm mở thêm kênh huy động vốn cho các doanh nghiệp tăng trưởng cao.
Đối với thị trường tài sản mã hóa, phó Chủ tịch UBCKNN cho biết đã có bước chấp thuận ban đầu cho 5 tổ chức đầu tư vào hạ tầng công nghệ. Thị trường này dự kiến chính thức triển khai sau khi hoàn thiện nền tảng pháp lý.
Các sản phẩm và thị trường mới cho thấy định hướng của Việt Nam không chỉ là nâng cấp thị trường hiện hữu, mà còn mở rộng sang những cấu phần mới của tài chính số, kinh tế xanh và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, đây cũng là các lĩnh vực đòi hỏi khung pháp lý chặt chẽ, hạ tầng giám sát hiện đại và năng lực quản trị rủi ro cao hơn.
“Càng nhiều sản phẩm và dòng vốn tham gia, yêu cầu giám sát thị trường càng lớn. Vì vậy, hạ tầng công nghệ và giám sát là một trong những nhóm giải pháp trọng tâm”, lãnh đạo UBCKNN nhấn mạnh.
UBCKNN đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý, giám sát thị trường; xây dựng hệ thống giám sát hiện đại và kho dữ liệu tập trung cho toàn ngành. Đây là điều kiện quan trọng để cơ quan quản lý có thể theo dõi tốt hơn dòng tiền, giao dịch bất thường, rủi ro thao túng và các hành vi vi phạm trên thị trường.
Cùng với đó, việc lấy ý kiến sửa đổi Thông tư 134 về giao dịch điện tử được đặt trong bối cảnh thị trường ngày càng số hóa. Khi nhà đầu tư giao dịch nhiều hơn trên nền tảng điện tử, yêu cầu về an toàn hệ thống, minh bạch dữ liệu, xác thực giao dịch và bảo vệ nhà đầu tư cũng trở nên cấp thiết hơn.
Trong giai đoạn sau nâng hạng, niềm tin của nhà đầu tư không chỉ đến từ triển vọng tăng trưởng, mà còn đến từ khả năng thị trường được giám sát hiệu quả và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Đây là yếu tố nền tảng để dòng vốn dài hạn, đặc biệt là vốn ngoại và nhà đầu tư tổ chức, có thể yên tâm tham gia sâu hơn.
Một thông điệp đáng chú ý là thị trường trong giai đoạn tới cần chú trọng chất lượng hơn số lượng.
Điều này phản ánh một chuyển dịch quan trọng. Sau nhiều năm mở rộng nhanh về số lượng tài khoản, thanh khoản và quy mô, thị trường chứng khoán Việt Nam cần bước sang giai đoạn phát triển chất lượng: doanh nghiệp niêm yết minh bạch hơn, nhà đầu tư hiểu biết hơn, sản phẩm đa dạng hơn, cơ quan quản lý giám sát hiệu quả hơn và dòng vốn dài hạn đóng vai trò lớn hơn.
Việc xây dựng cộng đồng nhà đầu tư có kiến thức, có trách nhiệm và tầm nhìn dài hạn vì vậy là một phần không thể thiếu trong quá trình nâng cấp thị trường. Một thị trường có nhiều nhà đầu tư cá nhân không phải là điểm yếu, nhưng nếu thiếu nền tảng kiến thức và văn hóa đầu tư dài hạn, biến động ngắn hạn sẽ dễ bị khuếch đại, nhất là trong các giai đoạn thông tin nhiễu hoặc tâm lý thị trường đảo chiều.
Ở chiều ngược lại, khi nhà đầu tư được trang bị tốt hơn, thị trường sẽ có khả năng hấp thụ thông tin lành mạnh hơn, định giá doanh nghiệp hợp lý hơn và giảm bớt các chu kỳ đầu cơ cực đoan.
Năm 2026 có ý nghĩa đặc biệt khi ngành chứng khoán Việt Nam kỷ niệm 30 năm thành lập. Sau gần ba thập kỷ, thị trường đã đi từ quy mô nhỏ ban đầu thành một kênh huy động và phân bổ vốn quan trọng của nền kinh tế.
Tuy nhiên, giai đoạn phía trước sẽ khác với giai đoạn đã qua. Khi thị trường đã được nâng hạng và đứng trước cơ hội lọt vào các bộ chỉ số lớn hơn, yêu cầu đặt ra sẽ cao hơn về mọi mặt: thể chế, hạ tầng, sản phẩm, minh bạch thông tin, quản trị doanh nghiệp và chất lượng nhà đầu tư.
Với nền tảng vĩ mô ổn định và sự đồng hành của Chính phủ, thị trường chứng khoán Việt Nam đang có cơ hội lớn để bứt phá. Nhưng cơ hội đó chỉ có thể chuyển hóa thành dòng vốn thực chất nếu các cải cách được triển khai đồng bộ và đủ nhanh.
Phó Chủ tịch UBCKNN Bùi Hoàng Hải
Nguồn: https://kinhtechungkhoan.vn/pho-chu-tich-ubcknn-bui-hoang-hai-muon-hut-von-dai-han-thi-truong-chung-khoan-can-phai-nang-chat-1451548.html
