SMC đang triển khai kế hoạch thanh lý khoảng 5 tài sản, dự kiến thu về 800 tỷ đồng trong năm 2026 nhằm giảm áp lực nợ và tái cân bằng tài chính, trong bối cảnh doanh nghiệp bước vào một cuộc ‘đại phẫu’ tài chính và vận hành sau giai đoạn tăng trưởng đi kèm rủi ro công nợ.
Sau nhiều năm mở rộng quy mô và tích hợp sâu vào chuỗi giá trị thép, CTCP Đầu tư Thương mại SMC (Mã: SMC) đang phải thực hiện một bước đi ngược lại: thu hẹp hoạt động, xử lý tài sản và tái thiết lại nền tảng tài chính.
Trước đó, doanh nghiệp phát triển theo mô hình tích hợp từ thương mại đến sản xuất – hướng đi đòi hỏi vốn lớn, phụ thuộc nhiều vào tín dụng và khiến áp lực tài chính gia tăng khi thị trường đảo chiều.
Mô hình tăng trưởng dựa trên quy mô và đòn bẩy tài chính từng giúp SMC mở rộng nhanh, nhưng cũng khiến doanh nghiệp dễ bị tổn thương khi chu kỳ ngành thép và bất động sản không còn thuận lợi.
Tài chính trở thành điểm nghẽn, SMC ưu tiên giảm đòn bẩy
Theo ban lãnh đạo chia sẻ tại đại hội cổ đông thường niên 2026, điểm nghẽn lớn nhất của SMC không nằm ở thị trường đầu ra, mà ở cấu trúc tài chính sau giai đoạn doanh nghiệp phải gánh các khoản công nợ lớn trong quá khứ.
Chủ tịch Hội đồng quản trị Phạm Hoàng Anh cho biết “cái thiếu của SMC về cơ bản chỉ là thiếu tài chính”. Tuy nhiên, vấn đề không chỉ là thiếu vốn lưu động, mà còn nằm ở việc một phần tài sản đã được chuyển đổi từ công nợ sang tài sản để xử lý, làm thay đổi cấu trúc bảng cân đối.
Việc chuyển dịch này giúp giảm rủi ro tín dụng, nhưng đồng thời làm suy giảm tính linh hoạt của dòng tiền, khi tài sản ngắn hạn không còn đủ để đáp ứng nhu cầu vốn lưu động vốn cao của ngành thương mại thép.
Nói cách khác, SMC không thiếu thị trường theo nghĩa tuyệt đối, mà thiếu khả năng xoay vòng vốn để tận dụng thị trường. Đây là điểm khác biệt quan trọng giữa một doanh nghiệp mất đầu ra và một doanh nghiệp bị nghẽn thanh khoản.
Nhìn theo cấu trúc, những gì SMC đang thực hiện không chỉ là xử lý nợ, mà là một cuộc “đại phẫu” bảng cân đối, khi doanh nghiệp buộc phải cắt bỏ tài sản kém hiệu quả và tái phân bổ nguồn lực.
Trong bối cảnh đó, xử lý tài sản trở thành bước đi trọng tâm. Theo kế hoạch, khoảng 5 tài sản đã được đưa vào danh sách thanh lý, với tổng giá trị dòng tiền dự kiến thu về khoảng 800 tỷ đồng trong năm 2026. Các thương vụ được triển khai theo lộ trình, phụ thuộc vào tiến độ làm việc với đối tác. Doanh nghiệp tiết lộ giá trị thanh lý riêng quý I đạt 365 tỷ đồng.
Mục tiêu của việc thanh lý không chỉ là thu hồi tiền mặt. Quan trọng hơn, đây là cách để doanh nghiệp giảm đòn bẩy, đưa hệ số nợ về mức an toàn và tạo dư địa cho hoạt động kinh doanh quay lại trạng thái bình thường.
Lãnh đạo doanh nghiệp cho biết sau khi hoàn tất quá trình này, SMC kỳ vọng đưa tỷ lệ nợ vay trên vốn chủ sở hữu xuống khoảng 1 lần và hệ số tổng nợ trên vốn chủ sở hữu về khoảng 2 lần.
Trên thực tế, quá trình giảm đòn bẩy đã bắt đầu từ năm trước. Theo báo cáo thường niên, tổng nợ phải trả của SMC giảm từ 3.968 tỷ đồng xuống 3.446 tỷ đồng vào cuối năm 2025, trong khi vốn chủ sở hữu tăng từ 809 tỷ đồng lên 1.007 tỷ đồng. Nhờ đó, hệ số tổng nợ trên vốn chủ sở hữu giảm từ 4,9 lần xuống 3,4 lần chỉ trong một năm.
Dù vậy, mức đòn bẩy sau cải thiện vẫn còn cao, cho thấy quá trình tái cân bằng tài chính của SMC chưa kết thúc. Kế hoạch thu 800 tỷ đồng từ thanh lý tài sản vì vậy không chỉ mang ý nghĩa bổ sung dòng tiền, mà còn là bước tiếp theo trong quá trình đưa bảng cân đối về trạng thái bền vững hơn.
Một chi tiết khác là vòng quay phải trả người bán tăng từ 57 ngày lên 62 ngày. Điều này cho thấy doanh nghiệp có xu hướng kéo dài nghĩa vụ thanh toán để duy trì dòng tiền trong ngắn hạn.
SMC đang chuyển từ trạng thái mở rộng sang phòng thủ, với trọng tâm là giảm đòn bẩy tài chính và khôi phục khả năng xoay vòng vốn.
(Nguồn:
Thu hẹp sản xuất, chuyển sang mô hình tinh gọn
Song song với việc xử lý tài chính, SMC cũng tiến hành thu hẹp đáng kể các hoạt động sản xuất – nhóm hoạt động từng đóng vai trò quan trọng trong mô hình tích hợp của doanh nghiệp.
Bà Nguyễn Ngọc Ý Nhi, Phó Chủ tịch HĐQT kiêm Phó Tổng Giám đốc, cho biết các mảng như cán, tẩy, mạ và sản xuất ống thép không còn hiệu quả trong bối cảnh hiện tại do yêu cầu vốn lớn, cạnh tranh gay gắt và biên lợi nhuận thấp.
“Trong giai đoạn vừa qua, chúng tôi gần như đã dừng các mảng sản xuất kém hiệu quả”, bà Nhi chia sẻ tại đại hội.
Việc rút khỏi các mảng sản xuất cho thấy SMC không chỉ điều chỉnh danh mục hoạt động, mà đang thay đổi cách vận hành. Thay vì duy trì mô hình tích hợp nhiều khâu, doanh nghiệp chuyển sang cấu trúc tinh gọn hơn, giảm nhu cầu vốn và cải thiện khả năng xoay vòng.
Đây là một thay đổi có tính chiến lược. Với doanh nghiệp thép thương mại, quy mô lớn chỉ có ý nghĩa khi dòng tiền đủ mạnh để tài trợ tồn kho, công nợ và chi phí vốn. Khi điều kiện tài chính không còn thuận lợi, mô hình tinh gọn giúp giảm rủi ro vận hành và hạn chế áp lực từ tài sản cố định.
Nếu phần tài chính là “đại phẫu” bảng cân đối, thì việc rút khỏi sản xuất chính là “đại phẫu” mô hình kinh doanh, khi doanh nghiệp từ bỏ cấu trúc tích hợp để quay về trạng thái nhẹ vốn hơn.
Song song với rút các mảng sản xuất kém hiệu quả, số lượng lao động đã giảm một nửa kể từ 2022. (Nguồn:
Ở góc độ vận hành, việc dừng các mảng kém hiệu quả cũng giúp SMC tránh bị “neo” vào những tài sản và công suất không tạo đủ lợi nhuận. Đây là điều quan trọng trong bối cảnh thị trường thép vẫn chịu tác động từ cạnh tranh giá, nhu cầu xây dựng và biến động tín dụng.
Tuy nhiên, thu hẹp sản xuất cũng đặt ra bài toán mới. Khi một phần quy mô hoạt động bị cắt giảm, doanh nghiệp cần tìm động lực tăng trưởng khác để bù đắp, nếu không quá trình tái cấu trúc sẽ chỉ dừng ở phòng thủ tài chính.
Vì vậy, điểm then chốt của SMC không chỉ là cắt lỗ, mà là sau khi cắt lỗ doanh nghiệp sẽ xây lại động cơ tăng trưởng bằng gì.
Tìm động lực tăng trưởng mới từ Coil Center và chuỗi FDI
Sau khi thu hẹp các mảng kém hiệu quả, SMC tập trung vào hai trụ cột chính là thương mại và gia công, trong đó cụm Coil Center và cơ khí chính xác được xác định là hướng đi dài hạn.
Theo chia sẻ tại đại hội, các mảng này có biên lợi nhuận trên 10%, cao hơn so với thép xây dựng truyền thống – phân khúc vốn chịu áp lực cạnh tranh lớn và phụ thuộc nhiều vào chu kỳ bất động sản.
Cơ khí chính xác. (Ảnh minh họa:
Định hướng này đã được doanh nghiệp đề cập từ trước, nhưng trở nên rõ ràng hơn khi các mảng sản xuất truyền thống gặp khó. Tổng Giám đốc Nguyễn Quang Trung cho biết mục tiêu là tham gia vào chuỗi cung ứng của các doanh nghiệp công nghiệp, đặc biệt là khu vực FDI.
Việc chuyển sang các mảng có giá trị gia tăng cao hơn cho thấy SMC đang tìm cách cải thiện chất lượng lợi nhuận, thay vì chỉ mở rộng doanh thu. Đây là thay đổi quan trọng với một doanh nghiệp có đặc thù doanh thu lớn nhưng biên lợi nhuận mỏng.
Tuy vậy, đây không phải quá trình có thể cho kết quả ngay. Việc tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng công nghiệp đòi hỏi năng lực kỹ thuật, quản trị chất lượng, quan hệ khách hàng và thời gian chứng minh năng lực. Điều này khác với thương mại thép truyền thống, nơi lợi thế chủ yếu nằm ở quan hệ nhà cung cấp, khách hàng và năng lực tài chính.
Sau giai đoạn “đại phẫu”, Coil Center và chuỗi cung ứng công nghiệp được xem là phần “tái tạo”, nơi SMC kỳ vọng xây lại động cơ tăng trưởng với cấu trúc hiệu quả hơn.
Theo ban lãnh đạo, năm 2026 là giai đoạn ổn định và xử lý tồn đọng. Các năm tiếp theo sẽ tập trung xây dựng chiến lược mới và tìm kiếm tăng trưởng trở lại. Chủ tịch Phạm Hoàng Anh cũng cho biết SMC có khả năng trả cổ tức trở lại từ năm 2028 nếu quá trình xử lý tài chính và tái cấu trúc diễn ra theo kế hoạch.
Triển vọng phục hồi của SMC vì vậy phụ thuộc vào hai điều kiện song song: xử lý xong các tồn đọng tài chính và chứng minh được mô hình kinh doanh mới có khả năng tạo lợi nhuận bền vững hơn. Nếu chỉ có yếu tố thị trường phục hồi mà cấu trúc tài chính chưa được giải quyết, doanh nghiệp vẫn khó quay lại trạng thái tăng trưởng ổn định.
Ở góc độ rộng hơn, câu chuyện của SMC phản ánh xu hướng chung của một số doanh nghiệp thép sau giai đoạn thị trường thuận lợi: từ ưu tiên mở rộng quy mô sang kiểm soát rủi ro, giảm đòn bẩy và lựa chọn lại phân khúc có hiệu quả cao hơn.
Trong chu kỳ mới, bài toán của SMC không còn đơn thuần là bán được bao nhiêu thép, mà là bán trong mô hình nào, với mức vốn lưu động bao nhiêu và biên lợi nhuận ra sao.
Nói cách khác, SMC đang phải tái thiết cả bảng cân đối lẫn mô hình kinh doanh. Khả năng phục hồi của doanh nghiệp sẽ phụ thuộc vào việc quá trình “đại phẫu” này đi được bao xa, hơn là chỉ kỳ vọng vào sự đảo chiều của chu kỳ thép.
Khải Nguyên
Nguồn: https://stockbiz.vn/tin-tuc/smc-thep-smc-buoc-vao-cuoc-dai-phau-tu-xu-ly-tai-san-den-tai-thiet-mo-hinh-tang-truong/39684162
