Theo Bộ Tài chính, sau hơn 5 năm triển khai, Luật Chứng khoán năm 2019 cùng hệ thống văn bản hướng dẫn đã tạo lập khuôn khổ pháp lý tương đối đầy đủ, đồng bộ để điều chỉnh hoạt động chứng khoán và thị trường chứng khoán.
Trên nền tảng hành lang pháp lý ngày càng hoàn thiện, thị trường chứng khoán tiếp tục mở rộng về quy mô, thanh khoản, cơ sở hàng hóa và số lượng nhà đầu tư, từng bước khẳng định vai trò là kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng cho nền kinh tế.
Đặc biệt, trong tiến trình nâng hạng thị trường, tháng 10/2025, FTSE Russell đã công bố lộ trình nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp tại kỳ đánh giá tháng 9/2026.
Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển mới, một số vấn đề phát sinh từ thực tiễn thị trường, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế tư nhân và yêu cầu nâng hạng thị trường hiện chưa được quy định hoặc chưa được quy định đầy đủ trong Luật Chứng khoán.
Các nội dung này bao gồm cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán; tổ chức bảo lãnh thanh toán trái phiếu; giao dịch điện tử; ứng dụng công nghệ thông tin và công nghệ mới trong lĩnh vực chứng khoán; cơ chế phát triển, thu hút, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực ngành chứng khoán; cũng như yêu cầu tiếp tục cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện đầu tư kinh doanh, hồ sơ, trình tự, thủ tục hành chính.
.jpg)
Chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm
Một trong những định hướng lớn của dự thảo là cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính trong lĩnh vực chứng khoán.
Theo đó, dự thảo đề xuất đơn giản hóa một số thủ tục liên quan đến hoạt động lưu ký chứng khoán; điều kiện cấp giấy phép thành lập và hoạt động của tổ chức kinh doanh chứng khoán, công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán; chi nhánh công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ nước ngoài tại Việt Nam; cũng như văn phòng đại diện công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ nước ngoài tại Việt Nam.
Thay vì duy trì cơ chế tiền kiểm đối với một số điều kiện kinh doanh, cơ quan quản lý sẽ tăng cường giám sát trong quá trình hoạt động và thực hiện hậu kiểm.
Đồng thời, dự thảo cắt giảm các thành phần hồ sơ, giấy tờ không cần thiết, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính, qua đó tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, giảm chi phí tuân thủ và thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân.
Đối với hoạt động chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng, dự thảo đề xuất bãi bỏ điều kiện về tỷ lệ cổ phiếu bán được cho nhà đầu tư. Đồng thời, một số thành phần hồ sơ, điều kiện và trình tự, thủ tục chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng cũng được sửa đổi theo hướng đơn giản hóa.
Theo Bộ Tài chính, quá trình rà soát cho thấy một số điều kiện chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng và thành phần hồ sơ đăng ký chào bán thêm cổ phiếu ra công chúng không cần tiếp tục thực hiện theo cơ chế tiền kiểm như quy định hiện hành.
Thay vào đó, doanh nghiệp và tổ chức phát hành sẽ thực hiện nghĩa vụ công bố thông tin sau chào bán, còn cơ quan quản lý tăng cường giám sát, hậu kiểm để bảo đảm tính minh bạch và hiệu quả của đợt chào bán.
Một số thành phần hồ sơ cũng được sửa đổi, bổ sung nhằm tạo thuận lợi hơn cho đối tượng thực hiện thủ tục hành chính, giảm chi phí phát sinh, thúc đẩy chuyển đổi số và bảo đảm khả năng thực hiện thủ tục trên môi trường điện tử.
Bổ sung cơ chế sandbox trong lĩnh vực chứng khoán
Một nội dung đáng chú ý khác là việc bổ sung cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, hay sandbox, trong lĩnh vực chứng khoán.
Theo dự thảo, Luật Chứng khoán sẽ được bổ sung điều khoản quy định nguyên tắc về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán và giao Chính phủ quy định chi tiết.
Bộ Tài chính cho rằng sửa đổi này nhằm đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp và nhà đầu tư đối với các sản phẩm, dịch vụ, mô hình kinh doanh mới; đồng thời phù hợp với xu hướng phát triển nhanh của công nghệ thông tin và công nghệ tài chính trong lĩnh vực chứng khoán.
Cơ chế này cũng giúp cơ quan quản lý có cơ sở theo dõi, đánh giá tác động trong quá trình triển khai thử nghiệm, bảo đảm phù hợp với thực tiễn thị trường và sự phát triển của công nghệ trong từng thời kỳ.
Đồng thời, các hoạt động đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực chứng khoán sẽ được đặt trong phạm vi quản lý, giám sát của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, hạn chế phát sinh khoảng trống pháp lý hoặc hoạt động tự phát ngoài khuôn khổ hiện hành.
Mở đường cho bảo lãnh thanh toán trái phiếu
Dự thảo cũng bổ sung, làm rõ quy định về tổ chức bảo lãnh thanh toán trái phiếu. Theo đó, dự thảo sửa đổi, bổ sung khái niệm “kinh doanh chứng khoán”, đồng thời bổ sung khái niệm “bảo lãnh thanh toán trái phiếu”.
Trên cơ sở này, Luật sẽ có quy định về thành lập, hoạt động của tổ chức bảo lãnh thanh toán trái phiếu và giao Chính phủ quy định chi tiết.
Theo Bộ Tài chính, việc bổ sung cơ chế này nhằm tạo cơ sở thúc đẩy phát triển thị trường vốn nói chung và thị trường trái phiếu doanh nghiệp nói riêng theo hướng an toàn, minh bạch, hiệu quả và bền vững.
Song song với các nội dung trên, dự thảo cũng bổ sung, hoàn thiện quy định về giao dịch điện tử trong lĩnh vực chứng khoán; tiêu chuẩn người đại diện theo pháp luật của tổ chức kinh doanh chứng khoán; quy định về quỹ đầu tư chứng khoán; cũng như chính sách phát triển thị trường chứng khoán.
Nguồn: https://kinhtechungkhoan.vn/sua-luat-chung-khoan-de-xuat-co-che-sandbox-bao-lanh-thanh-toan-trai-phieu-1450280.html
