Thị trường sữa Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng trưởng mới khi nhu cầu dinh dưỡng, sản phẩm chức năng và tiêu dùng xanh gia tăng mạnh. Tuy nhiên, áp lực nguyên liệu nhập khẩu, chi phí vận hành cùng yêu cầu ngày càng cao về chất lượng và minh bạch đang buộc doanh nghiệp phải tái cấu trúc chiến lược cạnh tranh.
Cuộc đua mới của ngành sữa
Sau nhiều năm tăng trưởng nhờ mở rộng sản lượng và độ phủ thị trường, ngành sữa Việt Nam đang chuyển sang giai đoạn cạnh tranh bằng chất lượng, công nghệ và khả năng đáp ứng xu hướng tiêu dùng mới.
Người tiêu dùng lựa chọn mua sữa tại siêu thị.
Theo báo cáo phân tích thị trường sữa Việt Nam giai đoạn 2025 – 2026, doanh thu toàn ngành năm 2025 ước vượt 133 nghìn tỷ đồng, trong khi mức tiêu thụ sữa bình quân đầu người đạt khoảng 27 – 29 lít/năm. Dù tăng so với trước đây, con số này vẫn thấp hơn đáng kể so với Thái Lan hay Singapore, cho thấy dư địa phát triển còn lớn.
Các tổ chức nghiên cứu quốc tế đánh giá, Việt Nam là một trong những thị trường sữa năng động nhất Đông Nam Á. Theo đó, Mordor Intelligence dự báo ngành sữa Việt Nam có thể duy trì tốc độ tăng trưởng kép khoảng 8,65% trong những năm tới nhờ sự gia tăng của tầng lớp trung lưu, nhu cầu chăm sóc sức khỏe và nhận thức dinh dưỡng ngày càng cao.
Theo giới chuyên gia, xu hướng tiêu dùng hiện nay đang dịch chuyển mạnh sang các sản phẩm “giá trị cao” như sữa hữu cơ, sữa thực vật, sữa giàu đạm và thức uống dinh dưỡng chức năng (FSN). Đây cũng là xu hướng nổi bật của thị trường sữa toàn cầu.
Báo cáo của Tetra Pak, thị trường thức uống dinh dưỡng chức năng toàn cầu có thể đạt 758,9 tỷ USD vào năm 2034 với tốc độ tăng trưởng khoảng 7% mỗi năm. Tại Việt Nam, phân khúc này được dự báo tăng trưởng 8,4%/năm đến năm 2027 nhờ nhu cầu về sản phẩm giàu dinh dưỡng, tiện lợi và hỗ trợ sức khỏe.
Bà Nguyễn Thanh Giang, Tổng Giám đốc Tetra Pak Việt Nam, nhận định ngành sữa đang chuyển từ giai đoạn tăng trưởng theo sản lượng sang nâng cao chất lượng và giá trị dinh dưỡng. Theo bà, người tiêu dùng hiện quan tâm nhiều hơn tới yếu tố an toàn thực phẩm, phát triển bền vững và tính minh bạch của sản phẩm.
Ứng dụng công nghệ trong chế biến, đóng gói bao bì giúp sản phẩm sữa duy trì ổn định vòng đời mà không cần dùng chất bảo quản. Ảnh: Tetra Pak
“Các giải pháp đồng bộ trong chế biến, đóng gói và bao bì sẽ giúp doanh nghiệp bảo toàn chất lượng, nâng cao giá trị dinh dưỡng và tăng khả năng cạnh tranh trong bối cảnh mới”, bà Giang cho biết.
Bên cạnh yếu tố dinh dưỡng, người tiêu dùng hiện cũng quan tâm nhiều hơn tới nguồn gốc nguyên liệu, tiêu chuẩn sản xuất và khả năng truy xuất sản phẩm. Theo các báo cáo nghiên cứu thị trường, xu hướng tiêu dùng xanh, sản phẩm ít đường, giàu protein và không chất bảo quản đang tăng nhanh tại các đô thị lớn, đặc biệt ở nhóm khách hàng trẻ và tầng lớp trung lưu. Điều này buộc doanh nghiệp phải tăng đầu tư vào công nghệ chế biến, quản trị chất lượng và chuỗi cung ứng nguyên liệu.
Theo Tetra Pak, cạnh tranh của ngành sữa hiện không còn nằm chủ yếu ở giá bán mà chuyển sang khả năng đổi mới sản phẩm, tối ưu vận hành và tốc độ đưa sản phẩm mới ra thị trường.
“Các doanh nghiệp đang đẩy mạnh đầu tư vào công nghệ chế biến tích hợp, đóng gói tiệt trùng và số hóa vận hành nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, kéo dài thời hạn bảo quản và đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm ngày càng cao”, bà Giang chia sẻ thêm.
Áp lực chi phí và cuộc thanh lọc thị trường
Bên cạnh dư địa tăng trưởng, thị trường sữa Việt Nam đang bước vào giai đoạn cạnh tranh quyết liệt hơn khi áp lực chi phí, thị phần và yêu cầu đổi mới sản phẩm ngày càng gia tăng.
Dẫn đầu thị trường nội địa hiện là Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam (Vinamilk) với gần 50% thị phần tính đến cuối năm 2024 nhờ danh mục sản phẩm đa dạng và hệ thống phân phối phủ rộng cả nước. Theo sau là Tập đoàn TH (TH True Milk), nắm giữ khoảng 30 – 45% thị phần ở phân khúc sữa tươi đóng hộp với chiến lược tập trung vào sản phẩm hữu cơ và mô hình sản xuất khép kín ứng dụng công nghệ cao.
Trong khi đó, Công ty Cổ phần Giống bò sữa Mộc Châu (Mộc Châu Milk) chiếm khoảng 10% thị phần toàn quốc nhưng giữ vị trí nổi bật tại khu vực phía Bắc với khoảng 35% thị phần khu vực.
Ở nhóm doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, FrieslandCampina (Dutch Lady) tiếp tục dẫn đầu khối ngoại với khoảng 25% thị phần trong các phân khúc tham gia, theo sau là Nestlé Việt Nam cùng các thương hiệu quốc tế như Abbott và Mead Johnson.
Các sản phẩm sữa thực vật, sữa hữu cơ đang là xu hướng được người tiêu dùng ưa chuộng.
Tuy nhiên, tăng trưởng doanh thu không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp duy trì được biên lợi nhuận. Báo cáo tài chính quý III/2025 cho thấy Vinamilk vẫn giữ được sự ổn định với doanh thu xấp xỉ 17.000 tỷ đồng, tăng hơn 9% so với cùng kỳ, lợi nhuận sau thuế đạt trên 2.500 tỷ đồng, tăng khoảng 4,5%.
Ngược lại, nhiều doanh nghiệp quy mô vừa và nhỏ bắt đầu chịu áp lực lớn từ chi phí vận hành và bán hàng. Mộc Châu Milk ghi nhận lợi nhuận sau thuế giảm 34%, còn khoảng 28 tỷ đồng. Đáng chú ý, Công ty Cổ phần Sữa Quốc tế Lof (IDP) báo lỗ gần 103 tỷ đồng sau khi chi phí bán hàng tăng gần 39% nhằm duy trì thị phần trên hệ thống phân phối.
Theo giới phân tích, điều này cho thấy mô hình cạnh tranh dựa vào khuyến mãi và quảng cáo đại trà đang dần mất hiệu quả, buộc doanh nghiệp phải chuyển sang cạnh tranh bằng chất lượng sản phẩm, công nghệ chế biến và khả năng tạo giá trị gia tăng.
Ngoài ra, một trong những thách thức lớn khác của ngành là bài toán nguyên liệu đầu vào. Hiện nguồn sữa tươi trong nước mới chỉ đáp ứng một phần nhu cầu chế biến, trong khi các nguyên liệu như sữa bột gầy hay sữa bột nguyên kem vẫn phụ thuộc đáng kể vào nhập khẩu. Sự biến động giá nguyên liệu toàn cầu cùng chi phí logistics tăng cao đang tạo rủi ro lớn cho các doanh nghiệp chưa chủ động được chuỗi cung ứng.
Trong bối cảnh đó, nhiều doanh nghiệp đang tăng tốc đầu tư vào trang trại quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao nhằm kiểm soát chất lượng nguyên liệu từ đầu vào và giảm phụ thuộc vào thị trường quốc tế. Theo giới chuyên gia, đây sẽ là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp sữa trong giai đoạn tới, cùng với khả năng phát triển các dòng sản phẩm giá trị gia tăng và đáp ứng xu hướng tiêu dùng xanh.
Các doanh nghiệp ngành sữa sẽ có cơ hội hợp tác với các bên để mở rộng sản xuất hiệu quả và bền vững. Ảnh tư liệu
Ngoài ra, theo Tetra Pak, xu hướng đầu tư của ngành sữa hiện không chỉ tập trung vào mở rộng công suất mà còn hướng tới nâng cao hiệu quả vận hành, giảm thất thoát nguyên liệu và đáp ứng các tiêu chuẩn phát triển bền vững ngày càng cao. Mặt khác, công nghệ bao bì tiệt trùng và hệ thống vận hành thông minh được đánh giá sẽ trở thành xu hướng quan trọng khi doanh nghiệp phải đồng thời đáp ứng yêu cầu chất lượng, giảm phát thải và tối ưu chi phí logistics.
Bên cạnh áp lực cạnh tranh, cơ quan quản lý cũng đang siết chặt tiêu chuẩn ngành sữa. Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 28:2026/BCT vừa được ban hành đã quy định rõ tiêu chuẩn đối với sữa tươi, sữa hoàn nguyên và các sản phẩm sữa dạng lỏng nhằm tăng tính minh bạch trên thị trường.
Theo giới chuyên gia, việc nâng chuẩn quản lý có thể tạo áp lực cho các cơ sở nhỏ lẻ nhưng sẽ giúp thị trường phát triển bền vững hơn trong dài hạn.
Bài và ảnh: Hải Yên/Báo Tin tức và Dân tộc
Nguồn: https://stockbiz.vn/tin-tuc/thi-truong-sua-buoc-vao-cuoc-dua-chat-luong-va-cong-nghe/40333250
