Thuế chống bán phá giá cá tra đối với Nam Việt, Caseamex cao hơn mức sơ bộ gần 4 lần

Thuế chống bán phá giá cá tra đối với Nam Việt, Caseamex cao hơn mức sơ bộ gần 4 lần

Mỹ chốt mức thuế chống bán phá giá POR21 với Nam Việt và Caseamex ở 0.84 USD/kg, gấp hơn 3.6 lần kết quả sơ bộ và đảo chiều từ mức 0 của kỳ rà soát trước.

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết Bộ Thương mại Mỹ (DOC) vừa công bố kết quả cuối cùng đợt rà soát hành chính lần thứ 21 (POR21) thuế chống bán phá giá với cá tra phi lê đông lạnh Việt Nam. Kỳ rà soát kéo dài từ 01/08/2023 đến 31/07/2024, kết quả được đăng trên Công báo Liên bang Mỹ ngày 13/08.

Trong 4 doanh nghiệp được xác định mức riêng tại POR21, Công ty TNHH Thủy sản Biển Đông chịu mức cao nhất 1 USD/kg, tăng từ 0.29 USD/kg ở kết quả sơ bộ. CTCP Thủy sản NTSF tăng từ 0.07 lên 0.38 USD/kg. CTCP Xuất nhập khẩu Thủy sản Cần Thơ (Caseamex, UPCoM: CCA) và CTCP Nam Việt (Navico, HOSE: ANV) cùng tăng từ 0.23 lên 0.84 USD/kg, tương đương gấp hơn 3.6 lần sơ bộ.

POR20 trước đó ghi nhận kết quả trái ngược. Trong kỳ rà soát từ 01/08/2022 đến 31/07/2023, Biển Đông, NTSF, Caseamex, Nam Việt cùng 3 doanh nghiệp khác đều có mức thuế 0 USD/kg.

Việc 4 doanh nghiệp tại POR21 có mức riêng không có nghĩa DOC đều trực tiếp tính thuế cho từng công ty. Mỹ hiện vẫn xếp Việt Nam vào nhóm nền kinh tế phi thị trường khi tính thuế chống bán phá giá. Theo cơ chế của DOC, doanh nghiệp xuất khẩu muốn được hưởng mức riêng phải chứng minh hoạt động xuất khẩu đủ độc lập theo các tiêu chí của cơ quan này; nếu không, doanh nghiệp thuộc nhóm chung của Việt Nam.

Trong số doanh nghiệp đủ điều kiện hưởng mức riêng, DOC có thể chỉ lựa chọn một số đơn vị để kiểm tra đầy đủ dữ liệu và trực tiếp tính biên độ bán phá giá. Tại POR21, 2 doanh nghiệp được lựa chọn là Biển Đông và NTSF, với kết quả cuối cùng lần lượt 1 USD/kg và 0.38 USD/kg.

Nam Việt và Caseamex cũng đủ điều kiện hưởng mức riêng nhưng không được DOC lựa chọn để tính trực tiếp. Mức 0.84 USD/kg của 2 doanh nghiệp được xác định từ bình quân gia quyền kết quả của Biển Đông và NTSF, dựa trên giá trị bán hàng tại Mỹ được công khai theo khoảng. Với những doanh nghiệp không chứng minh đủ điều kiện hưởng mức riêng, mức hiện hành của nhóm chung Việt Nam vẫn là 2.39 USD/kg.

Từ 13/08, các mức trên trở thành mức ký quỹ chống bán phá giá mới đối với hàng nhập vào Mỹ của những doanh nghiệp tương ứng. Kết quả POR21 cũng được dùng để xác định nghĩa vụ thuế đối với hàng hóa thuộc kỳ rà soát.

DOC cho biết đã thay đổi một số phép tính so với kết quả sơ bộ sau khi xem xét ý kiến của các bên. Các vấn đề được tranh luận liên quan đến giá trị dùng để tính một số nguyên liệu và phụ phẩm, cước vận tải biển, bảo hiểm, chi phí lao động, tỷ lệ tài chính và phương pháp so sánh giá. Thông báo trên Công báo Liên bang Mỹ không cho biết từng thay đổi tác động bao nhiêu đến kết quả cuối cùng; nội dung chi tiết nằm trong bản giải trình các vấn đề và quyết định cùng tài liệu công bố cách tính của DOC.

Trong 4 doanh nghiệp trên, Nam Việt và Caseamex là 2 đơn vị đang giao dịch cổ phiếu trên thị trường chứng khoán. Nam Việt có quy mô lớn hơn đáng kể, với gần 7 ngàn tỷ đồng doanh thu và gần 1 ngàn tỷ đồng lãi ròng trong 2025. Thành phẩm đông lạnh đóng góp hơn 84% doanh thu của Công ty.

Doanh nghiệp dẫn đầu bởi ông Doãn Tới được hưởng mức 0 USD/kg tại POR19 và tiếp tục giữ mức này ở POR20, trước khi tăng lên 0.84 USD/kg tại POR21. 

Caseamex đặt trụ sở tại TP Cần Thơ, đạt gần 1.48 ngàn tỷ đồng doanh thu và khoảng 44 tỷ đồng lãi ròng năm ngoái. Cá tra đóng góp gần như toàn bộ doanh thu, còn kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 45 triệu USD.

Trong ngành cá tra, Vĩnh Hoàn (HOSE: VHC) hiện ở vị thế khác với nhóm doanh nghiệp trên. Sau thỏa thuận giữa Việt Nam và Mỹ giải quyết tranh chấp tại Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) liên quan các biện pháp chống bán phá giá cá tra, DOC đầu năm 2025 rút một phần lệnh chống bán phá giá đối với sản phẩm do Vĩnh Hoàn đồng thời sản xuất và xuất khẩu. 

Quyết định được DOC công bố đầu năm 2025 nhưng áp dụng hồi tố từ 01/08/2021, thời điểm bắt đầu kỳ rà soát POR19. Theo đó, các lô cá tra do Vĩnh Hoàn đồng thời sản xuất và xuất khẩu, nhập vào Mỹ từ thời điểm này nhưng chưa hoàn tất quyết toán thuế, được xử lý mà không áp thuế chống bán phá giá. DOC cũng dừng các kỳ rà soát tiếp theo đối với phần hàng đáp ứng điều kiện trên. 

Lệnh thuế kéo dài hơn 20 năm

Thuế chống bán phá giá cá tra Việt Nam tại Mỹ bắt đầu từ năm 2002. Ngày 28/06/2002, Hiệp hội Các nhà nuôi cá da trơn Mỹ cùng một số doanh nghiệp chế biến trong nước nộp đơn yêu cầu điều tra cá phi lê đông lạnh nhập từ Việt Nam. Sau khi DOC xác định sản phẩm được bán tại Mỹ thấp hơn giá trị thông thường và Ủy ban Thương mại Quốc tế Mỹ (USITC) kết luận ngành sản xuất trong nước chịu thiệt hại đáng kể, lệnh chống bán phá giá được ban hành ngày 12/08/2003.

Từ đó, lệnh thuế được xem xét theo 2 cơ chế. Các kỳ rà soát hành chính như POR21 được thực hiện để xác định mức áp dụng đối với doanh nghiệp trong từng giai đoạn. Cứ khoảng 5 năm, Mỹ còn rà soát xem có tiếp tục duy trì toàn bộ lệnh chống bán phá giá hay không.

Tháng 6/2026, trong kỳ rà soát 5 năm lần thứ tư, USITC kết luận việc dỡ bỏ lệnh có khả năng khiến thiệt hại đáng kể đối với ngành sản xuất Mỹ tiếp diễn hoặc tái diễn. Lệnh chống bán phá giá với cá phi lê đông lạnh Việt Nam vì vậy tiếp tục được duy trì.

Bên cạnh lệnh chống bán phá giá, cá tra Việt Nam từ cuối tháng 7 còn chịu thêm thuế theo Điều 301 của Đạo luật Thương mại Mỹ. Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) áp mức bổ sung 12.5% với Việt Nam, trong khi VASEP cho biết cá tra cùng nhiều mặt hàng thủy sản chủ lực không nằm trong danh sách được miễn. Khoản thuế này được tính theo tỷ lệ trên trị giá hàng hóa và áp dụng theo cơ chế riêng, khác với mức chống bán phá giá tính theo USD/kg tại POR21.

Các thay đổi về thuế xuất hiện khi thị trường Mỹ đang đi chậm hơn đà tăng chung của ngành cá tra. Nửa đầu 2026, xuất khẩu cá tra Việt Nam đạt khoảng 1.1 tỷ USD, tăng 12% so với cùng kỳ. Riêng thị trường Mỹ giảm 5% còn 167 triệu USD, tương đương khoảng 15% tổng kim ngạch; tháng 6 giảm 10% so với cùng kỳ.

* Chi phí ồ ạt tăng khiến lợi nhuận quý 2 của ANV giảm 60%

Tử Kính

FILI

– 09:20 16/08/2026