Thuế quan không còn gây sốc tâm lý

Thị trường không còn giật mình vì thuế

Ngày 23/7/2026, Tổng thống Mỹ ban hành Bản ghi nhớ yêu cầu Cơ quan Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) triển khai các biện pháp theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 đối với 60 nền kinh tế. Theo đó, hàng hóa đáp ứng một số điều kiện nhất định được áp thuế 10%, trong khi các trường hợp còn lại chịu mức thuế 12,5%. Việt Nam thuộc nhóm chịu mức thuế 12,5%, trừ các sản phẩm nằm trong danh mục được miễn.

Xét về mặt chính sách, việc hàng hóa Việt Nam phải chịu thêm 2,5 điểm phần trăm thuế tại thị trường Mỹ rõ ràng là thông tin bất lợi. Tuy nhiên, phản ứng của thị trường chứng khoán lại khá bình tĩnh.

Trong những phiên giao dịch sau thông tin trên, nhiều cổ phiếu thuộc các nhóm ngành được đánh giá chịu ảnh hưởng trực tiếp như thủy sản, dệt may, gỗ và logistics (VHC, FMC, TNG, MSH, TCM, PTB, CSM…) chỉ biến động nhẹ, thậm chí một số mã còn tăng giá.

Diễn biến này trái ngược đáng kể với giai đoạn tháng 4/2025, khi tin đồn Mỹ xem xét áp mức thuế đối ứng tới 46% đối với hàng hóa Việt Nam khiến làn sóng bán tháo lan rộng. Khi đó, nỗi lo về khả năng Việt Nam mất lợi thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu đã nhanh chóng chi phối tâm lý nhà đầu tư.

Tuy nhiên, sự bình tĩnh lần này của thị trường không đồng nghĩa với việc chính sách mới không ảnh hưởng đến hoạt động của doanh nghiệp.

Theo đánh giá của Công ty Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV), tác động từ chính sách thuế sẽ phân hóa rõ rệt giữa các nhóm doanh nghiệp. Các doanh nghiệp FDI hoạt động trong lĩnh vực điện tử, công nghệ cao và bán dẫn gần như không chịu ảnh hưởng trực tiếp do nằm ngoài danh mục đánh thuế. Ngược lại, các doanh nghiệp trong nước hoạt động trong lĩnh vực dệt may, gỗ và cao su sẽ chịu nhiều sức ép hơn khi vừa chịu áp lực từ thuế, vừa phải cạnh tranh với Bangladesh, Campuchia, Indonesia và Malaysia – những quốc gia được hưởng cơ chế hạn ngạch thuế đối với một số mặt hàng dệt may.

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), điều đáng quan tâm không nằm ở mức tăng thêm 2,5 điểm phần trăm của thuế, mà ở sự thay đổi tương quan cạnh tranh giữa các quốc gia cung ứng. Trong bối cảnh các nhà nhập khẩu Mỹ có nhiều lựa chọn, chênh lệch thuế chỉ vài điểm phần trăm cũng đủ ảnh hưởng đến quyết định phân bổ đơn hàng, nhất là với các mặt hàng có tính thay thế cao.

Dù vậy, VASEP lưu ý, đây không còn là “cú sốc” như các kịch bản thị trường từng lo ngại. Nhiều đối thủ cạnh tranh trực tiếp của Việt Nam như Thái Lan, Trung Quốc, Na Uy, Chile hay Peru cũng thuộc nhóm chịu mức thuế 12,5%, giúp giảm thiểu nguy cơ một quốc gia tạo được lợi thế tuyệt đối nhờ thuế.

Nhìn chung, tác động của chính sách thuế đến doanh nghiệp xuất khẩu là thực tế, nhưng dòng tiền đã phản ứng bình tĩnh hơn đáng kể. Điều này đặt ra câu hỏi: liệu thị trường đã thực sự “miễn nhiễm” với thông tin thuế quan?

Lãi suất mới là biến số quyết định

Biến số mà nhà đầu tư cần theo dõi hiện nay không còn là thuế quan, mà là diễn biến của lãi suất và thanh khoản hệ thống ngân hàng.

Theo đánh giá của Công ty Chứng khoán MB (MBS), sự điềm tĩnh của thị trường cho thấy dòng tiền hiện không còn xem thuế quan là biến số dẫn dắt chính. Thay vào đó, nhà đầu tư tập trung vào các yếu tố vĩ mô như lạm phát, giá dầu, mặt bằng lãi suất trong nước và định hướng chính sách của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed).

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Khối Ngân hàng đầu tư, Phó giám đốc Khối Kinh doanh, Công ty Chứng khoán An Bình (ABS) cho rằng, phản ứng của thị trường trước thông tin thuế quan lần này khác biệt so với năm 2025 nhờ nền tảng vĩ mô đã thay đổi và tâm lý nhà đầu tư dần “miễn nhiễm”.

Theo ông Minh, nguyên nhân đầu tiên là lãi suất đã trở thành biến số có sức chi phối lớn hơn đối với thị trường. Đợt điều chỉnh vừa qua chủ yếu xuất phát từ lo ngại lãi suất tăng, trong khi tác động của thuế quan hay căng thẳng địa chính trị cuối cùng cũng phản ánh qua chi phí vốn. Khi lãi suất tăng, định giá thị trường chịu áp lực điều chỉnh, khiến nhà đầu tư quan tâm nhiều hơn đến diễn biến của lãi suất thay vì các thông tin thương mại đơn lẻ.

Nguyên nhân thứ hai là mức thuế 12,5% không tạo ra cú sốc đủ lớn. Mức này thấp hơn nhiều so với kịch bản thuế hơn 40% từng khiến thị trường phản ứng tiêu cực vào năm 2025. Sau hơn một năm quan sát, nhà đầu tư đã có thêm dữ liệu để đánh giá tác động thực tế của chính sách thuế thay vì hành động theo cảm xúc.

“Thực tế cho thấy, dù từng đối mặt với những kịch bản thuế cao hơn, dòng vốn FDI vào Việt Nam vẫn duy trì tăng trưởng tích cực, hoạt động xuất khẩu không suy giảm như những dự báo bi quan trước đây. Điều đó khẳng định vị thế của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu chưa thay đổi đáng kể và nhu cầu đối với hàng hóa Việt Nam tại thị trường Mỹ vẫn rất lớn”, ông Minh nhận định.

Việc Mỹ áp thuế trên diện rộng với nhiều nền kinh tế giúp Việt Nam duy trì lợi thế cạnh tranh tương đối. Miễn là Việt Nam chưa phải chịu mức thuế cao vượt trội so với các đối thủ cạnh tranh trực tiếp, kịch bản dịch chuyển dòng vốn FDI quy mô lớn sẽ khó xảy ra.

Niềm tin thị trường còn được củng cố bởi sự chủ động của Chính phủ trong đàm phán với Mỹ nhằm tìm kiếm giải pháp giảm thuế và hướng tới hiệp định thương mại song phương. Bên cạnh đó, chính sách thuế của Mỹ vẫn chịu sự giám sát từ Quốc hội, giúp hạn chế rủi ro xuất hiện các quyết định áp thuế bất ngờ.

Ở góc độ dài hạn, Việt Nam không phải là đối thủ cạnh tranh trực tiếp của Mỹ trong các lĩnh vực chiến lược. Khi Mỹ tập trung cạnh tranh công nghệ với Trung Quốc, cơ cấu xuất khẩu thâm dụng lao động của Việt Nam ít chịu rủi ro từ các chính sách thương mại so với giai đoạn trước.

Do đó, biến số mà nhà đầu tư cần theo dõi hiện nay không còn là thuế quan, mà là diễn biến của lãi suất và thanh khoản hệ thống ngân hàng.

Nhìn tổng thể, chính sách tiền tệ trong nước vẫn duy trì định hướng nới lỏng, song thanh khoản của hệ thống ngân hàng đang chịu áp lực khi tăng trưởng tín dụng ở mức cao, trong khi nhu cầu vốn cho đầu tư hạ tầng tiếp tục gia tăng. Nếu thanh khoản hệ thống tiếp tục chịu áp lực, mặt bằng lãi suất có thể neo ở mức cao và trở thành yếu tố chi phối lớn nhất đối với diễn biến thị trường trong những tháng cuối năm.

Ở góc độ định giá, thị trường hiện đã trở nên hấp dẫn hơn sau nhịp điều chỉnh vừa qua. Tuy nhiên, điều quan trọng không phải cổ phiếu đang “rẻ” hay “đắt”, mà là mức độ rủi ro của thị trường đã giảm đến đâu.

“Nếu lãi suất tiếp tục tăng, mặt bằng định giá vẫn có thể bị chiết khấu sâu hơn. Ngược lại, nếu lãi suất đi ngang hoặc giảm nhẹ như kỳ vọng, định giá hiện tại sẽ hấp dẫn hơn đối với dòng tiền. Nhà đầu tư có tỷ trọng tiền mặt cao có thể cân nhắc chiến lược mua tích lũy từng phần”, chuyên gia ABS nói.