Sản lượng tăng mạnh, nhưng “bài toán biên lợi nhuận” vẫn chưa có lời giải
Trong tháng 3, thị trường thép xây dựng ghi nhận nhịp tăng tốc rõ hơn khi hoạt động tiêu thụ sôi động trở lại sau kỳ nghỉ Tết. Theo Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA), lượng thép xây dựng tiêu thụ trong tháng 3 đã tăng khoảng 50% so với tháng trước. Mức tăng này phản ánh sự trở lại của hoạt động xây dựng sau kỳ nghỉ Tết, đồng thời cho thấy tâm lý tích trữ hàng hóa của các nhà phân phối trong bối cảnh giá thép liên tục được điều chỉnh.
Chỉ riêng trong tháng 3, giá thép đã có ba lần tăng, đưa mặt bằng giá thép cuộn và thép thanh lên khoảng 15.100 – 15.700 đồng/kg. Tính chung quý I/2026, giá thép đã tăng khoảng 1.200 – 1.450 đồng/kg, tương đương mức tăng 10–13% so với cùng kỳ năm trước.
Diễn biến trong tháng 3 là một phần của xu hướng tích cực hơn trong quý I/2026. Sản lượng sản xuất thép đạt gần 3,73 triệu tấn, trong khi tiêu thụ lên tới 3,97 triệu tấn, tăng lần lượt 24,1% và 29% so với cùng kỳ. Đây là mức cao nhất trong khoảng một thập kỷ trong bối cảnh sức cầu nội địa đang trở thành trụ đỡ chính của toàn ngành.
Tuy nhiên, sự cải thiện về sản lượng và giá bán lại không đi cùng chiều với lợi nhuận. Theo đánh giá của Chứng khoán MB (MBS), tiêu thụ thép xây dựng và HRC trong quý I lần lượt tăng khoảng 12% và 30% so với cùng kỳ và xu hướng này có thể tiếp tục duy trì trong năm 2026 nhờ động lực từ đầu tư công và xây dựng dân dụng.
Dù vậy, chi phí đầu vào vẫn là yếu tố gây sức ép đáng kể. Giá nguyên vật liệu như quặng sắt, thép phế và năng lượng duy trì ở mức cao, trong khi sự lệch pha giữa giá đầu vào và đầu ra đặc biệt ở nhóm tôn mạ khiến biên lợi nhuận bị thu hẹp. Giá HRC có xu hướng phục hồi từ đầu năm, nhưng giá tôn mạ gần chưa phục hồi tương xứng khiến biên gộp của nhiều doanh nghiệp giảm khoảng 1–1,2 điểm phần trăm.
Phân hóa rõ nét: Doanh nghiệp nội địa hưởng lợi, nhóm xuất khẩu gặp khó
Sự lệch pha giữa sản lượng và lợi nhuận thể hiện rõ khi nhìn vào từng doanh nghiệp cụ thể. Trong nhóm thép xây dựng, Tập đoàn Hòa Phát (HPG) được dự báo ghi nhận lợi nhuận quý I/2026 khoảng 3.800 tỷ đồng, tăng 14% so với cùng kỳ nhờ sản lượng tiêu thụ tăng gần 20%. Đáng chú ý, sản lượng HRC tăng mạnh với đóng góp từ dự án Dung Quất 2, giúp biên lợi nhuận duy trì quanh mức 14,2%.
Ngược lại, các doanh nghiệp tôn mạ như Hoa Sen (HSG) và Nam Kim (NKG) lại ghi nhận xu hướng kém tích cực hơn. Lợi nhuận của Hoa Sen được dự báo giảm khoảng 17%, trong khi Nam Kim có thể giảm tới 38%, phản ánh áp lực kép từ biên lợi nhuận co hẹp và sự suy yếu của thị trường xuất khẩu.
Lợi thế của ngành thép hiện tại được đánh giá đang nghiêng về các doanh nghiệp có thị phần nội địa lớn và danh mục sản phẩm gắn với nhu cầu xây dựng trong nước, trong khi nhóm phụ thuộc vào xuất khẩu chịu tác động rõ rệt hơn từ biến động chi phí và thị trường.
Trong khi thị trường nội địa đóng vai trò “điểm tựa”, xuất khẩu lại trở thành điểm nghẽn lớn của ngành thép trong quý đầu năm. Sản lượng xuất khẩu giảm khoảng 26% so với cùng kỳ, trong bối cảnh nhu cầu toàn cầu suy yếu và các rào cản thương mại gia tăng.
Việc các tuyến vận tải biển phải thay đổi hành trình, đi vòng qua Mũi Hảo Vọng thay vì kênh đào Suez, đã khiến chi phí vận chuyển tăng từ 15–30%, đồng thời kéo dài thời gian giao hàng. Điều này đặc biệt bất lợi trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp đã ký hợp đồng xuất khẩu theo giá FOB cố định, khiến phần chi phí phát sinh sau đó trực tiếp làm suy giảm biên lợi nhuận.
Trong bối cảnh chi phí vận tải và nguyên liệu cùng tăng, dư địa điều chỉnh giá bán trở nên hạn chế, khiến thép Việt Nam gặp khó trong việc duy trì lợi thế cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
Triển vọng 2026: Cơ hội song hành cùng thách thức
Trong giai đoạn còn lại của năm 2026, triển vọng ngành thép được kỳ vọng cải thiện nhưng vẫn phụ thuộc lớn vào sức cầu nội địa và diễn biến giá thép.
Nhu cầu từ đầu tư công và xây dựng dân dụng tiếp tục được xem là động lực chính giúp duy trì đà tăng trưởng sản lượng. Cùng với đó, mặt bằng giá thép được kỳ vọng có thể cải thiện thêm trong năm 2026, với mức tăng dự kiến khoảng 5–6% tùy từng dòng sản phẩm, trong bối cảnh áp lực từ nguồn cung giá rẻ trên thị trường quốc tế dần hạ nhiệt.
Tuy nhiên, các yếu tố như chi phí vận chuyển, giá nguyên vật liệu và môi trường thương mại toàn cầu vẫn tiềm ẩn nhiều biến động. Điều này đồng nghĩa với việc bài toán cân đối giữa sản lượng, giá bán và biên lợi nhuận sẽ tiếp tục là thách thức lớn đối với các doanh nghiệp thép trong giai đoạn tới.
Nguồn: https://kinhtechungkhoan.vn/tieu-thu-thep-bat-tang-trong-thang-3-bien-loi-nhuan-doanh-nghiep-van-chiu-suc-ep-1440347.html
