Tổng Giám đốc OCBS: Nâng hạng là động lực quan trọng, nhưng không phải yếu tố duy nhất quyết định thị trường

Trong bối cảnh thị trường chứng khoán bước vào giai đoạn mới, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết, phấn đấu trong giai đoạn 2026 – 2030, tổng giá trị vốn huy động qua thị trường chứng khoán đạt khoảng 5,4 triệu tỷ đồng (chưa bao gồm trái phiếu Chính phủ), đồng thời, thu hút các doanh nghiệp lớn, dự án dài hạn từng bước dịch chuyển huy động vốn sang thị trường chứng khoán, qua đó đóng góp cho mục tiêu tăng trưởng hai con số của nền kinh tế.

Bên cạnh đó, việc nghiên cứu phát triển thêm các sản phẩm mới; sớm đưa vào vận hành sàn giao dịch carbon, thị trường tài sản mã hóa, sàn giao dịch dành cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo…đang giúp thúc đẩy và nâng cao vai trò của thị trường chứng khoán, thị trường vốn trong huy động nền kinh tế.

Trao đổi về vấn đề này trong Talk show Phố Tài chính (The Finance Street Talk show) trên VTV8, ông Nguyễn Đức Quân Tùng, Tổng Giám đốc, Công ty CP Chứng khoán OCBS đánh giá thị trường chứng khoán là một hạ tầng huy động và phân bổ nguồn vốn cho nền kinh tế, khi hạ tầng này đủ sâu, đủ minh bạch và đủ tin cậy, sẽ trở thành một động lực rất quan trọng cho mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Như ông cũng đã thấy, nền kinh tế đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026 – 2030, trong đó sự phát triển của thị trường chứng khoán, thị trường vốn được kỳ vọng sẽ góp phần vào sự tăng trưởng này của nền kinh tế, ông đánh giá như thế nào về điều này?

Ô ng Nguyễn Đức Quân Tùng: Tôi cho rằng phát triển thị trường vốn không chỉ là một định hướng đúng, mà là điều kiện gần như bắt buộc nếu Việt Nam muốn bước vào giai đoạn tăng trưởng cao hơn và bền vững hơn.

Trong nhiều năm qua, tăng trưởng của chúng ta dựa khá lớn vào tín dụng ngân hàng. Tín dụng ngân hàng dù rất quan trọng, nhưng không thể một mình đáp ứng được đầy đủ và toàn bộ nhu cầu vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế. Và vấn đề hiện nay không phải là giảm vai trò của ngân hàng, mà chúng ta cần chia rõ vai trò hai kênh: thứ nhất là kênh ngân hàng cần làm tốt vai trò tín dụng, còn thị trường vốn phải trở thành kênh huy động vốn dài hạn cho doanh nghiệp.

Với mục tiêu huy động khoảng 5,4 triệu tỷ đồng qua thị trường chứng khoán trong giai đoạn 2026 – 2030, chưa bao gồm trái phiếu Chính phủ, cho thấy quy mô nhiệm vụ rất lớn. Nếu làm tốt, thị trường vốn sẽ giúp doanh nghiệp tiếp cận vốn minh bạch hơn, giảm áp lực lên hệ thống ngân hàng và đưa dòng vốn vào các lĩnh vực có năng suất cao hơn như hạ tầng, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi xanh.

Tôi có thể nói một cách ngắn gọn rằng thị trường chứng khoán không nên chỉ được nhìn như nơi chúng ta mua bán cổ phiếu. Đây phải là một hạ tầng huy động và phân bổ vốn cho nền kinh tế. Khi hạ tầng này đủ sâu, đủ minh bạch và đủ tin cậy, nó sẽ trở thành một động lực rất quan trọng cho mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Việc được nâng hạng trong tháng 9 tới đây đã nâng cao vị thế của thị trường chứng khoán Việt Nam, tuy nhiên để gia tăng thu hút dòng vốn trong và ngoài nước, theo ông cần những giải pháp như thế nào để phát huy được lợi thế này, vì hiện nay khối ngoại vẫn đang bán ròng và các nhà đầ u tư trong nước thận trọng hơn?

Ông Nguyễn Đức Quân Tùng: Theo tôi, việc nâng hạng thị trường là một cột mốc rất quan trọng với thời điểm hiệu lực theo kế hoạch từ tháng 9/2026. Nhưng tôi cho rằng chúng ta cần nhìn nhận rất rõ: việc nâng hạng là tấm vé vào sân chơi lớn hơn, không phải là đích đến cuối cùng.

Việc khối ngoại vẫn có giai đoạn bán ròng và nhà đầu tư trong nước hiện tại khá thận trọng cho thấy thị trường không thể chỉ trông chờ vào hiệu ứng nâng hạng. Dòng vốn quốc tế không chỉ nhìn vào phân loại thị trường. Họ nhìn vào chất lượng doanh nghiệp niêm yết, khả năng tiếp cận thị trường, thanh khoản, room nước ngoài, chất lượng công bố thông tin, ổn định vĩ mô và tỷ giá.

Theo tôi có ba nhóm việc cần làm đồng thời. Thứ nhất là tiếp tục nâng chuẩn hạ tầng và vận hành thị trường, đặc biệt là cơ chế giao dịch, thanh toán, xử lý giao dịch lỗi, mô hình global broker và giảm các rào cản tiếp cận cho nhà đầu tư nước ngoài.

Thứ hai là tăng chất lượng hàng hóa: chúng ta cần có nhiều doanh nghiệp lớn, minh bạch IPO và niêm yết theo chuẩn cao hơn…

Thứ ba là mở rộng chiều sâu sản phẩm, từ ETF, quỹ mở, phái sinh, trái phiếu doanh nghiệp minh bạch đến các thị trường mới như thị trường carbon hay tài sản mã hóa, nhưng phải trong khuôn khổ pháp lý chặt chẽ và được quản trị rủi ro tốt.

Khi đó, thị trường Việt Nam sẽ không chỉ là một “trading market” hấp dẫn trong ngắn hạn, mà tiến dần thành một “capital market” đúng nghĩa, nơi nhà đầu tư có nhiều công cụ để phân bổ vốn, phòng vệ rủi ro và đầu tư dài hạn.

Như vậy, các thành viên trên thị trường cũng cần có sự thay đổi, trong đó không chỉ là hoạt động môi giới hay giao dịch đơn thuần như trước đây, đúng không, thưa ông?

Ông Nguyễn Đức Quân Tùng: Theo đánh giá của tôi là đúng như vậy. Khi thị trường bước sang giai đoạn phát triển cao hơn, công ty chứng khoán không thể chỉ là nơi đặt lệnh hay cung cấp margin. Nền tảng đó vẫn cần thiết, nhưng không còn đủ để đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp nói chung và nhà đầu tư nói riêng.

Trong khi, các doanh nghiệp ngày càng cần các giải pháp vốn chuyên nghiệp hơn: IPO, phát hành cổ phiếu, trái phiếu, M&A, tái cấu trúc vốn và tư vấn tài chính/ tư vấn chiến lược… Nhà đầu tư cũng cần nhiều hơn một nền tảng giao dịch; họ cần nghiên cứu thị trường, dữ liệu xuyên suốt, họ cần tư vấn phân bổ tài sản, cần sản phẩm đầu tư phù hợp và quản trị rủi ro một cách hệ thống.

Vì vậy, vai trò của công ty chứng khoán phải tiến gần hơn tới mô hình định chế tài chính và ngân hàng đầu tư.

Với OCBS, chúng tôi định hướng phát triển trên ba trụ cột. Đầu tiên và lớn nhất là ngân hàng đầu tư và giải pháp huy động vốn cho doanh nghiệp. Thứ hai là quản lý tài sản và tư vấn đầu tư cho khách hàng cá nhân, khách hàng tổ chức. Thứ ba là nền tảng nghiên cứu, công nghệ và quản trị rủi ro làm lõi. Lợi thế của chúng tôi là đối tác chiến lược của nhiều tổ chức uy tín như Ngân hàng TMCP Phương Đông (OCB), tập đoàn FPT, Fiingroup, tập đoàn Hoàng Anh Gia Lai, …

Từ đó, chúng tôi có thể khai thác hệ sinh thái tài chính doanh nghiệp đa dạng, mở rộng kết nối nhu cầu vốn của doanh nghiệp với nhu cầu đầu tư của khách hàng. Nhưng điều quan trọng nhất vẫn là năng lực thực thi, sản phẩm phải đúng nhu cầu, tư vấn phải có chất lượng và quản trị rủi ro phải đi trước tăng trưởng.

Vậy ông có thể chia sẻ thêm về các mô hình phát triển trên thế giới sau khi thị trường vốn, thị trường chứng khoán đạt đến một mức độ phát triển ở bậc cao hơn?

Ông Nguyễn Đức Quân Tùng: Nếu chúng ta nhìn ra các thị trường đã phát triển hơn, có thể thấy ba chuyển dịch rất rõ sau khi thị trường vốn đạt đến một mức độ trưởng thành nhất định.

Thứ nhất là chiều sâu sản phẩm tăng lên. Thị trường không chỉ có cổ phiếu và trái phiếu cơ bản, mà có thêm quỹ ETF, quỹ mở, quỹ hưu trí, sản phẩm phái sinh, sản phẩm xanh, tín chỉ carbon và các công cụ phòng hộ rủi ro (hedging). Điểm quan trọng không phải là sản phẩm càng phức tạp càng tốt, mà là sản phẩm phải giúp được nhà đầu tư phân bổ vốn hiệu quả hơn và giúp doanh nghiệp cấu trúc tài chính và huy động vốn phù hợp hơn.

Thứ hai là vai trò của các trung gian tài chính thay đổi. Công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ và ngân hàng đầu tư không chỉ tìm kiếm doanh thu lợi nhuận từ giao dịch ngắn hạn, mà chuyển dịch sang mô hình thu phí bền vững từ các mảng có giá trị gia tăng cao hơn như tư vấn tài chính, bảo lãnh phát hành, M&A, quản lý tài sản. Đó là mô hình mà các thị trường mới nổi thành công đều phải đi qua.

Thứ ba là tiêu chuẩn của doanh nghiệp phát hành cũng cao hơn. Doanh nghiệp muốn huy động vốn lớn, đặc biệt là từ nhà đầu tư tổ chức quốc tế, phải đáp ứng các yêu cầu về minh bạch, quản trị công ty, công bố thông tin song ngữ, quan hệ nhà đầu tư, thanh khoản và tỷ lệ free-float. Nói cách khác, không phải doanh nghiệp nào cũng có thể bước vào sân chơi vốn quốc tế nếu chưa nâng chuẩn quản trị.

Theo đánh giá của chúng tôi, bài học cho Việt Nam là nâng hạng mở ra cơ hội rất lớn, nhưng đồng thời cũng nâng mặt bằng tiêu chuẩn. Khi nhà đầu tư chuyên nghiệp hơn tham gia sâu hơn, thị trường sẽ không còn dễ dàng. Đó là áp lực tích cực, vì nó buộc tất cả các bên – từ doanh nghiệp, nhà đầu tư và trung gian tài chính – phải chuyên nghiệp hóa ở mức cao nhất để tồn tại!

Trong bối cảnh đó, các nhà đầu tư cá nhân, hay các hộ gia đình muốn gia tăng tài sản cũng sẽ dần phải thay đổi để thích nghi như thế nào khi thị trường sẽ không chỉ là mua ra bán vào mà sẽ nâng cấp thành các giải pháp quản lý tài chính chuyên nghiệp hơn?

Ông Nguyễn Đức Quân Tùng: Nhà đầu tư cá nhân vẫn là lực lượng rất quan trọng của thị trường Việt Nam. Tuy nhiên, khi thị trường trưởng thành hơn và phân hóa mạnh hơn, cách mà chúng ta đầu tư cũng phải thay đổi.

Giai đoạn “mua gì cũng thắng” nếu có, thường không kéo dài. Thị trường càng lớn thì cơ hội vẫn rất nhiều, nhưng sẽ không chia đều cho tất cả mọi người.

Theo tôi, có ba thay đổi quan trọng. Đầu tiên, nhà đầu tư cần thay đổi tư duy lướt sóng sang tư duy phân bổ tài sản. Tiếp theo là việc đầu tư theo tin đồn, cần chuyển thành đầu tư dựa trên dữ liệu, nghiên cứu và kỷ luật đầu tư. Thứ ba là từ sử dụng đòn bẩy theo cảm tính sang quản trị rủi ro một cách hệ thống theo mục tiêu tài chính của từng nhà đầu tư. Vai trò của các tổ chức như OCBS là giúp nhà đầu tư tiếp cận tốt hơn với các sản phẩm quản lý phân bổ tài sản, hệ thống dữ liệu, báo cáo phân tích và các công cụ quản trị rủi ro. Chúng tôi xác định đồng hành với nhà đầu tư trong quá trình tích sản và gia tăng tài sản một cách bền vững nhất có thể.

Cũng chỉ còn vài tháng nữa là thị trường chính thức được nâng hạng, theo ông thị trường chứng khoán, thị trường vốn sẽ diễn ra như thế nào?

Ông Nguyễn Đức Quân Tùng: Trong ngắn hạn, việc nâng hạng chắc chắn tạo hiệu ứng tâm lý tích cực và có thể cải thiện mức độ quan tâm của dòng vốn quốc tế đối với Việt Nam. Tuy nhiên, nhà đầu tư toàn cầu vẫn theo dõi các yếu tố vĩ mô như lãi suất, tỷ giá, tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp và định giá. Vì vậy, việc nâng hạng thị trường là động lực quan trọng, nhưng không nên xem là yếu tố duy nhất quyết định thị trường.

Theo tôi, điều quan trọng hơn là giai đoạn sau nâng hạng. Đây là giai đoạn Việt Nam phải chứng minh rằng thị trường không chỉ được nâng hạng trên danh nghĩa, mà thật sự vận hành theo chuẩn cao hơn.

Nếu chúng ta tiếp tục cải cách hạ tầng thị trường, thúc đẩy IPO và niêm yết doanh nghiệp chất lượng, phát triển thị trường vốn minh bạch và giữ ổn định vĩ mô, mục tiêu huy động vốn giai đoạn 2026 – 2030 là tham vọng nhưng hoàn toàn có cơ sở đạt được.

Với OCBS, chúng tôi sẽ tập trung phát triển theo mô hình định chế tài chính hiện đại theo mô hình ngân hàng đầu tư, tư vấn tài chính và quản lý tài sản toàn diện. Chúng tôi muốn hỗ trợ doanh nghiệp cơ cấu tài chính và huy động vốn hiệu quả tối đa, đồng hành cùng nhà đầu tư bằng những giải pháp đầu tư và quản lý tài sản chuyên nghiệp hơn và góp phần nâng chuẩn dịch vụ tài chính trên thị trường.

Vừa qua, chúng tôi cũng đã hoàn tất nâng vốn chủ sở hữu lên gần 3.000 tỷ đồng, kịp thời nâng cao năng lực tài chính, mở rộng quy mô hoạt động và gia tăng dư địa tăng trưởng trong giai đoạn mới, và cũng đã có kế hoạch nâng tiếp vốn chủ lên tối thiểu 10.000 tỷ đồng trong thời gian sắp tới, chuẩn bị tối đa nguồn lực cho giai đoạn tăng tốc cùng kỷ nguyên vươn mình của đất nước.

Tôi cho rằng cơ hội trong giai đoạn tới là rất lớn, nhưng cơ hội lớn luôn đi kèm yêu cầu cao hơn. Chúng tôi không chỉ muốn đón đầu cơ hội nâng hạng, mà muốn đóng góp vào việc xây dựng một thị trường vốn Việt Nam sâu hơn, minh bạch hơn và bền vững hơn cho nền kinh tế.