Trước thềm nâng hạng, nhà đầu tư ngoại tìm gì?

Nâng hạng là điều kiện cần, nhưng chưa đủ

Năm 2026 tiếp tục là một năm đầy thách thức đối với dòng vốn ngoại. Chỉ trong những tháng đầu năm, giá trị bán ròng của khối ngoại trên thị trường chứng khoán Việt Nam đã vượt 2 tỷ USD. Tính trong vòng ba năm gần nhất, tổng giá trị bán ròng đã lên tới khoảng 10,3 tỷ USD – mức chưa từng xuất hiện trong lịch sử thị trường.

Tuy nhiên, chúng tôi lưu ý rằng, Việt Nam không phải là trường hợp cá biệt. Trong bối cảnh lợi suất trái phiếu Mỹ duy trì ở mức cao, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) kéo dài lập trường chính sách tiền tệ thận trọng, trong khi các rủi ro địa chính trị liên tục gia tăng, phần lớn các thị trường mới nổi và cận biên đều đang chịu áp lực rút vốn.

Bên cạnh yếu tố vĩ mô, thị trường Việt Nam cũng đối mặt với những thách thức riêng. Áp lực tỷ giá trong các năm gần đây làm gia tăng rủi ro chuyển đổi ngoại tệ, trong khi nhiều dòng tiền quốc tế lại bị hút về các thị trường như Hàn Quốc hay Đài Loan (Trung Quốc) – nơi đang được hưởng lợi từ làn sóng đầu tư liên quan đến trí tuệ nhân tạo, tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp cao và đà tăng giá cổ phiếu mạnh mẽ hơn.

Ông Tyler Nguyễn Mạnh Dũng, Giám đốc Cấp cao Nghiên cứu Chiến lược Thị trường tại HSC

Theo ước tính của HSC, dòng vốn thụ động mô phỏng các chỉ số FTSE có thể giải ngân khoảng 1 tỷ USD sau khi nâng hạng, một con số khá khiêm tốn nếu so với quy mô khoảng 300 tỷ USD của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Điều đáng chú ý hơn là tiềm năng từ các quỹ chủ động. FTSE Russell từng đánh giá dòng vốn chủ động có thể đạt 5-6 tỷ USD trong những năm sau nâng hạng nếu Việt Nam tiếp tục cải thiện chất lượng thị trường. Đây mới là nguồn vốn mang tính chiến lược và có khả năng tạo ra sự thay đổi thực sự đối với thanh khoản cũng như định giá của thị trường.

Tuy nhiên, kinh nghiệm từ nhiều quốc gia cho thấy, nâng hạng không đồng nghĩa với việc dòng vốn sẽ quay lại ngay lập tức. Các quỹ đầu tư chủ động thường đánh giá sâu hơn về thanh khoản, chất lượng doanh nghiệp, khả năng tiếp cận thông tin và tiêu chuẩn quản trị trước khi đưa ra quyết định phân bổ vốn.

Dù kết quả kinh doanh của nhiều doanh nghiệp niêm yết ghi nhận tăng trưởng mạnh, dòng tiền trên thị trường vẫn khá thận trọng.

Theo ghi nhận từ các công ty chứng khoán, một bộ phận đáng kể nhà đầu tư cá nhân đang dịch chuyển dòng tiền sang tiền gửi ngân hàng sau nhịp tăng lãi suất từ tháng 9/2025, hoặc sang vàng thay vì cổ phiếu. Xu hướng này phản ánh tâm lý ưu tiên bảo toàn vốn trong bối cảnh thị trường chưa xuất hiện nhiều động lực tăng trưởng đủ mạnh.

Điều này khiến thanh khoản thị trường suy giảm. Trong khi đó, mức thanh khoản thấp lại làm giảm sức hấp dẫn của thị trường đối với các quỹ đầu tư lớn, vốn cần khả năng giải ngân với quy mô đáng kể mà không tạo ra biến động quá mạnh đối với giá cổ phiếu.

Minh bạch, quản trị và chất lượng thông tin trở thành lợi thế cạnh tranh mới

Nâng hạng thị trường có thể mở ra cơ hội thu hút dòng vốn quốc tế, nhưng yếu tố quyết định vẫn là chất lượng và mức độ minh bạch của thị trường.

Nếu như cách đây một thập kỷ, câu chuyện tăng trưởng kinh tế là yếu tố hấp dẫn nhất của Việt Nam trong mắt nhà đầu tư quốc tế, thì hiện nay các tiêu chí về chất lượng thị trường đang ngày càng được chú trọng.

Nhà đầu tư nước ngoài không chỉ nhìn vào tốc độ tăng trưởng GDP hay lợi nhuận doanh nghiệp. Họ ngày càng quan tâm đến chất lượng công bố thông tin, khả năng tiếp cận dữ liệu, quyền lợi cổ đông thiểu số, chuẩn mực quản trị doanh nghiệp và mức độ minh bạch trong vận hành.

Đây cũng là lý do Việt Nam đang đẩy mạnh hàng loạt cải cách nhằm nâng cao chất lượng thị trường vốn. Bên cạnh việc đưa hệ thống KRX vào vận hành và thúc đẩy cơ chế đối tác bù trừ trung tâm, cơ quan quản lý đang từng bước hoàn thiện các chuẩn mực công bố thông tin, nâng cao khả năng tiếp cận của nhà đầu tư quốc tế và hướng tới những tiêu chuẩn tiệm cận thông lệ toàn cầu.

Chúng tôi nhận thấy ngày càng nhiều doanh nghiệp niêm yết chủ động nâng cấp hoạt động quan hệ nhà đầu tư, tăng cường công bố tài liệu bằng tiếng Anh và tổ chức các chương trình gặp gỡ nhà đầu tư nước ngoài. Những thay đổi này có thể chưa phản ánh ngay vào giá cổ phiếu, nhưng lại là yếu tố quan trọng trong quá trình xây dựng niềm tin đối với dòng vốn dài hạn.

Thực tế, đây cũng là một trong những tiêu chí mà MSCI xem xét khi đánh giá mức độ tiếp cận thị trường của một quốc gia. Vì vậy, cải thiện chất lượng thông tin không chỉ phục vụ mục tiêu thu hút vốn ngoại mà còn là nền tảng cho tham vọng nâng hạng lên thị trường mới nổi theo tiêu chí của MSCI trong tương lai.

Thị trường Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuẩn bị cho một làn sóng IPO và niêm yết mới, đặc biệt trong các lĩnh vực ngân hàng, hạ tầng, công nghệ và tiêu dùng. Sự xuất hiện của các doanh nghiệp quy mô lớn không chỉ giúp gia tăng độ sâu thị trường mà còn mở rộng thêm lựa chọn cho các quỹ đầu tư nước ngoài.

Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng bởi tỷ lệ sở hữu nước ngoài trên toàn thị trường hiện đã giảm xuống dưới 14% tổng số cổ phiếu lưu hành, thấp hơn đáng kể so với mức trung bình lịch sử khoảng 18-19%. Nếu loại trừ phần cổ đông chiến lược, lượng cổ phiếu tự do chuyển nhượng do khối ngoại nắm giữ hiện đã thu hẹp đáng kể.

Điều này đồng nghĩa dư địa bán ròng có thể không còn quá lớn như giai đoạn trước, trong khi nhu cầu giải ngân mới có thể gia tăng nếu xuất hiện các cơ hội đầu tư hấp dẫn hơn.

Định giá hấp dẫn, nhưng thị trường cần thêm niềm tin

Từ góc độ định giá, thị trường Việt Nam hiện vẫn tương đối hấp dẫn. Sau kết quả kinh doanh quý I/2026, lợi nhuận toàn thị trường tăng gần 50% so với cùng kỳ, kéo P/E trượt của VN-Index xuống khoảng 13,6 lần, thấp hơn mức trung bình 5 năm là 14,1 lần.

Đáng chú ý, nếu loại trừ nhóm Vingroup (bao gồm VIC, VHM, VRE), P/E trượt của thị trường chỉ còn khoảng 11,7 lần và P/E dự phóng khoảng 10,3 lần, khá hấp dẫn so với các thị trường khu vực.

Dù dòng vốn ngoại khó có thể đảo chiều ngay trong ngắn hạn, chúng tôi kỳ vọng bức tranh sẽ dần trở nên thuận lợi hơn trong giai đoạn nửa cuối 2026-2027. Căng thẳng địa chính trị đang phát đi những tín hiệu hạ nhiệt, trong khi thanh khoản của hệ thống ngân hàng được kỳ vọng cải thiện sau giai đoạn tăng lãi suất kéo dài trong nửa năm qua.

Bên cạnh đó, tiến độ giải ngân đầu tư công đang được thúc đẩy theo hướng thực chất hơn, không chỉ hỗ trợ tăng trưởng kinh tế mà còn tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực tới hoạt động sản xuất – kinh doanh và lợi nhuận của các doanh nghiệp niêm yết.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam đang sở hữu một câu chuyện đầu tư khá hấp dẫn, kết hợp giữa mặt bằng định giá thấp, tăng trưởng lợi nhuận tích cực và thời điểm nâng hạng đang đến gần. Nếu các điều kiện vĩ mô tiếp tục cải thiện trong thời gian tới, chúng tôi cho rằng, thị trường chứng khoán Việt Nam hoàn toàn có cơ hội trở thành điểm đến đáng chú ý của dòng vốn quốc tế khi các nhà đầu tư quay trở lại tìm kiếm những cơ hội đầu tư giá trị hấp dẫn tại châu Á.