Phát biểu tại Hội thảo “Kinh tế tư nhân trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc” do Tạp chí điện tử Kinh tế Chứng khoán Việt Nam phối hợp Hệ sinh thái truyền thông tài chính Người Quan Sát tổ chức, TS Phan Đức Hiếu, Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, nhấn mạnh rằng sau 40 năm Đổi mới, nhận thức và vai trò của khu vực kinh tế tư nhân tại Việt Nam đã trải qua những bước chuyển mang tính căn bản, thậm chí có thể coi là những đột phá về tư duy quản lý và phát triển.
.jpg)
Theo ông Hiếu, nếu nhìn lại tiến trình này một cách hệ thống, có thể thấy rõ 5 bước ngoặt lớn trong thay đổi nhận thức. Trước năm 1986, kinh tế tư nhân hầu như chưa được thừa nhận trong nền kinh tế.
Sau Đổi mới, khu vực này bắt đầu được công nhận và cho phép phát triển trong một số ngành, lĩnh vực có lợi cho nền kinh tế. Đến năm 1996, một dấu mốc quan trọng được xác lập khi các thành phần kinh tế được thừa nhận bình đẳng.
Bước ngoặt thứ ba diễn ra vào năm 2006, khi nhận thức được nâng lên một tầm mới: kinh tế tư nhân không chỉ là một thành phần kinh tế đơn thuần, mà là một trong những động lực quan trọng của nền kinh tế. Sau đó, khu vực này tiếp tục được khẳng định vai trò là một động lực quan trọng.
Và đến giai đoạn gần đây, tư duy đã có sự thay đổi mang tính bước ngoặt khi kinh tế tư nhân được xác định là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế.
“Đây là sự thay đổi rất lớn về tư duy phát triển, bởi khi đã coi kinh tế tư nhân là động lực quan trọng nhất, thì toàn bộ cách thiết kế chính sách, cách phân bổ nguồn lực và cách vận hành thể chế cũng phải thay đổi theo”, ông Hiếu nhấn mạnh.
Trong bối cảnh đó, TS Phan Đức Hiếu đánh giá Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân là một bước ngoặt quan trọng.
Theo ông, điểm khác biệt cốt lõi của nghị quyết này nằm ở cách tiếp cận toàn diện và mang tính hệ thống. Nếu như trước đây, cải cách chủ yếu tập trung vào việc cắt giảm thủ tục hành chính, giảm phiền hà cho doanh nghiệp, thì lần này, tư duy đã đi xa hơn.
Nghị quyết 68 không chỉ nhằm “làm cho dễ hơn”, mà hướng tới việc tạo lập một môi trường kinh doanh an toàn hơn, minh bạch hơn và có khả năng dự đoán cao hơn.
Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh doanh nghiệp không chỉ quan tâm đến chi phí, mà còn quan tâm đến rủi ro và sự ổn định của chính sách.
“Doanh nghiệp không chỉ cần ít thủ tục hơn, mà cần một môi trường mà họ có thể yên tâm đầu tư dài hạn, ít rủi ro và được bảo vệ tốt hơn về mặt pháp lý”, ông Hiếu phân tích.
Theo TS Phan Đức Hiếu, một trong những yếu tố then chốt quyết định thành công của Nghị quyết 68 chính là quá trình thể chế hóa. Thời gian qua, các cơ quan lập pháp và hành pháp đã có những bước đi rất nhanh và quyết liệt.
Đáng chú ý, chỉ trong vòng 12 ngày đêm, Nghị quyết 198 đã được ban hành nhằm cụ thể hóa các định hướng lớn của Nghị quyết 68. Cùng với đó, hàng loạt cơ chế, chính sách đặc thù đã được triển khai nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho doanh nghiệp.
Nhiều luật quan trọng cũng được sửa đổi, bổ sung như Luật Đầu tư, Luật PPP, Luật Đấu thầu, Luật Quy hoạch, Luật Doanh nghiệp… qua đó thể chế hóa tinh thần cải cách, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động đầu tư, kinh doanh.
Ông Hiếu đánh giá, những kết quả này là rất đáng ghi nhận, thể hiện quyết tâm cải cách mạnh mẽ của Chính phủ và Quốc hội.
Tuy nhiên, ông cũng lưu ý rằng thành công của cải cách không nên được đo bằng số lượng văn bản được ban hành, mà phải được đánh giá bằng chất lượng thực thi và mức độ thụ hưởng thực tế của người dân, doanh nghiệp.
“Cải cách chỉ thực sự có ý nghĩa khi doanh nghiệp cảm nhận được sự thay đổi: thủ tục nhanh hơn, chi phí thấp hơn, rủi ro ít hơn và cơ hội kinh doanh rõ ràng hơn”, ông nói.
Bên cạnh những kết quả tích cực, TS Phan Đức Hiếu cũng thẳng thắn chỉ ra rằng khu vực kinh tế tư nhân vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức lớn.
Một trong những vấn đề nổi bật là môi trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt, trong khi năng lực của phần lớn doanh nghiệp tư nhân còn hạn chế, đặc biệt là về quy mô, công nghệ và khả năng quản trị.
Ngoài ra, những rào cản về thể chế dù đã được tháo gỡ một phần nhưng vẫn chưa hoàn toàn biến mất.
Trong một số trường hợp, các điều kiện kinh doanh phức tạp trước đây có thể được thay thế bằng những rào cản mới dưới hình thức khác, nếu không có cơ chế giám sát hiệu quả.
Do đó, theo ông Hiếu, quá trình thực thi Nghị quyết 68 không thể chỉ trông chờ vào nỗ lực từ phía Nhà nước, mà cần sự tham gia chủ động của cả cộng đồng doanh nghiệp và xã hội.
Doanh nghiệp cũng cần nâng cao năng lực nội tại, thích ứng với môi trường cạnh tranh mới và tận dụng tốt các cơ hội từ cải cách thể chế.
“Không nên nhìn cải cách theo một chiều. Đây là quá trình hai chiều, trong đó Nhà nước tạo lập môi trường, còn doanh nghiệp phải chủ động thích ứng và phát triển”, ông nhấn mạnh.
Ông cũng đặc biệt đề cao vai trò của Quốc hội trong việc định hướng lập pháp đúng thời điểm, bảo đảm các chính sách được ban hành kịp thời và phù hợp với thực tiễn.
Đồng thời, vai trò của các hiệp hội ngành nghề và các doanh nghiệp đầu đàn cũng rất quan trọng trong việc dẫn dắt, hỗ trợ và lan tỏa năng lực cho cộng đồng doanh nghiệp.
Theo TS Phan Đức Hiếu, với những cam kết mạnh mẽ về cải cách thể chế hiện nay, Việt Nam đang đứng trước một cơ hội lớn để tạo ra những chuyển biến thực chất. Nếu tận dụng tốt cơ hội này, khu vực kinh tế tư nhân hoàn toàn có thể vươn lên trở thành động lực tăng trưởng bền vững, đóng góp ngày càng lớn cho nền kinh tế trong giai đoạn tới.
Đánh giá về Hội thảo “Kinh tế tư nhân trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”, TS Phan Đức Hiếu cho rằng sự kiện được tổ chức đúng thời điểm, khi khu vực kinh tế tư nhân vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động nhanh và phức tạp.
Ông Hiếu nhấn mạnh, các chuyên đề như khơi thông thị trường vốn cho doanh nghiệp tư nhân và nâng cao năng lực để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực, toàn cầu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, góp phần tạo động lực thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân phát triển bền vững.
Nguồn: https://kinhtechungkhoan.vn/ts-phan-duc-hieu-nghi-quyet-68-la-cu-hich-the-che-dua-kinh-te-tu-nhan-len-vi-tri-trung-tam-1445125.html
