Ủy ban Chứng khoán yêu cầu doanh nghiệp nhà nước rà soát tư cách công ty đại chúng

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCK) vừa có văn bản gửi các doanh nghiệp nhà nước (DNNN) và công ty con của DNNN đang niêm yết, đăng ký giao dịch trên Sở Giao dịch Chứng khoán về việc rà soát tư cách công ty đại chúng theo quy định mới của pháp luật chứng khoán và pháp luật về quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp.

Văn bản được ban hành ngày 24/02/2026, nhằm đảm bảo việc thực hiện thống nhất Luật Chứng khoán số 54/2019/QH14 đã được sửa đổi, bổ sung tại Luật số 56/2024/QH15 và Luật số 68/2025/QH15 về quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp.

Theo quy định hiện hành, công ty đại chúng là công ty cổ phần có vốn điều lệ đã góp từ 30 tỷ đồng trở lên, vốn chủ sở hữu từ 30 tỷ đồng trở lên và tối thiểu 10% số cổ phiếu có quyền biểu quyết do ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ.

Trường hợp không còn đáp ứng một trong các điều kiện nêu trên, doanh nghiệp sẽ bị hủy tư cách công ty đại chúng theo quy định tại khoản 1 Điều 38 Luật Chứng khoán (đã được sửa đổi, bổ sung). Đáng chú ý, đối với các công ty có cổ phiếu đã niêm yết hoặc đăng ký giao dịch trước ngày 01/01/2021, nếu đến ngày 01/01/2026 không đáp ứng điều kiện theo quy định mới thì sẽ bị hủy tư cách công ty đại chúng, trừ trường hợp Đại hội đồng cổ đông đã quyết định hủy trước thời điểm này.

Tuy nhiên, Luật số 68/2025/QH15 cũng quy định ngoại lệ đối với DNNN đang thực hiện kế hoạch cơ cấu lại đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Trong thời gian thực hiện kế hoạch này, DNNN được chuyển đổi từ doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ thành công ty cổ phần niêm yết, đăng ký giao dịch nhưng chưa đáp ứng điều kiện về cơ cấu cổ đông theo Luật Chứng khoán sẽ không bị hủy tư cách công ty đại chúng.

Trên cơ sở đó, UBCK đề nghị các DNNN và công ty con rà soát, đối chiếu để xác định rõ tình trạng đáp ứng điều kiện công ty đại chúng. Với các doanh nghiệp không thuộc diện được áp dụng ngoại lệ theo khoản 7 Điều 59 Luật số 68/2025/QH15, nếu không đáp ứng điều kiện theo quy định, doanh nghiệp sẽ bị hủy tư cách công ty đại chúng theo Luật số 56/2024/QH15 và Thông tư số 19/2025/TT-BTC ngày 05/05/2025.

Cụ thể, trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày không còn đáp ứng điều kiện, doanh nghiệp phải gửi UBCK văn bản thông báo kèm danh sách cổ đông do Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC) cung cấp hoặc do công ty tự lập (đối với trường hợp chưa đăng ký cổ phiếu tại VSDC), cùng báo cáo tài chính năm gần nhất đã được kiểm toán. Doanh nghiệp vẫn phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của công ty đại chúng cho đến khi UBCK có thông báo chính thức về việc hủy tư cách.

Đồng thời, doanh nghiệp có trách nhiệm công bố thông tin về việc không còn đáp ứng điều kiện công ty đại chúng theo quy định về công bố thông tin bất thường trên thị trường chứng khoán.

Sau 01 năm kể từ thời điểm không đáp ứng điều kiện mà vẫn không khắc phục được, doanh nghiệp phải gửi hồ sơ đề nghị hủy tư cách công ty đại chúng tới UBCK. Trường hợp có nhu cầu duy trì tư cách công ty đại chúng, doanh nghiệp cần xây dựng kế hoạch đảm bảo đáp ứng điều kiện về vốn (bao gồm vốn điều lệ và vốn chủ sở hữu) cũng như số lượng, cơ cấu cổ đông theo quy định.

Trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày nhận được thông báo của UBCKN về việc hủy tư cách công ty đại chúng, doanh nghiệp phải công bố thông tin trên website của Công ty, trên phương tiện công bố thông tin của UBCK và Sở Giao dịch Chứng khoán nơi cổ phiếu đang niêm yết hoặc đăng ký giao dịch, đồng thời thực hiện thủ tục hủy niêm yết, hủy đăng ký giao dịch theo quy định pháp luật.

UBCK đề nghị các doanh nghiệp khẩn trương rà soát việc đáp ứng điều kiện công ty đại chúng, báo cáo cơ quan đại diện chủ sở hữu và chỉ đạo các công ty con thực hiện đúng quy định nhằm đảm bảo tuân thủ pháp luật và ổn định hoạt động trên thị trường chứng khoán.

Thực tế, tình trạng cơ cấu cổ đông quá tập trung đang khiến nhiều doanh nghiệp niêm yết lớn trên thị trường chứng khoán chưa đáp ứng điều kiện công ty đại chúng. Một vài trường hợp có thể kể đến như tại Tổng công ty Khoáng sản TKV – Vimico (mã KSV) đang do Tập đoàn Công nghiệp Than – Khoáng sản Việt Nam nắm giữ 98,1% vốn; còn tại CTCP Lọc hóa dầu Bình Sơn (mã BSR), Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam sở hữu 92,1% vốn điều lệ.

Tương tự, Tổng công ty Khí Việt Nam – PV Gas (mã GAS) có cổ đông lớn nắm 95,76% vốn, trong khi Phân phối Khí thấp áp Dầu khí Việt Nam (mã PGD) – công ty con của GAS ghi nhận ba cổ đông lớn nắm phần lớn cổ phần, khiến chỉ có 3,5% vốn thuộc về 1.642 cổ đông. Đến nay, nhiều doanh nghiệp cho biết đang làm việc với cổ đông lớn và cơ quan quản lý để xử lý theo quy định.