Nhiều năm sau thương vụ thoái vốn, Bộ Thương mại Mỹ vẫn đặt Vạn Đức Tiền Giang trong “Vinh Hoan single entity” khi xử lý các vụ việc chống bán phá giá cá tra.
Vĩnh Hoàn đã giảm sở hữu Vạn Đức Tiền Giang từ 100% xuống 35% năm 2018 và thoái toàn bộ vốn một năm sau đó. Tuy nhiên, mối quan hệ giữa hai doanh nghiệp cá tra này không biến mất: Chủ tịch Vĩnh Hoàn vẫn trực tiếp nắm 5% Vạn Đức Tiền Giang, doanh thu giao dịch giữa hai bên lên tới hơn nghìn tỷ đồng mỗi năm.
567 tỷ đồng vốn mới từ một đối tác Singapore của Vĩnh Hoàn
Vạn Đức Tiền Giang không phải cái tên xa lạ với Vĩnh Hoàn (HoSE: VHC). Trước khi về dưới “mái nhà” VHC, doanh nghiệp này đã có quan hệ thương mại với Vĩnh Hoàn và các bên liên quan tới Chủ tịch Trương Thị Lệ Khanh. Đến năm 2014, Vĩnh Hoàn chi khoảng 357 tỷ đồng để mua 99,06% vốn Vạn Đức Tiền Giang, sau đó tiếp tục nâng tỷ lệ sở hữu lên 100%. Tổng số tiền Vĩnh Hoàn rót vào để sở hữu toàn bộ doanh nghiệp được ước tính gần 410 tỷ đồng.
Sau khi được Vĩnh Hoàn thâu tóm, Vạn Đức Tiền Giang mở rộng đáng kể quy mô hoạt động. Đến năm 2017, công ty đạt khoảng 2.078 tỷ đồng doanh thu và 178 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế, tương đương hơn một phần tư doanh thu và gần 30% lợi nhuận của VHC thời điểm đó. Đây không phải một tài sản nhỏ hoặc hoạt động kém hiệu quả khi cấu trúc sở hữu bắt đầu thay đổi.
Bước ngoặt diễn ra vào đầu năm 2018. Trước khi tăng vốn, Vạn Đức Tiền Giang có vốn điều lệ 305,424 tỷ đồng, thuộc 100% Vĩnh Hoàn. Sau đó doanh nghiệp tăng vốn lên khoảng 872,64 tỷ đồng thông qua việc nhận thêm 567,216 tỷ đồng vốn mới. Vĩnh Hoàn không tham gia góp thêm nên tỷ lệ sở hữu bị pha loãng từ 100% xuống 35%, đồng thời Vạn Đức không còn là công ty con mà chuyển thành công ty liên kết từ ngày 28/2/2018.
567 tỷ đồng này không phải tiền Vĩnh Hoàn thu được từ việc bán 65% cổ phần. Đây là tiền nhà đầu tư mới góp trực tiếp vào Vạn Đức Tiền Giang. Trước khi bị pha loãng, VHC đã nhận khoảng 399 tỷ đồng cổ tức bằng tiền từ phần lợi nhuận tích lũy của Vạn Đức. Theo SSI, khoản tiền này góp phần giúp nợ ròng của VHC giảm mạnh trong quý I/2018.
Danh tính nhà đầu tư mới khi ấy không được công bố rõ trong báo cáo tài chính. Tuy nhiên, SSI dẫn thông tin từ ban lãnh đạo VHC cho biết đối tác là một khách hàng Singapore hiện hữu của Vạn Đức Tiền Giang, có kinh nghiệm trong lĩnh vực phân phối và được kỳ vọng hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng thị trường Trung Quốc và Singapore. Lãnh đạo Vĩnh Hoàn chia sẻ đây là một nhà đầu tư cá nhân hoạt động chủ yếu tại Singapore và chuyên kinh doanh thủy sản.
Các dữ liệu đăng ký doanh nghiệp về sau cho thấy hai cái tên xuất hiện trong cơ cấu cổ đông mới của Vạn Đức Tiền Giang là Công ty Hữu Phước Food và cá nhân bà Trương Thị Lệ Khanh. Đến sau khi Vĩnh Hoàn thoái hết vốn năm 2019, Hữu Phước Food sở hữu 95% Vạn Đức Tiền Giang, 5% còn lại thuộc bà Khanh.
Hữu Phước Food được thành lập vào cuối năm 2017, tức chỉ khoảng hai tháng rưỡi trước đợt tăng vốn nói trên. Đến tháng 5/2021, doanh nghiệp này có vốn điều lệ 309 tỷ đồng và toàn bộ là vốn nước ngoài.
Các con số cho phép dựng lại khá sát cấu trúc vốn vào tháng 2/2018. Phần vốn cũ 305,424 tỷ đồng của Vĩnh Hoàn vừa đúng 35% vốn điều lệ mới 872,64 tỷ đồng. Nếu Hữu Phước sau đó nắm 95% sau khi mua thêm 35% của Vĩnh Hoàn và bà Khanh giữ nguyên 5%, thì cơ cấu ngay sau tăng vốn nhiều khả năng là Vĩnh Hoàn 35%, Hữu Phước 60% và bà Khanh 5%.
Năm 2019, Vĩnh Hoàn bán nốt 35% Vạn Đức Tiền Giang cho Hữu Phước Food và ghi nhận lợi nhuận hơn 100 tỷ đồng từ thương vụ. Vĩnh Hoàn lý giải việc rút vốn liên quan tới khoảng cách vùng nuôi, vị trí xa hệ thống sản xuất của tập đoàn và ảnh hưởng của xâm nhập mặn khiến hiệu quả khai thác bị hạn chế. Từ thời điểm đó, trên báo cáo tài chính hợp nhất, Vạn Đức Tiền Giang không còn nằm trong phạm vi sở hữu của Vĩnh Hoàn.
Nhưng về mặt quan hệ kinh tế, câu chuyện lại không kết thúc ở đó.
Thoái hết vốn nhưng Vạn Đức Tiền Giang vẫn nằm trong “Vinh Hoan single entity” tại Mỹ
Báo cáo tài chính Vĩnh Hoàn hiện xếp Vạn Đức Tiền Giang vào nhóm “công ty liên quan của Chủ tịch HĐQT”, cùng với một số doanh nghiệp khác như Coast Beacon, Vạn Đức Food và Bao bì Phú Sĩ. Quan hệ này không chỉ tồn tại trên danh sách các bên liên quan mà còn thể hiện bằng quy mô giao dịch lớn.
Năm 2025, Vĩnh Hoàn bán khoảng 1.127 tỷ đồng hàng hóa và dịch vụ cho Vạn Đức Tiền Giang. Cùng năm, Coast Beacon – một doanh nghiệp khác được Vĩnh Hoàn xác định là công ty liên quan của Chủ tịch – mua tới 3.371 tỷ đồng hàng hóa, dịch vụ từ Vĩnh Hoàn.
Tổng doanh thu bán cho các bên liên quan đạt gần 4.525 tỷ đồng, trong khi doanh thu thuần hợp nhất Vĩnh Hoàn là khoảng 12.021 tỷ đồng. Như vậy, giao dịch bán hàng với các bên liên quan tương đương gần 38% doanh thu toàn tập đoàn, trong đó riêng Coast Beacon và Vạn Đức Tiền Giang chiếm hơn 99% số này.
Xu hướng tiếp tục trong nửa đầu năm 2026. VHC ghi nhận 1.963 tỷ đồng doanh thu từ Coast Beacon và khoảng 471 tỷ đồng từ Vạn Đức Tiền Giang, trên tổng 2.435 tỷ đồng doanh thu với các bên liên quan. Trong khi đó, doanh thu thuần toàn tập đoàn 6 tháng đạt khoảng 6.349 tỷ đồng.
Về Coast Beacon, tại cuối tháng 6/2026, doanh nghiệp này còn nợ VHC khoảng 1.358 tỷ đồng, tăng từ gần 959 tỷ đồng đầu năm. Coast Beacon một mình chiếm gần như toàn bộ khoản phải thu thương mại từ nhóm các bên liên quan.
Hồ sơ đăng ký doanh nghiệp California hiện cho thấy Coast Beacon do Sang Phan đảm nhiệm đồng thời các vị trí CEO, CFO và thành viên HĐQT. Trong khi đó, báo cáo quản trị của Vĩnh Hoàn từng ghi nhận một người tên Phan Ngọc Sang, cư trú tại Mỹ, trong danh sách người thân của cựu thành viên Ban Kiểm soát Phan Thị Kim Hòa; cùng danh sách có Annie Phương Võ.
Mối liên hệ giữa Vĩnh Hoàn và Vạn Đức Tiền Giang còn có một lớp khác, xuất hiện trong hồ sơ chống bán phá giá cá tra của Mỹ.
Từ năm 2010, Bộ Thương mại Mỹ đã xác định Vĩnh Hoàn, Vạn Đức Food và Vạn Đức Tiền Giang nên được coi là một “single entity” (một pháp nhân duy nhất) cho mục đích áp dụng quy định chống bán phá giá. Cơ quan này khi đó nêu rằng các doanh nghiệp có khả năng sản xuất hoặc xuất khẩu hàng hóa thuộc phạm vi điều tra và chịu sự kiểm soát chung của bà Trương cùng gia đình thông qua sở hữu, thành viên HĐQT hoặc đội ngũ quản lý chung, từ đó tồn tại khả năng đáng kể phối hợp giá hoặc sản lượng.
Cách phân loại này tồn tại rất lâu sau khi cơ cấu sở hữu tại Việt Nam thay đổi.
Trong kết quả rà soát cho giai đoạn 2018–2019, công bố vào tháng 7/2021 – tức hai năm sau khi Vĩnh Hoàn đã bán nốt 35% vốn Vạn Đức Tiền Giang – Bộ Thương mại Mỹ vẫn xác định “Vinh Hoan single entity” gồm Vinh Hoan Corporation, Van Duc Food, Van Duc Tien Giang, Thanh Binh Dong Thap và Vinh Phuoc Food.
Đến kết quả rà soát giai đoạn 2021–2022 công bố tháng 3/2024, Van Duc Tien Giang vẫn tiếp tục nằm trong nhóm này. Thậm chí trong các văn bản năm 2025 liên quan việc Mỹ thu hồi một phần lệnh chống bán phá giá đối với Vĩnh Hoàn, chú thích của Bộ Thương mại Mỹ vẫn định nghĩa Vinh Hoan Corporation là một collapsed entity gồm năm doanh nghiệp, trong đó có Vạn Đức Tiền Giang.
Tuy nhiên, khái niệm “single entity” hay “collapsed entity” trong luật chống bán phá giá Mỹ không đồng nghĩa với quan hệ công ty mẹ – công ty con hay quyền kiểm soát theo luật doanh nghiệp và chuẩn mực kế toán Việt Nam. Việc Vạn Đức Tiền Giang tiếp tục nằm trong nhóm Vĩnh Hoàn vì thế không đủ để kết luận công ty này vẫn sở hữu hoặc kiểm soát doanh nghiệp sau năm 2019. Đây là một phân loại phục vụ quá trình xác định biên độ và nghĩa vụ chống bán phá giá, dựa trên tiêu chuẩn về liên kết, khả năng sản xuất tương đồng và nguy cơ phối hợp giá hoặc sản lượng.
Dù vậy, sự tồn tại song song của hai bức tranh vẫn là điều đáng chú ý. Trên hồ sơ doanh nghiệp Việt Nam, Vĩnh Hoàn đã rút hoàn toàn vốn khỏi Vạn Đức Tiền Giang từ năm 2019; 95% vốn hiện thuộc Hữu Phước Food, 5% còn lại do bà Trương Thị Lệ Khanh trực tiếp nắm giữ.
Nhưng trên phương diện thương mại, Vĩnh Hoàn và Vạn Đức Tiền Giang vẫn mua bán lượng hàng hóa lớn. Trên phương diện công bố bên liên quan, Vạn Đức Tiền Giang tiếp tục được xếp là doanh nghiệp liên quan tới Chủ tịch Vĩnh Hoàn. Còn trong hồ sơ chống bán phá giá của Mỹ, cái tên Vạn Đức Tiền Giang vẫn tiếp tục xuất hiện trong “Vinh Hoan single entity” nhiều năm sau thương vụ thoái vốn.
Nguồn: https://stockbiz.vn/tin-tuc/vinh-hoan—van-duc-tien-giang-va-moi-lien-ket-dac-biet-hau-thoai-von/41959633
