VIS Rating: Áp lực tái cấp vốn sẽ là phép thử của thị trường trái phiếu

Nhận định trên được VIS Rating đưa ra trong Báo cáo tổng quan thị trường trái phiếu doanh nghiệp quý II/2026.

Theo VIS Rating, quý II/2026 đánh dấu bước tiến quan trọng về chính sách với việc Nghị định 200 được ban hành, góp phần nâng cao tiêu chuẩn phát hành, tăng yêu cầu công bố thông tin và cơ chế bảo vệ nhà đầu tư trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ.

Tuy nhiên, những “nút thắt” mang tính cấu trúc của thị trường vẫn chưa được tháo gỡ hoàn toàn, trong đó nổi bật là việc định giá theo rủi ro còn hạn chế do hoạt động xếp hạng tín nhiệm chưa phổ biến và thị trường chưa hình thành được đường cong lợi suất đủ tin cậy.

Trong bối cảnh đó, hoạt động phát hành trái phiếu tiếp tục chịu áp lực. Giá trị phát hành sơ cấp trong quý II đạt 223.000 tỷ đồng, giảm 8,5% so với cùng kỳ năm trước. Đà giảm chủ yếu đến từ nhóm ngân hàng khi nhu cầu đầu tư suy yếu do nhiều nhà đầu tư tổ chức đã tiệm cận các giới hạn thanh khoản theo quy định. Ngược lại, phát hành của doanh nghiệp bất động sản tăng 123% so với cùng kỳ, song vẫn tập trung ở một số chủ đầu tư lớn.

Chi phí huy động vốn cũng tiếp tục tăng. Theo VIS Rating, lãi suất coupon bình quân của trái phiếu ngân hàng đạt 8,5%, tăng 2,6 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước, trong khi trái phiếu bất động sản có lãi suất bình quân 11,5%, tăng thêm 0,8 điểm phần trăm.

Tính đến cuối quý II, tổng giá trị trái phiếu doanh nghiệp đang lưu hành đạt khoảng 1,478 triệu tỷ đồng, tương đương 10,9% GDP danh nghĩa. Trong đó, ngân hàng tiếp tục là nhóm phát hành lớn nhất với 49% tổng giá trị phát hành mới, tiếp theo là bất động sản với 38%. Phát hành riêng lẻ vẫn chiếm ưu thế tuyệt đối khi chiếm tới 96% tổng lượng phát hành mới.

Một điểm tích cực là chất lượng tín dụng của thị trường tiếp tục ổn định. Quý II chỉ ghi nhận một trường hợp chậm trả lần đầu là Công ty TNHH Phát triển Kinh doanh Xây dựng 3. Theo VIS Rating, doanh nghiệp này gặp khó khăn do đòn bẩy cao, dòng tiền yếu và tiến độ bán bất động sản chậm lại trong bối cảnh lãi suất tăng, đồng thời đã đề nghị gia hạn thanh toán trong tháng 7/2026.

Nhờ đó, tỷ lệ chậm trả trong 12 tháng gần nhất tiếp tục giảm xuống còn 0,30%, từ mức 0,46% của quý I/2026. Đồng thời, tỷ lệ thu hồi lũy kế đối với các trái phiếu chậm trả tăng lên 47,7%, nhờ một số doanh nghiệp bất động sản như Hưng Thịnh Quy Nhơn, Sunshine Housing và Signo Land thực hiện thanh toán các nghĩa vụ quá hạn. Một số doanh nghiệp khác như Helios và Tracodi cũng đang tiếp tục xử lý tài sản bảo đảm để tái cơ cấu nợ.

Dù vậy, VIS Rating cho rằng áp lực lớn nhất của thị trường trong thời gian tới không nằm ở chất lượng tín dụng hiện tại mà ở khả năng tái cấp vốn. Khoảng 235.000 tỷ đồng trái phiếu sẽ đáo hạn trong vòng 12 tháng tới, trong khi thanh khoản thị trường tiếp tục thắt chặt và mặt bằng lãi suất vẫn ở mức cao.

Một số trái phiếu đã được điều chỉnh lãi suất lên 14-16%/năm, khiến chi phí huy động vốn tăng lên và khả năng tiếp cận nguồn vốn mới bị thu hẹp. Áp lực này sẽ tập trung chủ yếu ở các doanh nghiệp bất động sản từng chậm trả hoặc đã gia hạn trái phiếu trong giai đoạn 2023-2024, bao gồm các doanh nghiệp liên quan đến Vạn Thịnh Phát, R&H và Hưng Thịnh.

Đối với nửa cuối năm, VIS Rating dự báo giá trị phát hành sơ cấp sẽ tương đương cùng kỳ năm trước. Động lực phát hành được kỳ vọng đến từ các doanh nghiệp phi ngân hàng nhằm đáp ứng nhu cầu đầu tư và tái cấp vốn, trong khi khối ngân hàng nhiều khả năng vẫn duy trì quy mô phát hành thấp do điều kiện thanh khoản chưa thực sự cải thiện. Tuy nhiên, tổ chức này lưu ý chi phí vốn cao và khả năng tiếp cận thị trường suy giảm sẽ tiếp tục là những yếu tố làm gia tăng rủi ro tái cấp vốn đối với các doanh nghiệp có nền tảng tài chính yếu trong thời gian tới.