Phía sau tỷ lệ an toàn vốn 1.062% của VIX là một danh mục tự doanh có độ nhạy cao với thị trường, trong đó gần 320 tỷ đồng chứng khoán thuộc diện cảnh báo và khoảng 15,9 tỷ đồng tài sản quá hạn trên 60 ngày.
Báo cáo tỷ lệ an toàn tài chính bán niên 2026 của CTCP Chứng khoán VIX (HoSE: VIX) cho thấy tại ngày 30/6, công ty có 33.291 tỷ đồng vốn khả dụng, trong khi tổng giá trị rủi ro được xác định ở mức gần 3.134 tỷ đồng. Qua đó, tỷ lệ vốn khả dụng đạt 1.062,27%. Đây là mức cao vượt xa các ngưỡng cảnh báo áp dụng đối với công ty chứng khoán. Theo phương pháp tính an toàn tài chính hiện hành, cứ một đồng rủi ro VIX đang có hơn 10 đồng vốn khả dụng để hấp thụ.
Sự cải thiện mạnh về bộ đệm vốn diễn ra sau khi VIX hoàn tất tăng vốn trong nửa đầu năm. Tại cuối tháng 6, vốn điều lệ công ty đạt hơn 24.502 tỷ đồng, tăng mạnh so với cuối năm 2025. Cùng với thặng dư vốn cổ phần gần 1.959 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế chưa phân phối hơn 3.167 tỷ đồng và các khoản điều chỉnh khác, quy mô vốn khả dụng của VIX tăng lên mức hơn 33.000 tỷ đồng.
Phần tăng của vốn khả dụng không hoàn toàn đến từ tiền mặt hay vốn góp. Báo cáo cho thấy VIX được cộng thêm khoảng 4.263 tỷ đồng từ phần chênh lệch tăng của các khoản đầu tư, đồng thời bị giảm trừ khoảng 723 tỷ đồng ở chiều ngược lại. Như vậy, mức đóng góp ròng từ đánh giá lại tài sản vào vốn khả dụng vào khoảng 3.540 tỷ đồng.
Gần 90% rủi ro nằm ở thị trường, khoảng 299 tỷ đồng “ẩn” trong nhóm cổ phiếu niêm yết khác
Trong tổng giá trị rủi ro gần 3.134 tỷ đồng, rủi ro thị trường chiếm hơn 2.819 tỷ đồng, tương đương khoảng 90%. Rủi ro thanh toán chỉ ở mức 164,5 tỷ đồng và rủi ro hoạt động khoảng 150,2 tỷ đồng. Cơ cấu này phản ánh khá rõ đặc điểm hoạt động của VIX khi mức độ nhạy cảm với biến động giá chứng khoán lớn hơn đáng kể so với các nhóm rủi ro còn lại.
Riêng danh mục cổ phiếu niêm yết thông thường có quy mô làm cơ sở tính rủi ro lên tới 15.881,5 tỷ đồng. Với hệ số rủi ro 10%, phần này tạo ra khoảng 1.588 tỷ đồng rủi ro thị trường.
Báo cáo đồng thời ghi nhận gần 1.973 tỷ đồng cổ phiếu giao dịch trên UPCoM, tương ứng giá trị rủi ro khoảng 394,6 tỷ đồng. Hơn 334 tỷ đồng cổ phần, phần vốn góp và tài sản đầu tư khác chịu hệ số 80%, tạo ra thêm hơn 267 tỷ đồng rủi ro.
Đặc biệt, VIX có 319,66 tỷ đồng chứng khoán thuộc diện cảnh báo, bị áp hệ số rủi ro 35%, tương ứng giá trị rủi ro gần 111,9 tỷ đồng.
Đối chiếu với BCTC bán niên 2026 cho thấy một chi tiết đáng chú ý. Theo BCTC, tổng giá trị hợp lý của nhóm cổ phiếu niêm yết vào cuối tháng 6 đạt khoảng 16.180,6 tỷ đồng. Trong đó VIX công khai riêng một số khoản đầu tư lớn như GEE, GEX, EIB, VPX, VSC, TCB và GEL. Phần còn lại được gộp vào mục “cổ phiếu niêm yết khác”, với giá trị khoảng 4.849,7 tỷ đồng.
Trong khi đó, báo cáo an toàn tài chính chỉ ghi nhận 15.881,5 tỷ đồng cổ phiếu niêm yết được hưởng hệ số rủi ro thông thường 10%. Chênh lệch giữa hai con số là khoảng 299 tỷ đồng.
Điều này cho thấy khoảng 299 tỷ đồng cổ phiếu mà BCTC vẫn phân loại là cổ phiếu niêm yết đã không còn nằm trong nhóm được áp hệ số rủi ro 10% khi VIX tính tỷ lệ an toàn vốn. Trong khi đó, các nhóm “bị kiểm soát”, “tạm ngừng hoặc hạn chế giao dịch”, “đình chỉ” hay “hủy niêm yết” trong báo cáo an toàn tài chính đều không đáng kể.
Khoản quá hạn 15,9 tỷ đồng của VIX chủ yếu là “tàn dư” hơn một thập kỷ
Vì vậy, khoảng 299 tỷ đồng nói trên nhiều khả năng thuộc nhóm chứng khoán bị cảnh báo, vốn chịu hệ số rủi ro 35%. Báo cáo an toàn vốn đã hé lộ thêm một lớp thông tin mà BCTC thông thường không thể hiện: bên trong nhóm đầu tư được gộp chung này có khoảng 299 tỷ đồng chứng khoán có trạng thái rủi ro cao hơn cổ phiếu niêm yết thông thường.
Một chi tiết khác trong báo cáo an toàn tài chính là 15,8488 tỷ đồng tài sản đã quá thời hạn thanh toán trên 60 ngày. Do bị áp hệ số rủi ro 100%, toàn bộ khoản này được tính vào rủi ro thanh toán.
Thoạt nhìn, con số có thể gây cảm giác VIX đang phát sinh một khoản nợ xấu mới gần 16 tỷ đồng. Tuy nhiên, đối chiếu BCTC bán niên cho thấy bản chất khác đáng kể.
Khoản 15,8488 tỷ đồng thực chất gồm hai phần. Thứ nhất là khoảng 2,734 tỷ đồng dự phòng suy giảm đối với các khoản cho vay, đã tồn tại từ cuối năm 2025.
Thứ hai là khoảng 13,114 tỷ đồng các khoản phải thu dịch vụ chứng khoán khó đòi. Đây là những khoản phải thu từ khách hàng cũ của CTCP Chứng khoán Vincom – tên gọi trước đây của VIX – phát sinh từ năm 2014 trở về trước và đã được công ty trích lập dự phòng 100%.
Hai khoản cộng lại đúng bằng 15,848 tỷ đồng. Con số này cũng trùng với số dư dự phòng suy giảm giá trị tài sản được ghi nhận trong bảng tính vốn khả dụng. Như vậy, phần lớn khoản tài sản quá hạn trên 60 ngày của VIX không phải vấn đề mới xuất hiện trong năm 2026 mà là khoản phải thu tồn đọng từ hơn một thập kỷ trước và đã được trích lập dự phòng.
Hoàng Phan
Nguồn: https://stockbiz.vn/tin-tuc/vix-he-lo-danh-muc-gan-320-ty-dong-chung-khoan-bi-canh-bao/41446132
