Thấy gì qua thương vụ Sojitz đầu tư vào Taseco Airs (AST)?

Không chỉ là một khoản đầu tư tài chính

Ngày 6/11/2026, Đại hội đồng cổ đông bất thường của Công ty cổ phần Dịch vụ Hàng không Taseco (Taseco Airs, mã AST) đã thông qua việc bầu hai nhân sự do Sojitz Corporation đề cử là ông Hisashi Teshigahara và ông Tomohiro Ota vào Hội đồng quản trị (HĐQT) nhiệm kỳ 2022-2027. Mỗi ứng viên nhận được hơn 46,22 triệu phiếu bầu, tương đương 99,373% tổng số phiếu biểu quyết của cổ đông tham dự. Tỷ lệ đồng thuận cao cho thấy sự ủng hộ của các cổ đông đối với sự tham gia sâu hơn của nhà đầu tư Nhật Bản trong hoạt động quản trị Taseco Airs.

Động thái này diễn ra sau khi Sojitz hoàn tất nhận chuyển nhượng gần 14,93 triệu cổ phiếu AST từ hai quỹ ngoại PENM và STIC trong tháng 9/2026. Với tỷ lệ sở hữu 27,64% vốn điều lệ, tương ứng giá trị giao dịch khoảng 1.053 tỷ đồng, Sojitz trở thành cổ đông lớn thứ hai tại Taseco Airs, sau Taseco Group vẫn nắm quyền chi phối với tỷ lệ 51%.

Hai đại diện mới của Sojitz thay thế các thành viên HĐQT đại diện cho nhóm cổ đông ngoại trước đây. Như vậy, cơ cấu cổ đông của AST có sự chuyển dịch đáng chú ý, từ sự hiện diện của các quỹ đầu tư tài chính sang một tập đoàn công nghiệp, thương mại có hoạt động kinh doanh thực chất và hệ sinh thái quốc tế rộng lớn. Đây cũng là điểm khác biệt quan trọng của thương vụ. Sojitz không đơn thuần tham gia với vai trò nhà đầu tư tài chính, kỳ vọng hưởng lợi từ biến động giá cổ phiếu hay cổ tức, mà được kỳ vọng trực tiếp đóng góp vào chiến lược kinh doanh và quản trị doanh nghiệp.

Hai nhân sự được đề cử đều là lãnh đạo cấp cao của Sojitz, có gần 30 năm kinh nghiệm trong các lĩnh vực bán lẻ, hạ tầng hàng không và phát triển kinh doanh quốc tế. Việc đưa những nhân sự có kinh nghiệm thực tiễn vào HĐQT cho thấy Sojitz muốn tham gia vào quá trình hoạch định chiến lược, thay vì chỉ đứng ở vị trí cổ đông bên ngoài.

Với Taseco Airs, đây có thể là nguồn lực đáng kể trong bối cảnh doanh nghiệp đang đứng trước cơ hội mở rộng quy mô hoạt động cùng sự phát triển của hạ tầng hàng không Việt Nam.

Được hình thành từ sự hợp nhất giữa hai doanh nghiệp lâu đời của Nhật Bản là Nichimen và Nissho Iwai, Sojitz hiện là một trong những tập đoàn thương mại tổng hợp lớn của nước này. Tính đến tháng 6/2026, tập đoàn có khoảng 27.200 nhân sự và mạng lưới hơn 500 công ty con, công ty liên kết trên toàn cầu. Sojitz hoạt động trong nhiều lĩnh vực, từ thương mại, bán lẻ, thực phẩm đến hàng không và hạ tầng giao thông.

Thông qua mối liên kết sẵn có với JALUX và hệ sinh thái của Sojitz, Taseco Airs có cơ hội tiếp cận kinh nghiệm phát triển cửa hàng miễn thuế, danh mục hàng hóa, các thương hiệu bán lẻ và mô hình dịch vụ đã được kiểm chứng tại thị trường Nhật Bản.

Lãnh đạo Taseco Airs cho biết, hai bên sẽ tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực bán lẻ, hàng miễn thuế và dịch vụ ăn uống (F&B), tận dụng chuỗi cung ứng hàng hóa và hệ thống thương hiệu của Sojitz để mở rộng danh mục sản phẩm tại các sân bay Việt Nam. Một trong những định hướng được đặt ra là từng bước đưa các thương hiệu F&B của tập đoàn Nhật Bản vào thị trường trong nước.

Nếu triển khai hiệu quả, lợi ích không chỉ nằm ở việc bổ sung thêm thương hiệu hay sản phẩm mới. Một đối tác có kinh nghiệm vận hành hàng chục cửa hàng tại các sân bay lớn có thể hỗ trợ Taseco Airs cải thiện cách thức tổ chức không gian bán lẻ, lựa chọn sản phẩm, quản lý tồn kho, tiêu chuẩn dịch vụ và khả năng khai thác chi tiêu của hành khách.

Trong lĩnh vực kinh doanh tại sân bay, chất lượng dịch vụ và trải nghiệm khách hàng có thể tạo nên sự khác biệt lớn về năng lực cạnh tranh. Việc nâng cấp tiêu chuẩn vận hành, phát triển danh mục sản phẩm phù hợp với nhiều nhóm hành khách và xây dựng các thương hiệu có sức hút là những yếu tố có thể đóng góp vào tăng trưởng doanh thu và biên lợi nhuận trong dài hạn. Hiện tại, hàng không Việt Nam bước vào chu kỳ phát triển mới với nhiều dự án hạ tầng quy mô lớn, kinh nghiệm quốc tế của Sojitz có thể trở thành lợi thế để Taseco Airs tìm kiếm cơ hội tại các cảng hàng không tiềm năng.

Khẩu vị vốn Nhật

Điểm chung ở nhiều thương vụ hợp tác với nhà đầu tư Nhật Bản là quá trình tìm hiểu và thẩm định được thực hiện kỹ lưỡng. Các đối tác Nhật Bản thường dành nhiều thời gian để đánh giá doanh nghiệp, từ năng lực tài chính, chất lượng tài sản, hệ thống quản trị, tính minh bạch đến triển vọng thị trường và khả năng phối hợp giữa hai bên. Quá trình Due Diligence (DD) vì vậy có thể kéo dài hơn so với kỳ vọng ban đầu của doanh nghiệp tiếp nhận vốn. Tuy nhiên, sự thận trọng này cũng phản ánh cách tiếp cận đầu tư coi trọng tính bền vững và khả năng đồng hành lâu dài.

Với nhà đầu tư Nhật Bản, một thương vụ thành công không chỉ được đo bằng mức sinh lời từ khoản đầu tư ban đầu, mà còn nằm ở khả năng tạo ra giá trị cộng hưởng giữa các bên, phát triển hoạt động kinh doanh và duy trì quan hệ hợp tác ổn định.

Nhìn từ góc độ này, việc Sojitz lựa chọn Taseco Airs không chỉ là quyết định đầu tư vào một doanh nghiệp đang khai thác thị trường dịch vụ hàng không Việt Nam. Đây còn là cơ hội để tập đoàn Nhật Bản mở rộng sự hiện diện trong một thị trường có tiềm năng tăng trưởng, thông qua một đối tác nội địa đã có kinh nghiệm, hệ thống điểm kinh doanh và quan hệ khai thác tại nhiều sân bay.

Ngược lại, Taseco Airs có thể tận dụng nguồn lực quốc tế để nâng cấp hoạt động kinh doanh, thay vì phải tự xây dựng toàn bộ hệ sinh thái từ đầu. Đây là lợi ích quan trọng của việc lựa chọn cổ đông chiến lược có năng lực vận hành thực chất.

Dĩ nhiên, giá trị cộng hưởng không tự động xuất hiện chỉ sau khi thương vụ hoàn tất. Hiệu quả hợp tác sẽ phụ thuộc vào khả năng chuyển hóa kinh nghiệm, thương hiệu và chuỗi cung ứng của Sojitz thành doanh thu, lợi nhuận cụ thể tại thị trường Việt Nam. Sự khác biệt về văn hóa kinh doanh, tốc độ ra quyết định và phương thức quản trị cũng đòi hỏi hai bên có cơ chế phối hợp phù hợp. Dù vậy, việc Sojitz cử hai nhân sự cấp cao tham gia HĐQT ngay sau khi hoàn tất giao dịch là bước đi cho thấy mức độ cam kết đáng kể đối với khoản đầu tư này.

Sự xuất hiện của cổ đông chiến lược Nhật Bản diễn ra trong thời điểm hoạt động kinh doanh của Taseco Airs duy trì kết quả tích cực. Theo số liệu lãnh đạo doanh nghiệp công bố tại đại hội cổ đông thường niên AST tuần trước, đến ngày 31/10/2026, doanh thu hợp nhất đạt 1.715 tỷ đồng, tương đương gần 80% kế hoạch năm; lợi nhuận trước thuế đạt 408,9 tỷ đồng, hoàn thành khoảng 95% mục tiêu.

Taseco Airs dự kiến doanh thu cả năm đạt 2.075-2.100 tỷ đồng, thấp hơn kế hoạch 2.150 tỷ đồng. Tuy nhiên, lợi nhuận trước thuế ước đạt 490-500 tỷ đồng, vượt khoảng 12-14% kế hoạch đề ra. Đối với mảng hàng miễn thuế, doanh thu 10 tháng đạt 359 tỷ đồng, lợi nhuận đạt 67 tỷ đồng so với mục tiêu cả năm 99 tỷ đồng. Đây cũng là một trong những lĩnh vực được kỳ vọng hưởng lợi từ sự hợp tác sâu hơn với Sojitz và JALUX.

Hiện Taseco Airs vận hành 142 điểm kinh doanh tại 6 sân bay trên cả nước và dự kiến nâng lên khoảng 150 điểm vào cuối năm 2026. Sang năm 2027, doanh nghiệp tiếp tục nghiên cứu cơ hội mở rộng hoạt động tại các cảng hàng không, đồng thời kỳ vọng đưa vào vận hành cơ sở sản xuất suất ăn hàng không tại Long Thành với công suất 25.000 suất/ngày. Tại ngày 31/10/2026, lượng tiền mặt của doanh nghiệp đạt khoảng 500 tỷ đồng, tạo nguồn lực để duy trì hoạt động, đầu tư cải tạo hệ thống và phát triển các dự án mới.

Ngày 6/11, HĐQT Taseco Airs thông qua việc tạm ứng cổ tức năm 2026 bằng tiền mặt với tỷ lệ 20%, tương ứng 2.000 đồng/cổ phiếu. Với gần 54 triệu cổ phiếu đang lưu hành, tổng số tiền dự kiến chi trả gần 108 tỷ đồng. Ngày đăng ký cuối cùng là 19/11 và thời gian thanh toán dự kiến vào ngày 25/11/2026.

Sự tham gia của Sojitz có thể trở thành một lợi thế chiến lược của AST. Nếu tận dụng được kinh nghiệm quốc tế, hệ thống thương hiệu và năng lực quản trị của đối tác Nhật Bản, Taseco Airs không chỉ có thêm nguồn lực để mở rộng quy mô, mà còn có cơ hội nâng cấp chất lượng hoạt động, tạo nền tảng tăng trưởng bền vững hơn.